سرمقاله
محمد عسلی
اسلام و حقوق بشر
امروز که از هر سو اسلام مورد تهاجم قرار گرفته و اسلام‏هراسی بیش از هر زمان دیگری دیده و شنیده می‏شود هر فرد مسلمان باید با دین و باورهای دینی خود آشنا شود و بداند این چماقی که به نام حقوق بشر از غرب بلند شده و سر مسلمانان را نشانه رفته است توسط چه دولت‏هایی و با کدام انگیزه‏های سیاسی و اقتصادی و در جهت چه هدف‏هایی شبانه‏روز ضربه‏های کاری بر مال و جان و ناموس مسلمانان وارد می‏کند؟
حقوق بشر و اصول آن ریشه در کدام باور دارد و اسلام با کدامیک از اصول و قواعد آن سر مخالفت دارد؟
مگر نه اینکه از میان تمامی ادیان آسمانی، اسلام تنها دینی است که به طور واضح و مستدل از حقوق انسان‏ها اعم از زن و مرد دفاع کرده و برای اعمال آن راهکار و مستندات آورده است؟
مگر نه اینکه بسیاری از آیات و نشانه‏های قرآن از کرامت انسان‏ها و حقوق آنان سخن می‏گویند؟
اسلام واقعی را در قرآن و سیره ائمه معصومین (س) جستجو کنیم. زیرا امروز اسلام واقعی قائم به عملکرد هیچ شخصی نیست. چون اشخاص معصوم نیستند و اشتباه می‏کنند.
داعش، طالبان، القاعده و رهبران سلفی‏ها و تکفیری‏ها برای به دست آوردن خلافت و تشکیل به اصطلاح حکومت اسلامی از اسلام چهره زشت، خشن و بیرحمی به جهانیان نشان داده و می‏دهند که هیچ انسان عاقلی و یا حتی کم‏عقلی هم باور نمی‏کند پیامبر اسلام (ص) که مهر و عطوفت و عملکرد فردی و اجتماعی‏اش موجب جذب انسان‏های زیادی بویژه جوانان در دوران بعثت شد در جنگ‏ها با کفار یا مخالفان اسلام اینگونه رفتار کرده باشد که از طرف طرفداران داعش و امثالهم شاهدیم.
وقتی خداوند در قرآن انسان را تا به این حد عزیز و محترم و بزرگ می‏شمارد که فرموده: «من روح خودم را در انسان دمیدم»
وقتی می‏فرماید: «فرزندان آدم را کرامت دادیم»
وقتی انسان را اشرف مخلوقات می‏نامد.
وقتی حقوق زن و مرد را به تفکیک در سوره‏های مختلف یادآور می‏شود و برای اولین بار نگاه به زن، نگاه برده‏ای و کالایی یا نگاه مالی و سرمایه‏ای نیست و پیامبر فرموده: «بهشت زیر پای مادران است.»
وقتی زنده به گور کردن دختران را زشت و ناصواب می‏شمارد و صراحتاً اعلام می‏دارد: «دختران به کدام گناه کشته می‏شوند؟»
وقتی در قرآن می‏خوانیم: «انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقیکم» [خلق کردیم شما را از مرد و زن و قرار دادیم شما را به صورت شعبه و قبیله تا با یکدیگر حشر و نشر کنید به راستی عزیزترین شما نزد خداوند پرهیزکارترین شماست.]
یعنی زن و مرد در خلقت دارای حقوق مساوی هستند هر چند به لحاظ شکلی و جنسیتی با هم متفاوتند. پس نمی‏توان گفت حقوق بشر غربی بر حقوق بشر اسلامی برتری‏هایی دارد.
آنچه اسلام در باره حقوق زن و مرد به تفکیک قائل شده به حسب نیازها و توانایی‏های آنان است نه اینکه زن موجود ضعیفی است و مرد موجودی قدرتمند، پس زنان باید در هر شرایطی همانند بردگان از مردان تبعیت کنند. اسلام برای زنان حقوقی قائل شده که تا آن زمان هیچ دینی قائل نشده بود.
در اسلام و در آیاتی که خطاب به انسان به مفهوم انسان بودن است بین زن و مرد تفاوتی نمی‏توان قائل شد وقتی واژه‏های ناس و انسان یا مؤمنین به کار برده می‏شود.
آزادی در اسلام به مفهوم ظهور اراده مشروع برای مسلمانان پذیرفته شده و غیرمسلمانان هیچ الزام و اجباری در پذیرش دین، زبان، قومیت و مکان زندگی ندارند.
خطاب اسلام صرفاً به مرد یا زن، مسلمان یا غیرمسلمان نیست. خطاب به ناس است به خلق خدا، اعم از زن و مرد، مسلمان و غیرمسلمان.
نکته مهم دیگر اینکه در اسلام اصل بر برائت است و بدین منظور در فقه اسلامی اصل مهمی به اصل برائت اختصاص دارد. یعنی اصل بر آن است که همه انسان‏ها جرمی مرتکب نشده و آزادند مگر آنکه خلاف آن ثابت شود.
اصل فقهی دیگر، اصل اماره ید یا اصل مالکیت است. یعنی هر کس مال یا ملکی در تصرف دارد، مالک آن است مگر آنکه خلافش ثابت شود.
اصل مهم فقهی دیگر، اصل لاضرر است. پیامبر خطاب به فردی که نخلی را در تصرف داشت که آن نخل در خانه‏ای بود که دیگری مالک آن خانه بود و به این بهانه بدون خبر وارد خانه می‏شد و استدلال می‏کرد که چون مالک آن نخل است، پس نیاز به اجازه مالک خانه ندارد فرمود: «لاضرر و لا ضرار فی‏الاسلام» [در اسلام حکم ضرری نیست و نمی‏توان به دیگری ضرر زد» به عبارت دیگر اعمال حقی نمی‏تواند موجب ضرر دیگری شود.
رعایت حقوق اسرا در جنگ، رعایت حقوق بردگان و تشویق به آزادی بردگان، احترام به پدر و مادر، تعاون و همکاری، دستگیری از فقرا و مساکین و در راه‏ماندگان همه حکایت از پاسداشت حقوق بشر دارد.
حقوق بشر اسلامی را نمی‏توان در یک یادداشت یا سرمقاله کوتاه برشمرد و به تحلیل و تجزیه آن پرداخت، کتاب‏ها در این باره نوشته و تدوین شده و بسیار کتاب‏های دیگر باید به رشته تحریر درآیند.
تأسف‏آور این است که بسیاری از مسلمانان حتی در کشور خودمان از حقوق بشر اسلامی بی‏خبرند و همین بی‏خبری است که تبلیغات سوء دشمنان کارساز می‏شود و تأسف‏بارتر آنکه اکثر مداحان و وعاظ هم بی‏خبرند. ای کاش به جای بعضی روایات جعلی و مطالب خودنوشته و خودآورده‏ای که بعضاً به خورد خلق‏الله داده می‏شود از حقوق بشر اسلامی و از آیات و نشانه‏هایی که در اهمیت و بزرگداشت انسان‏هاست گفته می‏شد.
به نظر می‏رسد ما در شرایطی قرار گرفته‏ایم که برای حفظ باور جوانان مسلمان موظفیم در اسلام و آیین اسلامی بیشتر مطالعه کنیم و بدون دخل و تصرف هر آنچه اسلام محمدی و اسلام راستین گفته می‏شود، آنها را ترویج کنیم تا حربه محکمی در برابر یاوه‏گویان داشته باشیم.
و در پایان ذکر این نکته مهم ضروری است که حقوق بشر اسلامی با باور و اعتقادات دینی الزام‏آور می‏شوند اما حقوق بشری که غرب از آن دم می‏زند الزام اعتقادی و دینی ندارد و بسیاری از دولتمردان غرب و شرق و شمال و جنوب آن را رعایت نمی‏کنند نه به تمامی در کشور خودشان و نه حتی بعضاً ذره‏ای در کشورهای دیگر، هر جا منافعشان ایجاب کند حقوق اولیه انسان‏ها را زیر پا می‏گذارند. در ویتنام، یمن، عراق، افغانستان و حتی در ایران کدامیک از دولتمردان غربی پرمدعا حقوق بشر را رعایت کرده‏اند؟ این مسایل را همه می‏دانیم، پس چرا پند نمی‏گیریم؟
والسلام