یادداشت
محمد عسلی
سعدی از نگاه دوم
در ادبیات فارسی کهن کمتر شاعری می توان یافت که جهان و انسان را در  نگاه های متفاوت دیده باشد. سعدی را که استاد سخن گفته اند و چنین توصیف و تمجیدی به واقع حق اوست، نه فقط شاعری است که با نگاه های واقع بینانه انسان، حیوان، نبات و حتی جماد را توصیف کرده است، بلکه همانگونه که خود گفته است:
«در اقصای عالم بگشتم بسی
به سر بردم ایام با هر کسی…»
هم جهاندیده است و هم آدم دیده، دیده ای حکمت بین داشته و اندیشه ای متعالی که هم رابطه انسان را با پیرامون خود مطالعه کرده و هم اندیشه های والای انسانی را محک زده است.
به این شعر مانا و مفهوم آن توجه کنیم:
کوه و دریا و درختان همه در تسبیحند
نه همه مستمعی فهم کند این اسرار
آفرینش همه تنبیه خداوند دل است
دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار…»
فهم سعدی از قرآن و معانی و مفاهیم آن به او کمک کرده تا بتواند از آیه شریفه: «یسبّح لله ما فی السموات و ما فی الارض» یعنی: [تسبیح می گویند خدا را آنچه در آسمان ها و زمین است] چنین شعر تعلیم دهنده ای را بسراید.
نگاه سعدی به اصلاح امور از قناعت گرفته تا تواضع و از دفاع از سرمایه داران تا مقابله با فقر و تکریم بیچارگان، حکایت نگاه چند سویه او به واقعیت زندگی است. به عنوان مثال وقتی می سراید: (ادامه…)