یادداشت

محمد عسلی

بعد از عاشورا

عاشورا هر سال با خود فرهنگی دارد همه‌گیر و همه‌فهم به صورت و در معنی فقط خواص به عمق آن آگاه می‌شوند و خواص‌تر فلسفه ماندگاری آن را درک می‌کنند.

اما آنچه در این میانه تمامی مظلومیت شهدای کربلا را بازگو می‌کند، همان رابطه دل است و فطرت که ظلم و ستم را برنمی‌تابد و هر انسانی به هر دین و آیینی نسبت به آن یعنی ستم و ستمگری و ستمدیدگی عکس‌العمل نشان می‌دهد.

گریه هر چند از سوز دل برمی‌آید همانند آبی است که بر روی آتش ریخته می‌شود، اما این آتش چنان شعله‌ور و پابرجاست که هیچ گریه‌ای به هر میزان نمی‌تواند آن را خاموش کند اگر باور عاشوراییان در حد نوری از روزنی کوچک بر دل‌ها می‌تابد حداقل برای یکسال بیمه می‌شویم که آزادی و عدالت و در مقابل آن استبداد و بی‌عدالتی را درک کنیم و از یکدیگر تمیز دهیم.

اگر بپذیریم که نهضت امام حسین (ع) هم دین و هم مذهب را بیمه کرد، یعنی مفهوم و جوهره دین را از حاشیه‌ها و پیرایه‌ها بیرون آورد و خرافه و تعصبات کورکورانه را به یک سو نهاد و اخلاص در دین را به نمایش جهانی درآورد و آنگاه خاصیت و جوهره دینداری و راه و روش آن را درمی‌یابیم و عمل به آن را وجهه همت قرار می‌دهیم.

بعد از عاشورا باید در تعاملات اجتماعی غور کرد، میزان گناه و تخلف و جرم را در طول یکسال اندازه گرفت و عاشوراییان عزادار را اعم از سینه‌زن، زنجیرزن، سخنران، روضه‌خوان و مداح و تعزیه‌گردان‌ها را در اعمال و رفتار زیر ذره‌بین برد و به این نتیجه رسید که تأثیرپذیری در نهضت امام حسین (ع) و رفتار یاران واقعی و امتحان داده‌اش تا چه حد و حدودی بوده، آنگاه ‌گفت: همه کسانی که به نوعی خود را در عزای امام حسین (ع) سهیم کردند به پاسداشت دین و مذهب بیش از پیش مفید شده و در اصلاح رفتار و گفتارشان کوشیده‌اند، اما اگر در به همان پاشنه سابق بگردد که فقط اقلیتی در آنچه که گفته و ابراز کرده‌اند مفید و مطیع‌اند، آنگاه باید گفت فقط به صورت مسئله توجه شده و به حل آن اهتمام نشده است.

شیعه پیرو امام حسین (ع) می‌باید درک واقعی از آزادی و حریت، جوانمردی و امانتداری، صداقت و راست‌کرداری داشته باشد و این درک را به مرحله عمل که مقدمه‌ای برای ورود به صراط مستقیم است ببرد.

همگان حتی کم‌سوادان هم می‌دانند که نکوسیرتی و پارسایی نه در گفتار و شعار، بل در اعمال و کردار باید دید تا آثار و اثر خود را بگذارد.

هر چند مصیبت‌های ائمه و شهادت آنها با چرخشی که در مناسبت‌های تاریخی همراه است پیوسته همه ما را به یاد امام حسین (ع) و مظلومیت او و یارانش می‌اندازد و ما را به سوگ می‌نشاند، اما این سوگ و نوع برخورد با آن بیشتر جنبه صوری دارد و متأسفانه کمتر شاهد رعایت اهداف ظریف وقایع محرم و پندآموزی از آن هستیم و بیشتر به یک روش سنتی و تکراری اما با شور و احساسات بیشتری بروز می‌یابد.

به عنوان مثال امام حسین (ع) و یارانش برای نشان دادن اهمیت نماز، زیر رگبار تیرهای دشمن خونی به نماز ایستادند. شیعیان طرفدار امام حسین (ع) و پیروان گریبان چاک آن حضرت می‌باید سر وقت برای اقامه نماز در مساجد یا خانه آماده باشند. دروغ و ریاکاری و حیله و دغل‌بازی در رفتار و افکارشان راه نیابد، عشق به الوهیت و آفریدگار زاد و توشه راهشان باشد، از ستم و ستمگری، دزدی و جنایت و تخلف به دور باشند و همانند پیشوایشان امام حسین (ع) که در غم مظلومیت او به سر و سینه می‌زنند در عقیده و جهاد پایبند و مصمم باشند که اگر چنین شود، جامعه‌ای آرمانی، پاک و سالم و مصون از هر تعرضی خواهیم داشت، خواه این تعرض سخت‌افزاری باشد یا نرم‌افزاری، جنگ نظامی و گرم باشد یا جنگ نرم. تهاجم فرهنگی باشد یا تهاجم کورکورانه و متعصبانه از نوع داعشی و طالبانی و یا وهابی. هیچکدام راه به جایی نمی‌برند. اما اگر چنین نباشد جامعه چون سیبی شکیل و زیباست که از درون پوسیده اما برونش سالم و زیبا به نظر می‌رسد.

بعد از عاشورا هرکس می‌باید صندوقچه و قلک پس‌انداز خود را بگشاید و به شمارش میزان تأثیرپذیری از نهضت امام حسین (ع) بپردازد و آن پس‌انداز را در جای خود و بموقع هزینه کند و دیگران را نیز در آثار و برکات آن سهیم و شریک نماید.

بعد از عاشورا عاشقی و شیفتگی خود راه می‌نماید و به دل‌ها گرمی و نور می‌دهد، امید و تحقق آرزوها محصول همین عاشقی و شیفتگی است، محصول همین احساسات پاک و بکری است که از فطرت می‌جوشند و می‌خواهند خاصیت الهی خود را بروز دهند. آن آتش دلی که چون خم می در جوش و خروش است، گاه آنقدر صبورانه است و با معنی که چونان گلی در ریشه برای شکوفایی آرام، آرام حرکت خود را از ریشه تا ساقه و از ساقه تا شاخه و برگ ادامه می‌دهد و با سرما و گرما مبارزه می‌کند تا سر بر آسمان ساید و از نور و حرارت خورشید مایه ‌گیرد تا به رنگ و عطر و بو بنشیند.

باور آدمی به خالق نیز همانند سیر رویش گل است که از قوه به فعل می‌رسد و عطر و بوی عاشورا از همین حرکت بیرون آمده، امید که بتوانیم قابلیت‌های فطرتمان را بروز دهیم و در صراط مستقیم حرکت کنیم که هدف اصلی نهضت عاشورای امام حسین (ع) و دیگر شهدای کربلا بوده است.