سرمقاله
محمد عسلی
چرا امام خمینی علیه پذیرش کاپیتولاسیون اعتراض کرد؟
ریشه و سابقه کاپیتولاسیون در ایران به عهدنامه ترکمانچای برمی¬گردد هر چند قبل از آن در دوره صفویه فرانسوی¬ها از حق کاپیتولاسیون برخوردار بودند و چون در شرایط مساوی این امتیاز هم به ایران داده شده بود تأثیرات و اعتراضات منفی زیادی بر جای نگذاشت.
دولت روسیه تزاری در سال ۱۸۲۸ مقررات کاپیتولاسیون را جزو مفاد عهدنامه ترکمانچای قرار داد و آن را به فتحعلی¬شاه قاجار تحمیل کرد.
کاپیتولاسیون یا همان حق قضاوت کنسولی امتیازی است که به کنسول یا سفیر کشور خارجی اجازه می¬دهد اگر جرم و جنایت و یا هرگونه تخلفی داشتند محاکم ایران حق ندارند آن را رسیدگی نمایند بلکه مقام کنسولی و یا سفیر کشور خارجی است که بر اساس قوانین خودشان جرایم اتباعشان را در کشور خارجی قضاوت می¬کنند.
این امتیاز تحمیلی در ایران توسط دولت¬های روسیه، انگلستان و آمریکا به دفعات و در طول سالیانی از زمان پادشاهی شاهان قاجار و محمدرضا شاه پهلوی پذیرفته و اجرایی شده است که نشانه¬ای از ضعف، عدم استقلال و وابستگی شاهان قاجار و پهلوی¬ها بوده است.
و اما بعد:
عوارض و پیامدهای کاپیتولاسیون در ایران به ویژه توسط اتباع روس و انگلیس در آن حد بود که جان، مال و ناموس ایرانیان و حیثیت و هویت آنان را به مخاطره می¬انداخت و حق هرگونه اعتراض را از محاکم ایران سلب می¬کرد. (ادامه…)