سرمقاله ” محمد عسلی” ۲۹ دی ۱۴۰۰
حقوق زنان در اسلام

روایتی که از پیامبر اسلام(ص) نقل شده بهترین توصیف و تعریف از هویت و وجود زن است. روایتی که می فرماید: «بهشت زیر پای مادران است.»
بهشت به تعبیر قرآن، تصویری از همه خوبی ها، زیبائی ها، کمال ها و جائی است که آرزوی هر انسانی رسیدن بدان مقام است.
زن آنقدر محبوب، دوست داشتنی و پرجاذبه است که وعده خداوند در بهشت یکی هم حور است که تعریفی دیگر از زن است با صفاتی برتر و جاذبه ای بیشتر.
حال اگر زن مادر باشد، موجودی با محبت غریزی برای فرزندپروری و فرشته ای برای همسردوستی است که خداوند چنان قدرت و صبری به وی داده که هیچ مردی از پس زحمات او برنمی آید.
خداوند در قرآن می فرماید: انا خلقناکم من ذکرٍ و انثی و جعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا اِن اکرمکم عنداله اتقیکم» [ما شما را از دو جنس نر و ماده آفریدیم و سپس شما را به صورت شعبه و قبیله درآوردیم تا با هم معاشرت کنید. به راستی عزیزترین شما در نزد خداوند پرهیزگارترین شماست.]
این جدا ناپذیری زن و مرد فلسفه وجودی انسان در این کره خاکی است که هیچ کدام بدون دیگری معنی و حیات پیدا نمی کنند.
حال در این عصر و زمانه صحبت هایی شنیده می شود که تفاوت جسمی بین زن و مرد را به نوعی تعبیر ضعیف و قوی از آن می کنند.
بدیهی است که به لحاظ قدرت جسمی، زن با مرد تفاوت دارد. اما آنچه در این میان مهم است حقوق زنان نسبت به مردان است که در اسلام و در عرف و فرهنگ ما به گونه ای جا افتاده که سهم زنان نسبت به مردان در شرایط مساوی سهم کمتری است و می باید نگاه مساوی باشد. مانند حق قضاوت، تقسیم ارث، میزان دیات، نوع اشتغال و مسائلی از این قبیل.
پیامبر اسلام(ص) وقتی ظهور خود را علنی ساخت که مردم عربستان در یک دوره سخت جاهلیت نگاهشان به زن نگاه ابزاری بود به نحوی که ارزش یک زن گاه از ارزش یک شتر و یا حیوان بارکش کمتر بود. تعصبات قومی و ترس از لکه دار شدن شرافت مردان در رقابت و خصومت با یکدیگر موجب شده بود دختران خود را زنده به گور کنند که مبادا با شکست در نزاع قومی- قبیله ای، زنان در اسارت یا استفاده جنسی دشمنان قرار گیرند.
اسلام حقوقی برای زنان قائل شد و در قرآن اصول آن را برشمرد که تا آن زمان در بین کشورها، حتی نزد مسیحیان و یهودیان بعضاً مرسوم نبود. آنان را معزز و محترم دانست. پیوند زنانشویی با آنان را مستحکم کرد. بین زنان عقدی و کنیزها تفاوت اصولی برقرار کرد و در دستمزد کار و تلاش با مردان تفاوت قائل نشد و اعلام کرد: «الرجال نصیبٌ ممکتسب و النساء نصیبٌ ممکتسبنه» [مردان از آنچه کسب می کنند بهره می برند و زنان هم از آنچه کسب می-کنند بهره می برند.]
در اسلام اگر زنی برای شیر دادن فرزندش از شوهرش تقاضای دستمزد کند مرد موظف است دستمزد را بپردازد مگر آنکه دایه ای پیدا شود که نرخ کمتری طلب کند. اما اگر نرخ دایه و زن مساوی باشد اولویت با زن است و نیز اگر زنی برای انجام عملی در خانه مانند ظرف شستن، جارو کردن، خانه پایی و امثالهم تقاضای دستمزد کند، مرد موظف است تقاضای او را اجابت کند مگر آنکه مرد این خدمات را به دیگری واگذار نماید.
مرد موظف است نیازهای زن را در حد شأنیت خانوادگی او مانند نفقه، کسوه و نیازهای دیگر زنانگی را به جای آورد مگر آنکه زن از عمل زناشویی با شوی خود استنکاف (خودداری) کند.
این امتیازات همه بعد از اسلام به زنان مسلمان داده شده هرچند در عرف و فرهنگ شهری و روستایی ما مادران در موارد بسیاری متحمل زحمات زیادی می شوند و دستمزدی طلب نمی کنند و یا اگر طلب کنند، مردان زیر بار چنین تقاضاهایی نمی روند.
در مورد حجاب نیز در اسلام حد و اندازه تعیین شده و هیچ نمونه لباسی ذکر نشده نهایت اینکه به زنان گفته شده سینه ها و موی خود را از دید نامحرمان بپوشانند. در واقع مشارکت زنان در کارها با مردان نهی نشده در صورتی که عصمت و حرمت خود را رعایت کنند.
شاید بسیاری از مسلمانان به این حقوق ناآشنا باشند و بعضی مفسران مغرض از آیات قرآن تفسیرها و تعبیرات نادرستی داشته باشند.
آنچه باعث شد در سرمقاله به این موضوع ورود کنم تخریب ها و تشکیک هایی است که مغرضان و مخالفان اسلام برای ضربه زدن به باورهای مسلمانی ما از طریق رسانه های اجاره ای انجام می دهند و ذهن جوانان ما را به استحاله فرهنگی می کشانند.
پیشنهاد می گردد مسئولان، ترتیبی دهند که قرآن موضوعی با نگارش فارسی در دسترس عموم قرار گیرد. به ویژه در مورد حقوق زنان، رسانه ها بدون کم و زیاد کار کنند و افکار عمومی را روشن نمایند.
نکته مهمتر اینکه اگر مسئولی در هر مقامی سخنی گفت و یا امریه ای صادر کرد که در مورد حقوق زنان و مردان تفسیر به رأی نمود و سلیقه های خود را به نام اسلام عنوان کرد و از مسیر خارج شد گوشمالی شود تا حاشیه های نچسب به اسلام و باورهای دینی و فرهنگی ما همانند روایات اسرائیلی نهادینه نشود متأسفانه در فضاهای مجازی که بیشتر جوانان و نوجوانان دلمشغول آنند سخنان و اظهارنظرهایی راجع به اسلام می شود که هیچ کدام آنها درست نیست.
در مورد حق قضاوت، شهادت، ارث، دیات و قصاص که حدود آن در خصوص زنان در قرآن آمده در مطالب بعدی به تفصیل خواهم نوشت.
من کسی را می شناسم که قبل از بازنشستگی مدرس قرآن و نهج البلاغه بوده اما چند سالی است مبلغ دین زرتشتی شده است. حتماً اسلام را نشناخته و به خوبی در مورد اسلام مطالعه نکرده و یا شرایط اقتصادی، ذهن او را مشوش کرده است. به هر حال نمی توان منکر حقایق شد و نارضایتی های اقتصادی را به پای اسلام و مسلمانی نوشت. امید که چراغ هدایت برای مخالفان روشن شود و آنها به خود اراده و شجاعت مطالعه منابع درست اسلامی بدهند تا دنیا و عقبایشان با خسارت همراه نباشد.
والسلام