سرمقاله سردبیر اسماعیل عسلی ۳۱ فروردین ۱۴۰۰
ابزارها و اشخاص چند پیشه

فراموش نمی کنم که در سال ۱۳۶۰ برای خرید و تهیه لغت نامه دهخدا برای خودم و تنی چند از فرهنگیان که حواله ی آن را در دست داشتند چه مصایبی را از سر گذراندم و تا چه اندازه در تهران آوارگی کشیدم ، اکنون که چهل سال از آن زمان می گذرد می توانم با استفاده از برنامه های خاصی نه تنها لغت نامه دهخدا بلکه هر فرهنگنامه ای را که بخواهم در اختیار داشته باشم ضمن این که سی دی مجموعه دهخدا هم که چند گرم بیشتر وزن ندارد در خانه دارم . زمانی بود که فروش تقویم به عنوان پیشه ای فصلی تامین کننده ی مخارج کسانی بود که از اواسط بهمن ماه تا پایان اردیبهشت به فروش انواع تقویم ها ی آویز ، رومیزی ، سررسید و زینتی مبادرت می کردند . اما اکنون برای آگاهی از روز و سال و ماه و آب و هوا و تمام آنچه در تقویم های سررسید یافت می شد می توان به تلفن همراه مراجعه کرد که حتی صفحه مخصوص به یادداشت و حسابرسی بانکی هم دارد . زمانی بود که مردم برای خرید دوربین عکاسی و فیلمبرداری بخشی از درآمد خود را پس انداز می کردند و آلبوم عکس می خریدند اما اکنون تلفن همراه هم فیلم می گیرد و هم عکس و هم برای ذخیره و دسته بندی عکس ها و فیلمها برنامه دارد . وقتی شما می توانید با تلفن همراه خود را وزن کنید و از آن به عنوان کرنومتر استفاده کنید احساس می کنید ابزاری در اختیار دارید که خیلی کارها از آن برمی آید . کتاب بازها و علاقمندان به مطالعه دیگر ناگزیر به اختصاص دادن یک اتاق برای کتاب های خود نیستند چرا که هر کتابی را که بخواهند می توانند دانلود کرده و حتی اگر حال و حوصله ی خواندن آن را هم ندارند ، کسی برای آنها می خواند . در گذشته وقتی فرزند شما از خانه بیرون می رفت لحظات نبود او را با دلواپسی دنبال می کردید اما اکنون سیستم چی پی اس موقعیت مکانی او را برای شما آشکار می کند . گرفتن تاکسی و سرویس ، سفارش غذا ، پیدا کردن آدرس در کوه و بیابان و دشت و ساحل و ده ها خدمات ارزنده ی دیگر از جمله قابلیت هایی است که در تلفن همراه وجود دارد . استفاده از تلفن همراه به عنوان ضبط صوت و بایگانی مکالمات تماس های صورت گرفته و بهره گیری از آن به عنوان تصویر بردار ، ایفای نقش تایپ با زبان ها و خطوط گوناگون ، هشدار دهنده برای رسیدن به قرارهای اداری و معمولی ، اذان گو و چراغ قوه و رادیو ، تلوزیون ، و مسافت سنج و … خدمات جنبی دیگر توسط دستگاهی که در جیب لباس جای می گیرد از وقوع یک انقلاب به مفهوم واقعی کلمه حکایت دارد که هیچ شک و تردیدی هم در آن نیست . این وسیله که وزن چندانی هم ندارد روی رفت و آمد ، خرید و فروش و سبک زندگی ما نیز تاثیر گذاشته و چند صد برابر پولی که بابت خرید آن هزینه می کنیم به ما خدمت ارائه می کند . چندان شگفت انگیز نیست اگر دستگاهی با این همه کارکرد ، زمینه ساز ورود به عرصه ها و حریم خصوصی افراد نیز باشد یا به عنوان یک وسیله کسب درآمد نامشروع مورد استفاده قرار گیرد . هر چیز ارزشمندی در جهان می تواند ابزار فریب باشد حتی اعتقاد به خدا ! اصولا تا زمانی که یک چیز اعم از مادی یا معنوی برای انسان ها ارزشمند و مهم نباشد نمی تواند وسیله ای برای کلاهبرداری و فریب باشد . شما ممکن است به دنبال خرید یک خودرو با کیفیت باشید اما عده ای کلاهبردار شما را فریب دهند یا به دنبال انتخاب یک سخنگو و نماینده باشید و عده ای فرصت طلب نظر شما را جلب کنند . این جور چیزها در دنیا بسیار طبیعی است .
تا اینجای مطلب خواننده برداشت و بهره ی قابل ملاحظه ای نداشته چرا که تمامی این واقعیت ها را اغلب مردم می دانند . حقیر به دنبال طرح مطلبی در حاشیه ی این موضوع هستم و آن این که در این عصر که عصر تفکیک و دسته بندی دانش هاست و دانشمندان واقعی به دنبال کسب تخصص و تجربه در زمینه های خاص و ریز شدن در شاخه های فرعی علوم هستند ، به همان میزان که یک ابزار چند پیشه نظیر موبایل می تواند مفید و مقرون به صرفه باشد وجود آدم های چند پیشه که مدعی اشراف بر تمامی امور و مسائل هستند خطری بزرگ برای جامعه به حساب می آید . فرق است بین دستگاهی همه کاره که تابع برنامه نویسی های دانش بنیان است با آدم های پر مدعایی که ادعای همه چیز دانی می کنند . این روزها علامه خطاب کردن یک فرد توهین به دیگران است چرا که دانستنیها به اندازه ای فراوان است که اگر یک فرد هوشمند و برخوردار از استعدادهای فراوان پانصد سال هم عمر مفید داشته باشد نمی تواند بر تمامی علوم اشراف پیدا کند . زمانه ی ما زمانه ای است که باید کار را به دست کاردان سپرد . چسبانیدن عنوان دکتر و عناوین موهوم دیگر به نام این و آن از طریق معادل سازی حضور او در اینجا و آنجا و برخورداری از سوابق ویژه کسی را دانشمند نمی کند . ای کاش کسانی که در جریان انتخابات برای خود عنوان تراشی می کنند و امید واهی می آفرینند آمادگی خود را برای شرکت در آزمون جامعی که توسط دانشگاه های درست و حسابی برگزار می شود اعلام کنند و از مدرک خود دفاع نمایند . مردم از شنیدن این همه عناوین پر طمطراق که اگر ده تای آن هم واقعی بود باید کشوری توسعه یافته و اقتصادی توانمند می داشتیم خسته شده اند و چنین عناوین فرمایشی و رسمی اعتبار عناوین واقعی را هم زیر سئوال برده اند ! نتیجه ی در آمیختن ارزش تجارب عینی و اسناد و مدارک متکی به هوش و تلاش و عزم و اراده با یکسری مدارک ادعایی و موهوم همین می شود که می بینید ! اینجاست که باید مراقب باشیم ابزارهای چند پیشه را با افراد چند پیشه هم تراز ندانیم .