• print
سرمقاله “اسماعیل عسلی” ۲۱ دی ۱۳۹۶

سرمقاله
اسماعیل عسلی
روزی که رازها آشکار می شود
معمول است که کارخانجات و شرکت ها و سازمان ها در روزهای پایانی سال مبادرت به انبار گردانی می کنند به این معنا که با محاسبه ی کالاهای ورودی و خروجی و بدهی ها و بستانکاری ها تکلیف بستانکاران و بدهکاران و نهایتاً سود و یا زیان حاصل شده را محاسبه می کنند. انبارگردانی سالیانه برای شرکت هایی که چینش کالاها در انبار با نظم و ترتیب همراه باشد آسان است و در انبارهایی که کالاها دسته بندی نشده باشند و میزان ورودی و خروجی با ذکر تاریخ و ارزش ریالی در آن ثبت نشده باشد بسیار دشوار است و جالب اینجاست که برخی از چنین بی نظمی هایی سود می برند زیرا کار انبارگردانی به اما و اگر می کشد و نهایتاً نتیجه ی قابل تحلیلی به دست نمی آید.
انبارگردانی را رها کنیم و برویم سراغ اخبار گردانی. حالا چرا اخبار گردانی عرض می کنم! مدیران در طول سال کاری خود سخنرانی ها، مصاحبه ها، کنفرانس ها، بازدیدها، اظهارنظرها، وعده ها، افتتاح ها، کلنگ زنی ها، تشویق ها و تنبیه ها و تهدیدها و هشدارها و نشست های کاری زیادی برگزار می کنند و ظرف این مدت عکس و خبر و مصاحبه های آنها زینت بخش شبکه های تلوزیونی، رادیویی، فضای مجازی و رسانه های مکتوب است به طوری که اگر بخواهیم برای هر مدیری یک پرونده ی کاری بر اساس اخباری که در پیوند با موضوع کاری او منتشر و پخش گردیده و یا به چاپ رسیده است درست کنیم چنین پرونده ای قطر و حجم قابل ملاحظه ای پیدا می کند لذا اگر خبرنگاران و اصحاب رسانه بخواهند تحلیلی سالیانه از عملکرد او ارائه کنند کار چندان دشواری نخواهند داشت. همچنین برگزاری یک نشست داغ با هر مدیری در پایان سال کاری می تواند به منزله ی یک ارزیابی شفاف باشد. به این ترتیب که همه رو به روی مدیر بنشینند و بگویند یک سال تمام هر چه شما گفتی ما نوشتیم و به سمع و نظر مردم رسانیدیم حالا نوبت شماست که بنشینی و به سؤالات گوناگون ما پیرامون برخی شائبه ها، مشکلات و نارسایی ها، فرجام کلنگ زنی ها و وعده ها، تخلفات احتمالی و موفقیت ها پاسخ دهی و از دلایل عدم تحقق برخی ایده ها و وعده ها و مصوبه ها سخن بگویی و مشخص کنی که برای جذب بودجه های اختصاص داده شده چه برنامه ای داشته ای و چند درصد از بودجه های مصوب را جذب کرده و به سرانجام رسانیده ای.
البته برخی ملاحظات را نیز نباید نادیده گرفت. انصافاً یک مدیر باید از مصونیت های لازم برای ابراز نظر برخوردار باشد مثلاً در جایی که به دلیل دخالت برخی از شخصیت های کشوری و استانی موفق به اجرای ایده های خود نشده باید بتواند بدون احساس ترس و ناامنی حرفش را بزند. معمولاً برخی از مدیران طرح ناگفته هایشان را برای روز تودیع و معارفه می گذارند خصوصاً اگر در آستانه ی بازنشستگی باشند ضریب صداقت و واقع گویی آنها بالا می رود و حرف دلشان را می زنند. بی گمان در شرایط آلودگی فضای سیاسی و اقتصادی کشور به رانت و قوم و خویش بازی و اختلاس، یک مدیر اگر خورده و برده ای نداشته باشد و صابونش هم به تن بیت المال نخورده باشد حرف های زیادی برای گفتن دارد. به طوری که اگر یک آدم خوش حوصله و در عین حال نترس پیدا شود و به دلمویه های برخی از مدیران و کارشناسان درستکار ادارات مختلف که اغلب هم بازنشسته شده اند یا در آستانه ی بازنشستگی هستند گوش بسپارد و همه ی گفته ها و خاطراتشان را ثبت کند پیرامون فرهنگ دیوانسالاری ظرف دهه های گذشته چند صد مجموعه تاریخ شفاهی نوشته خواهد شد که برای آیندگان به عنوان آیینه ی عبرت قابل استفاده خواهد بود. همان گونه که ما هم اکنون با مطالعه ی سفرنامه های مربوط به عهد قاجار و خاطرات درباریان می فهمیم که سرنوشت مردم ما در دو سده ی پیش در دست چه کسانی بوده است. آیندگان نیز درخواهند یافت که چه افراد درستکار و یا خطاکاری در این عصر عهده دار امور بوده اند.
اگر چه رادیو و تلوزیون هر کدام آرشیوی مجزا برای مراجعه اهل پژوهش دارند اما چون مکانیزم دسترسی به آرشیوهای صدا و سیما پیچیدگی های خاص خود را دارد و فضای مجازی هم به صورت مقطعی و گذرا اخبار و رویدادها را منعکس می کند و مراجعه به اخبار انباشته شده در فضای مجازی بسیار دشوار است، تنها روزنامه ها و مجلات و کتاب ها هستند که می توانند مرجع قابل اعتمادی برای مردم جهت مرور تاریخ معاصر باشند کما این که اگر به آرشیو روزنامه ی اطلاعات مراجعه کنیم می توانیم تمام رویدادهای قبل و بعد از انقلاب و سخنرانی ها و وعده ها و آرمان ها را مرور کنیم و با تحلیل نقطه ای بازه های زمانی بفهمیم کجا بوده ایم و به کجا رسیده ایم و تا مقصد اصلی چقدر فاصله داریم.
رسانه ها باید دائماً مردم را بین گذشته و حال و آینده بگردانند و نگذرانند قول و قرارها فراموش شود و مشمول مرور زمان گردد و شاهد استحاله ی مطالبات و انحراف از معیار ها باشیم و ضروری است که حافظه ی تاریخی مردم را فعال نگه داریم و همین رفتار را نیز با مدیران و مسئولین داشته باشیم و به آنها تفهیم کنیم که قرار نیست چیزی فراموش شود و همانگونه که فردای قیامت همه باید پاسخگوی ذره ذره اعمال خود باشند مسئولین نیز در دنیا از این قاعده مستثنی نیستند و باید تمرین پاسخگویی به خداوند کنند و مطمئن باشند با وجود این همه ابزار ثبت و ضبط و بایگانی دست رسانه ها و مردم برای کاوش و ارزیابی سخنان و مواضع و وعده ها و دیدگاه های مسئولین و چرخش و تغییر زاویه ی آنها باز است و یوم تبلی السرائری هم وجود دارد. گاهی با پیدا شدن یک سند تاریخی و دست به دست شدن آن دیدگاه مردم پیرامون برخی موضوعات عوض می شود بنابراین اسناد تاریخی و مطبوعاتی حائز اهمیت شایانی هستند. در قرآن آیه ای است که توصیفی عبرت آمیز از قیامت ارائه می دهد و چنین روزی را روز آشکار شدن رازها می داند. علی (ع) در بیانی شعرگونه می فرمایند:
“کل حرفا جاوزالاثنین شاع” یعنی هر سخنی که از دو نفر بگذرد فراگیر و برملا می شود و حافظ در همین راستا می گوید:
همه کارم ز خودکامی به بدنامی کشید آخر
نهان کی ماند آن رازی کزو سازند محفل ها

Comments are closed.