یادداشت سردبیر

اسماعیل عسلی

مرور پایداریها

۲۶ مرداد ماه اولین گروه از اسرای ایرانی به میهن بازگشتند. عکس ها و فیلم های گرفته شده از لحظه ی پیاده شدن آزادگان به کشور از اشتیاق وصف ناپذیر آنها برای در آغوش گرفتن وطن پس از سالها دوری حکایت دارد. چنین اشتیاقی تنها به زمان طولانی اسارت باز نمی گردد بلکه رفتار غیرانسانی بعثی ها در اردوگاه ها نیز روی این تشنگی برای رهایی از آن شرایط رقت بار بی تأثیر نبوده است. بعثی ها به دلیل این که از سوی صدام برای تغییر معادلات در میدان جنگ تحت فشار بودند، چه در میدان جنگ که گاه با بمباران شیمیایی و رها کردن آب سدها و به جریان انداختن برق در کانال های پر شده از آب همراه بود و چه در جنگ شهرها تلاش کردند بدون توجه به قوانین بین المللی مربوط به نحوه رفتار با اسرای جنگی، اردوگاه  اسرای ایرانی را به شکنجه گاه تبدیل کنند تا بازتاب آن در ایران جنبه ی بازدارندگی داشته باشد و از انگیزه ی جوانان برای هجوم به جبهه ها بکاهد. عملکرد رسانه های وابسته به کشورهایی که به دنبال جنگی فرسایشی و بدون پیروزی بودند نیز طوری بود که مانع بازتاب گسترده رفتار وحشیانه بعثی ها در اردوگاه های اسرای ایرانی جهت تنویر افکار عمومی جهانی می شد و این واقعیت تلخ فشار روانی مضاعفی را بر اسرا وارد می کرد. تاریخ اسارت برخی از ایرانیان خصوصاً غیرنظامی ها به روزها و ماه های آغازین جنگ برمی گشت که متأسفانه نظم و ترتیبی وجود نداشت و نیروها به صورت هماهنگ عمل نمی کردند و پشتیبانی و تجهیز رزمندگان قاعده مند نبود اما نحوه ی به اسارت درآمدن ایرانی ها  از لحاظ کمی خصوصا با فرسایشی شدن جنگ تغییر کرد و معمولاً در مواردی اتفاق می افتاد که رزمندگان در تله ی کمین دشمن می افتادند یا پس از شرکت در عملیاتی ناموفق که به عقب نشینی منجر می شد در محاصره قرار می گرفتند. از جمله شیوه های غیر انسانی که ارتش بعثی با جدیت آن را دنبال می کرد این بود که آنها در مواجهه با  رزمندگانی که به هر دلیل اعم از تمام کردن فشنگ یا قیچی شدن و محاصره گردیدن، ناگزیر از تسلیم بودند، رفتاری قابل پیش بینی نداشتند. گاهی رزمندگان را مطابق عرف رایج و مورد تأکید در قوانین بین المللی به اسارت می گرفتند تا با به نمایش گذاشتن تعداد اسرا از پیروزی دم بزنند، گاهی پس از ضرب و شتم و زخمی کردن با حالتی رقت بار آنها را زنده به گور می کردند و زمانی که قصد انجام پاتک های سنگین داشتند و نمی خواستند بخشی از نیروی خود را به مراقبت از اسرا و انتقال آنها به عقبه ی میدان جنگ مشغول سازند، همه را می کشتند. (ادامه…)