• print
یادداشت سردبیر “اسماعیل عسلی” ۳۱ مرداد ۹۵

یادداشت سردبیر
اسماعیل عسلی
پیام های فرهنگی المپیک
برای ما که از فاصله چند هزار کیلومتری و با بهره گیری از ابزارهای نوین ارتباطی مسابقات بین المللی المپیک را در رشته های گوناگون به تماشا می نشینیم و پیش از آن نیز تجربه ی میزبانی چنین مسابقاتی را در کشور خود نداشته ایم، تصور عمق و گستردگی این رویداد بزرگ ورزشی در ابعاد گوناگون اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کار آسانی نیست. این که یک کشور بخواهد در یک بازه ی زمانی محدود پذیرای هزاران ورزشکار در رشته های گوناگون که هر رشته ای امکانات و فضای مخصوص خود را طلب می کند باشد و همچنین قادر به ایجاد ظرفیتی باشد که بتواند انسان هایی با فرهنگ ها و باورها و اندیشه های گوناگون را در خود جای دهد و به موازات تامین وسایل رفاهی، غذایی، دارویی، امنیتی، مسکن، تسهیلات فرودگاهی و زمینی و دریایی جهت رفت و آمد همه ی ورزشکاران و مربیان و مدیران و سرپرستان اعم از زن و مرد، از پتانسیلی فراخور پذیرایی و تامین امکانات میلیون ها تماشاگر و بازدید کننده برخوردار باشد، نیازمند وجود بسترهای اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی مبتنی بر مناسباتی است که تسهیل کننده ی تعاملات گسترده و بی مرز انسانی است. بنابراین زمانی که ما به امکانات لازم برای برگزاری یک تورنمنت بین المللی در چنین سطح و عمقی اشاره می کنیم، تنها از فضا و وسایل و ابزار صوری و ارتباطی و مسافرتی سخن نمی گوییم، بلکه از ظرفیت هایی سخن می گوییم که جهانیان با تمام وجود آن را باور کرده باشند.
اگرچه کمیته های ملی المپیک از یک سو و کمیته های بین المللی مربوط به هر رشته ورزشی از سوی دیگر هماهنگی های لازم برای گزینش و شرکت ورزشکاران و مربیان و داوران را بر عهده دارند و بدین وسیله مقدمات این رویداد بین المللی را در هر کشور، منطقه و قاره فراهم می نمایند، اما تعریف چنین ساز و کاری برای برگزاری مسابقاتی که با حساسیت و هیجان و تعصب و استرس و جانبداری و گاه خشم و آسیب جسمی و روحی همراه است، کافی نیست. اهمیتی که مردم هر کشور برای نخبه های ورزشی خود قائل هستند، حساسیت آنها را نسبت به شرایطی که باید در یک بازه ی زمانی در کشوری دیگر داشته باشند، بالا می برد، کما این که خطر ابتلای عده ای به ویروس زیکا منجر به یک بسیج عمومی در شهرهای محل برگزاری مسابقات المپیک شد و تمهیداتی در نظر گرفته شد تا همه ی کشورها با اطمینان خاطر از وجود مراقبت های ویژه نسبت به اعزام ورزشکاران خود به مسابقات المپیک اقدام کنند.
تمامی کشورهایی که تاکنون توانسته اند پذیرای ورزشکاران المپیکی از سراسر دنیا باشند از لحاظ توان اقتصادی، ظرفیت فرهنگی و نوع مناسبات اجتماعی تقریبا به یکدیگر نزدیک بوده و با اندک تفاوت هایی که اغلب به آب و هوا، جغرافیا، ارتفاع از سطح دریا و زبان و فرهنگ مربوط بوده تلاش کرده اند، ظرفیت بالای فرهنگی خود را به رخ جهانیان بکشند. از منظر آنها با توجه به اینکه تمامی ورزشکاران در مسابقات جهانی المپیک باید منادی صلح و همزیستی مسالمت آمیز باشند، اختلافات نژادی، رنگ پوست، دین و مذهب و همچنین رویکردهای متفاوت فرهنگی و حتی سیاسی به عنوان مانعی در مسیر اجرای مسابقات مطرح نیستند. بالا رفتن دو دختر محجبه از مصر و ایران روی سکوی قهرمانی و کسب مدال طلا توسط یک بانوی محجبه آمریکایی در رشته شمشیر بازی و برگزاری مسابقات دوستانه بین ورزشکارانی که هرکدام دین و مذهب مربوط به خود را دارند از امتیازات مسابقات المپیک به حساب می آید و می تواند به عنوانی الگوی همزیستی مسالمت آمیز انسان ها مطرح باشد.
آنچه انسان ها را در عرصه های اقتصادی و سیاسی و فرهنگی رودرروی هم قرار می دهد دکان داری ها و منفعت طلبی هایی است که تاکنون دستاوردی برای جامعه بشری نداشته و خط کشی ها و ترسیم مرزهای قراردادی متوهمانه ای است که منجر به چرخش آسیاب عده ای خاص می شود تا بتوانند گندم خود را آرد کنند.
ناگفته پیداست که کشور میزبان نیز اگر چه برای ایجاد بستر و زمینه ی مناسب جهت برگزاری هر چه بهتر مسابقات میلیاردها دلار هزینه می کند اما از این رهگذر ضمن این که چندین برابر هزینه صورت گرفته، سود می برد، زمان برگزاری مسابقات المپیک را به فرصتی برای معرفی فرهنگ، اقتصاد، جغرافیا و جاذبه های توریستی و کالاهای تولیدی خود تبدیل می کند. واکنش بموقع پلیس برزیل به اتهامات واهی چند ورزشکار آمریکایی که به بهانه ی مورد حمله قرار گرفتن توسط چند سارق ادعای خسارت کرده بودند، نشان دهنده ی حساسیت این دولت در برابر قضاوت و داوری جهانیان پیرامون فرهنگ و رفتار شهروندان برزیلی است.
البته ناگفته نماند که وجود اختلافات طبقاتی در برزیل و واقعیت تلخ حاشیه نشین ها در ریودوژانیرو قابل کتمان و توجیه نیست و مراقبت های شدید پلیسی و نظامی نیز در راستای تضمین امنیت ورزشکاران و تماشاگران صورت می گیرد.
من با تماشای مراسم افتتاحیه ی مسابقات المپیک در برزیل، شاهد نمایش آمیزه ای از هنر و صنعت و تاریخ و فرهنگ و نظم و ترتیب فوق العاده ای بودم که با زیبایی هر چه تمام تر توجه میلیون ها بیننده را در سراسر جهان به خود جلب کرده بود.
طبیعی است که برگزاری باشکوه مسابقات المپیک به نحوی که هم برای ورزشکاران و همراهان آنها و هم تماشاگران و بینندگان تلویزیونی در سراسر جهان خاطره انگیز و لذت بخش باشد در گرو سعه ی صدر، تحمل مخالف و نگاه انسان مدارانه به جامعه بشری است. به امید آن که کشور ما نیز در آینده ای نه چندان دور بتواند شاهد برگزاری مسابقات باشکوه المپیک و نمایش ظرفیت های والای فرهنگی مردمی کهن در منظر جهانیان باشد.
آفت بازی ‏های صلح ‏محور المپیک آلوده کردن آن به اغراض سیاسی است. اصولاً این که ورزشکاران یک کشور به پیروزی دست پیدا کنند و چه جایگاهی در جدول داشته باشند از نگاه ملی بسیار اهمیت دارد اما حساس کردن ورزشکاران و مردم روی پیروزی بر ورزشکاران کشوری خاص با روح و فلسفه وجودی المپیک سازگاری ندارد و نهادینه شدن چنین رویکردی از نشانه های سیاست زدگی و عقب افتادگی فرهنگی است که البته بیشتر مصرف داخلی دارد.

Comments are closed.