سرمقاله سردبیر اسماعیل عسلی ۵ اردیبهشت ۱۴۰۰

تلنگرهای کرونا

همین کرونایی که از صغیر و کبیر به آن می تازند و تازیانه ی نفرت را بر پیکر آن فرود می آورند در فردایی نه چندان دور توجیه کننده بسیاری از کم کاری ها ، مرگ و میرها ، عدم موفقیت ها ، گرانی ها ، افت تحصیلی ، توقف و کندی  روند پروژه ها ، تنبلی ها ، سوء مدیریت ها ، تاخیرهای ایجاد شده در ازدواج ، عادی شدن کمی رفت و آمدها و بازدیدهای به تعویق افتاده خواهد بود و نقشی شبیه به جنگ در تاریخ اجتماعی ایرانیان ایفا خواهد کرد . در یک تحلیل واقع بینانه برخی از رفتارهای نهادینه شده که در جریان فراگیری کرونا به حاشیه رانده شده پس از بازگشت جامعه به حالت عادی همچنان به حاشیه نشینی خود ادامه خواهند داد چرا که کرونا ثابت کرد که حذف برخی رفتارها نه آسمان را به زمین می زند و نه زمین را به آسمان خواهد برد . در نقطه ی مقابل میدان داری فضای مجازی همچنان تداوم خواهد داشت و چه بسا دورکاری در برخی از ادارات و سازمان ها خصوصا در بخش خصوصی به قوت خود باقی بماند . شکی نیست که عملکرد مردم و مسئولین در واکنش به رفتار ویروس کرونا به تاریخ اجتماعی می پیوندد و صفحاتی را به خود اختصاص خواهد داد . چیزهایی که ازدست دادیم و چیزهایی که به دست آوردیم نیز بخشی از این تاریخ خواهد بود . از جمله باورهایی که در ضمیر مردم ریشه دوانید و همه به آن وقوف پیدا کردند نقش تندرستی در گردش امور جامعه بود و به تبع آن نقش فعالان در حوزه ی پزشکی و درمانی بیش از هر زمان دیگری در تیررس نگاه مردم قرار گرفت و منجر به جابجایی موقعیت این قشر و سایر طیف های تاثیرگذار گردید و تکلیف  اثر گذاری  برخی از مدعیان مفید بودن در جامعه نیز به طور کلی زیر سئوال رفت و در مجموع همه از مردم و مسئولین در معرض آزمونی سخت قرار گرفتند که نتایج نهایی آن پس از فرونشستن توفان کرونا مشخص خواهد شد و نهایتا معلوم می شود که مردم در جدول اولویت های مسئولین چه جایگاهی داشته اند . با خداحافظی کرونا از جهان که البته به این زودی محقق نخواهد شد ، بازار آمار و ارقام نیز گرم تر می شود . کشته ها و آسیب دیده ها و از ترس مرگ خودکشی کرده ها و ورشکسته ها و آمده ها و رفته ها و نهایتا تاثیر کرونا بر طیف های گوناگون اجتماعی و سبک زندگی به تاریخ می پیوندند و بدون تردید حتما روزی را به یاد قربانیان کرونا در نظر می گیرند و در ساعت و لحظه ای مشخص به یاد قهرمانان مبارزه با این ویروس قرار و مدار سکوت جهانی می گذارند . آثار هنری ، ادبی ، علمی و همچنین کسب موفقیت های بزرگ در زمان رواج کرونا فصلی جداگانه را به خود اختصاص خواهد داد و تصویر و مجسمه ی این ویروس هرگز از ذهن مردمی که در عصر رواج آن با بیشترین التهابات روحی و جسمی مواجه شدند پاک نخواهد شد .

کرونا نقشی دیگر هم ایفا کرد و آن نقش این بود که جامعه ی انسانی را به یکدیگر نزدیکتر ساخت و این باور را قوت بخشید که سلامت یک نفر سلامت همگان است . تا پیش از کرونا آمارها ی مربوط به حوادث منجر به مرگ به یک ناحیه یا کشور محدود می شدند اما کرونا آمارها را جهانی کرد و هیچ انسان سلیم العقلی از درگیری بیشتر کشوری دیگر با کرونا خوشحال نشد و همه ی انسان های فهیم به جای این که تنها برای تندرستی اعضای خانواده و همشهری و هموطن و هم کیش خود دعا کنند برای تمامی انسان ها فارغ از رنگ و نژاد و دین و مذهب دعا کردند چون باور داشتند که کرونا بلایی جهانی است .

جهانیان در گرماگرم کرونا باور کردند که انسان های خوب تنها در یک جغرافیای معین و تحت لوای کیش و مذهبی خاص زندگی نمی کنند ، بلکه هر انسانی با هر دین و مذهب و فرهنگ و آیینی می تواند در چنین شرایطی یار و یاور و یا خائن و کثیف باشد. کرونا به عواطف و احساسات انسانی اجازه ی بروز داد . کرونا هم مانند خیلی از بلاهای دیگر نظیر جنگ ، خشکسالی ، فقر ، بی عدالتی و ظلم و ستم عمری محدود دارد و آنچه از کرونا بر جای می ماند تجربه ای است که نباید فراموش شود و  در مواردی تکرار گردد .

چند رویداد بزرگ ظرف یک قرن اخیر اتفاق افتاده که انسان ها را به همگرایی سوق داده است . معمولا هماره کسانی هستند که از وجود شکاف بین جوامع و نژادها و باورمندان به مذاهب و ادیان گوناگون سود می برند چون موجب گرمی بازارشان می شود . به هر حال حاکمیت چنین شرایطی روی تعریفی که از دشمن ارائه می دهند تاثیرگذار است اما زمانی که دشمنان واقعی انسان ها شناسایی شوند چنین دکان هایی به تدریج تخته می شود . شاید بعدها مورخین نتوانند با قاطعیت اعلام کنند که بشریت نیازی به تلنگرهای کرونا نداشته است !