سرمقاله ” محمد عسلی” ۲۵ آذر ۱۴۰۰
اقتصاد کلان را با گنجشک روزی نمی توان اداره کرد

امروز داد و ستدهای تجاری از دارو گرفته تا پیاز و از مصالح ساختمانی تا فروش خاک سرخ جزیره هرمز همه درآمدزا هستند، ولی آنچه بیشتر سودآور است میزان حجم کالاهای صادراتی نیست بلکه ارزش کالاهایی است که صادر و یا وارد می شوند. به عنوان مثال، طلا، زعفران، اورانیوم و بعضی داروهای گران با کمترین وزن و حجم بیشترین درآمدزایی و سودآوری را دارند.
اینکه کشورهایی مانند ترکیه می توانند رقیب تعیین کننده ای برای ما در صادرات کالای ارزان تر و بعضاً بهتر برای بازرگانان ما باشند به این علت است که کالاهای تولیدی خود را ارزان تر به دست می آورند و ما به علت تحریم مواد اولیه را گران تر تولید می کنیم و یا می خریم و باید تحریم ها را دور بزنیم. اینکه شرکت های خارجی از کار کردن با ما پرهیز می کنند به علت تحریم است که ترس از جریمه شدن دارند.
حال این سئوال پیش می آید که چرا ما باید نفتمان را از دیگر رقبا ارزان تر بفروشیم چون تحریم هستیم و نفت ما را شرکت های واردکننده به علت ترس از جریمه شدن نمی خرند.
این مطالب را همه ایرانیان می دانند و بارها از شبکه های خبری با جزئیات مطلع شده اند. اما آنچه همه نمی دانند و یا کمتر به آن فکر کرده اند درآمدهای گنجشک روزی است که با آن باید بودجه کل کشور تأمین شود.
درآمد صادرات غیرنفتی با توجه به رقابت های کشورهای مختلف و ایرادهائی که معمولا به کیفیت کالاهای صادراتی گرفته می شود بخصوص مواد غذایی برای بعضی از کالاهای پرحجم کم ارزش درآمدهای گنجشک دانه ورچینی است.
وقتی ۱۰ گرم اورانیوم غنی شده می تواند یک شهر ۳۰۰ هزار نفری را روشنایی بخشد بهای آن قابل مقایسه با فروش یک میلیون بشکه نفت نیست شاید یکی از دلایل فشارهای آمریکا و کشورهای ۱+۵ برای محروم کردن ایران از غنی سازی اورانیوم همین باشد که می-تواند کشور را به لحاظ اقتصادی به خودکفایی برساند و بمب اتم بهانه ای بیش نیست.
نتیجه بحث روشن است. بازرگانی خارجی ما در شرایط تحریم متحمل ضررهای کلانی شده که جبران آن طی ده ها سال هم میسر نیست. تحریم همه جانبه ایران کشورهای همسایه ما را فرصت توسعه و عمران داده و حسابی چاق و چله کرده است.
استقلال می تواند به گونه واقع بینانه ای تعریف شود. اگر فرض بر این باشد که کلید استقلال خودکفایی است هیچ کشوری در دنیا به آن خودکفایی نرسیده که بتواند تمام نیازهای خود را خود تأمین کند.
خودکفایی امری نسبی است که اگر تعریف مطلق گرایی به آن بدهم فرصت رقابت برای بالا بردن کیفیت و هم کمیت را از دست می دهیم.
اگر خودروسازهای ما می خواستند با اتومبیل های خارجی رقابت کنند وضعیت خودروهای داخلی به گونه ای نبود که سالیانه جان هزاران نفر از سرنشینان اتومبیل های داخلی به علت پایین بودن کیفیت آن به خطر بیفتد هر چند راه های باکیفیت بسازیم ولی اتومبیل های بی-کیفیت تحویل دهیم یک بال پرواز را از دست داده ایم.
بازار رقابت داخلی و خارجی اگر گرم شد آنگاه هم در واردات و هم در صادرات موفق تر عمل خواهیم کرد و بازار صادرات را حفظ می کنیم.
رشد جمعیت در جهان و کمبود مواد غذایی و کالاهای مورد لزوم زندگی ماشینی، همه کشورها را به سمت تولیدات بیشتر برده است.
ما به دلائلی از درآمدهای کلان گردشگری محرومیم هرچند کشور ما جاذبه های گردشگری قابل توجه و بی نظیری دارد اما شرایط و نیازهای گردشگری را فراهم نکرده ایم و محدودیت هایی که ایجاد کرده ایم جاذبه ها را تحت الشعاع قرار داده و در این مصاف هم گنجشک روزی شده ایم.
راه گریزی نیست جز آنکه ذائقه مدیریت های ناکام را تغییر دهیم و برای رفع فقر و گرفتاری های ناشی از آن طرحی نو دراندازیم و روش های سنتی را کنار گذاریم. اقتصاد سالم دین باوری را تثبیت می کند و اخلاق و فرهنگ را در مسیر درستی هدایت می کند.
چرا دینار عراقی ها از ارزش بیشتری نسبت به ریال ما قرار دارد و اقتصاد آنها از اقتصاد ما سالم تر است هرچند روی تلی از خاکستر نشسته اند که حاصل جنگ های پی درپی بوده است. آیا پاسخی جز اینکه تحریم های کمرشکن و مدیریت های سلیقه ای عامل آن بوده اند پاسخ دیگری داریم؟
دولت باید بیشتر به ارزش کالاهای صادراتی بیاندیشد نه به حجم آنها. این همه کامیون-های در صفی که مسیر ایران را به سمت افغانستان و عراق و دیگر کشورهای منطقه طی می کنند چه میزان درآمدهای مورد نیاز را تأمین می کنند در شرایط تحریم به نسبت شرایط غیر تحریم.
همه می دانیم و نمی توانیم کتمان کنیم که سنگ بزرگ مقابل ما تحریم است و دور زدن این سنگ هزینه های زیادی را به ما تحمیل می کند که بازگشایی ضررهای آن در این کوتاه نوشتار نمی گنجد در اقتصاد، قاطر چموش لگدزن از گربه میو میو کن بابا باارزش تر است روزی های خود را از دریا بجوئیم نه از رودخانه های کم عمق. اقتصاد کلان را با گنجشک روزی نمی توان اداره کرد.
والسلام