یادداشت سردبیر
اسماعیل عسلی
پیاده محور یعنی‏….
توسعه ی زیر ساخت های شهری که با نگاه پیاده محوری از سوی شهرداری شیراز دنبال می شود از جهات گوناگون با حال و هوای شیراز و روحیات مردم این خطه سازگاری دارد و در صورت تحقق این مهم شیراز می تواند به عنوان کلانشهر پاک توجه گردشگران داخلی و خارجی را به خود جلب کند‏.
شاید این موضوع در بدو امر برای برخی تأمل برانگیز باشد که شهرداری شیراز چگونه می خواهد با توجه به افزایش روزافزون تردد خودروها در سطح شهر و سرعت روند شماره گذاری آنها و کم عرضی برخی از خیابان های قدیمی و نبود مسیر ویژه دوچرخه در حاشیه اغلب خیابان ها در جهت اجرایی کردن چنین خواسته ی معقولی گام بردارد‏. اما اگر به چنین هدفی نگاه صرفاً سلیقه ای نداشته باشیم و قصد حمایت از آن را داشته باشیم باید بپذیریم که چنین طرح و برنامه ای باید پشتوانه ی قانونی داشته باشد به طوری که بتوان از مجاری گوناگون برای تأمین بودجه آن اقدام کرد و در راستای دفع موانع بازدارنده قدم برداشت، در این صورت ترسیم افق پیش روی کلانشهر پاک شیراز با امیدواری های زیادی همراه خواهد بود.
قبل از هر چیز باید اذعان داشت که اگر قرار باشد کلانشهر شیراز به عنوان یکی از قطب های مهم گردشگری نه تنها در کشور بلکه در خاورمیانه مطرح باشد که البته قابلیت آن را هم دارد، نیازمند برخورداری از شاخص هایی است که آن را از سایر شهرها متمایز می کند و به گردشگران انگیزه می دهد که از نزدیک شاهد چنین ویژگی هایی باشند و چه ویژگی بهتر از حاکمیت نگاه پیاده محور برخیابان های آن که در کنار سایر ویژگی هایی که ذاتی این شهر است نظیر برخورداری از اماکن تاریخی و باستانی و طبیعت چهار فصل و مهمان نوازی ساکنان آن و‏… عامل برجستگی آن در میان سایر شهرها خواهد بود‏.
البته نباید از نظر دور داشت که چنین ویژگی ارزنده ای اقتضائات خاص خود را دارد و در صورت تحقق با شرایطی خاص همراه خواهد بود‏. طبیعتاً وقتی که شهرداری برای ایجاد مسیر پیاده روهای آراسته و سنگفرش شده وقت و هزینه و نیرو صرف می کند، مغازه دارها نیز حق ندارند حتی به اندازه ی چند سانتیمتر هم به حریم پیاده روها تجاوز کنند و یا این که شاهد ایجاد سد معبر، عبور موتورسیکلت ها و حتی دوچرخه در پیاده روها باشیم‏. ما برای این که مردم را به پیاده روی تشویق کنیم باید در حاشیه ی خیابان های پرتردد به عرض حریم پیاده روها بیفزاییم و در کنار آن نیز مسیری برای عبور دوچرخه تعریف کنیم و میزان تولید دود ناشی از روشن بودن و حرکت خودروها نیز در چنین مسیرهایی آزار دهنده نباشد‏. ضمناً باید به پیاده روها گیرایی و جذابیت داد، یکنواختی سنگفرش ها و صاف بودن آنها، مرزبندی پیاده رو و خیابان با استفاده از درخت و گلدان های بزرگ، پاکیزگی پیاده روها و تمهیداتی که تضمین کننده پاکیزگی است نظیر نصب ظروف ویژه زباله و وضع جریمه های بازدارنده برای شهروندانی که نظافت را رعایت نمی کنند، احداث دستشویی در زیر زمین چهارراه های شلوغ و برقراری حداقل دو شیفت برای پاکبانی برخی از خیابان ها، اجرای تدریجی طرح ممنوعیت خودروهای شخصی در ساعاتی از شبانه روز برای خیابان هایی خاص، اختصاص مکان هایی ویژه هنرنمایی در تقاطع های برخوردار از فضای مناسب تا افراد پیاده از امتیاز تماشای برنامه های هنری در مناسبت های شاد برخوردار باشند‏.
در همین راستا قوانین مربوط به استفاده از خودرو در کلان شهر شیراز به عنوان مهمترین قطب گردشگری کشور نیز باید متفاوت باشد و اطلاع رسانی شود تا ساکنان شهرهای دیگر نیز بدانند که نمی توانند با هر نوع خودرویی در شیراز تردد کنند‏. به طوری که نه تنها خودروهای فرسوده، خودروهای فاقد معاینه فنی و خودروهایی که از قسمت بار آنها در هنگام حرکت، شن و ماسه و خاک و گچ و سیمان و‏… به خیابان می ریزد نباید حق تردد داشته باشند بلکه سال تولید خودرو را باید به عنوان مبنای صدور مجوز لحاظ کرد‏.
اگر در حاشیه ی برخی از خیابان ها پارک کردن مطلقا ممنوع باشد و برای آن جرایم سنگینی در نظر گرفته شود، پیاده رفتن درچنین خیابان هایی کم کم جا می افتد زیرا شهروندان ترجیح می دهند که برای عبور از خودرو استفاده کنند نه خرید و توقف‏.
اخیراً مشاهده می شود که خودروها در برخی از کوچه هایی که بین دو خیابان موازی قرار گرفته اند با سرعت بالا حرکت می کنند آن هم در حالی که حاشیه کوچه ها به محل پارک خودرو تبدیل شده و همین امر کوچه ها را نیز برای عابرین پیاده ناامن کرده لذا تابلو منع پارک در کوچه های جنب خیابان های اصلی باید نصب گردد و قانون در مورد متخلفین اعمال گردد. برخی از ساکنین چنین کوچه هایی مبادرت به ایجاد دست انداز کرده اند که به زیبایی کوچه آسیب وارد می کند.
ایجاد پارکینگ در مناطق پر ترافیک شهر باید به گونه ای باشد که قرار گرفتن خودروها در صف ورود به پارکینگ منجر به ایجاد راه بندان نشود و پارکینگ ها ورودی و خروجی مشترک نداشته باشند‏. گاهی همین پارکینگ ها که ایجاد آنها با انگیزه حل مشکل ترافیک صورت گرفته عامل راه بندان و ترافیک هستند و این مشکل در ایام نوروز کاملاً مشهود است و به چشم می آید‏.
کاشت مرکبات خصوصاً نارنج که در تمامی ایام سال سبز است و نشو و نمای آن با هوا و خاک شیراز سازگار است و بهار آن نیز در فروردین و اردیبهشت اعجاز می کند می تواند برای مرزبندی بین پیاده رو و خیابان های پررفت و آمد مورد استفاده قرار گیرد‏. کسانی که برای اولین بار به شیراز سفر کرده اند دیدن درختان سبز در فصل زمستان خاطره خوبی در ذهن آنها باقی گذاشته که شاخص ترین این درختان نارنج بوده است‏.
ناامنی از جمله مسائلی است که مانع رواج پیاده روی می شود لذا به نظر می رسد که باید امنیت یکپارچه ای در تمامی زمان ها و مکان ها در شیراز برقرار باشد نه این که امنیت در برخی نقاط مانند بافت قدیم و تاریخی کم باشد و در برخی جاها هیچ مشکل امنیتی وجود نداشته باشد‏. اصولاً باید برای شهروندان این امکان وجود داشته باشد که در هر ساعت از شبانه روز بتوانند خود را به شاهچراغ برسانند، خصوصا این که برخی از افراد میانسال و پا به سن گذاشته رغبت بیشتری برای سحرخیزی، پیاده روی و اقامه نماز صبح در بقاع متبرکه که عمدتا در بافت تاریخی قرار گرفته اند، دارند‏. محدود کردن پیاده روی به زمان خاص مثلاً بعدازظهرها و مکان های خاص مثلا حاشیه چمران به نهادینه شدن آن کمکی نمی کند بلکه همه ی شهروندان باید بتوانند در تمامی مناطق شهر در هر زمان که اراده کردند و فرصت داشتند پیاده روی کنند‏.
وقتی بناست فرهنگ عبور و مرور را با نگاه پیاده محور ساماندهی کنیم باید به تمامی جنبه های آن توجه داشته باشیم‏. پیاده محور یعنی سلامت محور، پیاده محور یعنی امنیت محور، پیاده محور یعنی زیبایی محور و‏….