سرمقاله

اسماعیل عسلی

توسعه ی متوازن کلان شهر شیراز

اغلب مسافران نوروزی که برای چندمین بار از شیراز دیدن می کردند متوجه تغییرات شکلی و ظاهری شهر شده بودند و از دگرگونی های ایجاد شده به عنوان حرکتی معنادار و مثبت به منظور احیای جایگاه جهانی پایتخت فرهنگی و تاریخی ایران عزیز یاد می کردند هر چند شگفتی خود را از وضعیت رقت بار بافت تاریخی و قدیمی پنهان نمی ساختند‏.‏ اصولاً کسی که شیفته ی شیراز باشد در هر شرایط آب و هوایی خود را از گشت و گذار در نقاط دیدنی و آثار و جذابیت های گردشگری آن محروم نمی کند‏.‏ خوشبختانه در نوروز ۹۶ مسافران به نشانه هایی که گویای غافلگیری مسئولان و متولیان امور شهری در برابر بارندگی ها باشد برخورد نکردند چرا که هم شهرداری و هم آموزش و پرورش تمهیدات لازم برای اسکان به موقع مسافران را در نظر گرفته بودند و استقرار اکیپ های ثابت در برخی از بوستان ها برای ممانعت از برپایی چادر نیز موجب گردیده بود که شاهد بی نظمی های ناشی از رفتار خودسرانه ی برخی مسافران عبوری نباشیم‏.‏ تجمع آب در برخی از حاشیه های رودخانه خشک نیز با توجه به حجم بالای بارندگی ها قابل اغماض بود‏.‏

ناگفته پیداست که ترافیک قابل ملاحظه در نقاط پیرامونی برخی از مناطق تاریخی شیراز تا زمانی که مسأله چگونگی ساماندهی بافت قدیم نهایی نشود کماکان قابل توجیه است‏،‏ هر چند ترغیب گردشگران به استفاده از وسایط نقلیه عمومی یا اجرای طرح پیاده گشت می تواند از حواشی این معضل بکاهد‏.‏

جای شکرش باقی است که امسال شاهد فعالیت شبانه روزی برخی از خواربار فروشی ها و فروشگاه های عرضه ی کالاهای مورد نیاز مسافران بودیم‏.‏ ناگفته نماند که هوای تقریباً قابل تحمل شیراز در ایام نوروز این امکان را فراهم  می کند که حتی بتوان برای بازدید شبانه و بیست و چهار ساعته گردشگران نوروزی از آثار تاریخی واقع در حاشیه خیابان های اصلی نظیر حافظیه‏،‏ سعدیه‏،‏ باغ جهان نما‏،‏ باغ دلگشا‏،‏ باغ عفیف آباد و حتی ارگ کریمخانی  برنامه ریزی کرد‏.‏ به نظر می رسد که اگر هنرمندان شیرازی می توانستند با اجرای نمایش های خیابانی بیش از آنچه شاهد آن بودیم و برگزاری نمایشگاه های گوناگون سایر هنرها، آثار خود را در معرض دید و داوری گردشگران نوروزی قرار دهند‏،‏ شاهد ارائه ی تصویری واقع بینانه تر از هویت و داشته های کلانشهر شیراز بودیم هر چند تحقق این امر در گرو وجود نگارخانه ها‏،‏ سالن های نمایش و فضاهای مناسب اجراهای خیابانی در کنار آثار شاخص فرهنگی و تاریخی است که قاعدتاً باید در فهرست برنامه های پیش بینی شده برای بازسازی بافت قدیم شیراز قرار گیرد‏.‏

امسال مسافران نوروزی با مشاهده ی آبگیری دیدنی و چشم نواز در محدوده ای از رودخانه خشک که با ایجاد بند سامان یافته بود‏،‏ می توانستند تصور کنند که اگر تمامی مسیر این رودخانه که از غرب به شرق کشیده شده‏،‏ پر آب باشد چه تأثیر شگرفی بر حال و هوای شیراز خواهد داشت‏.‏ مسلماً با فرجام پیدا کردن سد تنگ سرخ و جاری شدن آب در شریان حیاتی شیراز این رودخانه نیز تغییر نام خواهد داد و به جای آن که در اغلب ماه های سال شاهد روان شدن پساب های بیمارستانی در این رودخانه باشیم‏،‏ فضایی قابل قایقرانی و چشم نواز را در اختیار خواهیم داشت!

از جمله شاخص هایی که بیانگر حاکمیت نظم در یک شهر است وجود تاکسی ها و مسافرکش های نشان دار‏،‏ شکیل و تابع مقررات رانندگی است که هر تازه واردی را متقاعد می سازد که به شهری قانونمند وارد شده است‏.‏ متأسفانه با وجود تمهیدات اندیشیده شده برای ممانعت از ورود مسافرکش های شخصی به محدوده ی فرودگاه شیراز گاهی دیده می شود که برخی از مسافرکش ها با  ایستادن در حواشی میدان الله در صدد شکار مسافر هستند و یا این که برخی از آنها با سوء استفاده از صف فشرده مسافران پشت باجه های نوبت دهنده برای استفاده از تاکسی های خطی در ترمینال مسافربری کاراندیش با مستقر شدن در کنار خیابان ساحلی جنوبی مبادرت به سوار کردن مسافران می کنند و بعضاً در تعیین نرخ نیز انصاف را رعایت نمی کنند خصوصاً در شرایط بارانی با اطلاع از ناآشنایی مسافران با مسیرها برخی سوءاستفاده ها دور از انتظار نیست‏،‏ به طوری که برخی از رانندگان آزاد برای طی مسیری کوتاه چندین برابر مبلغ تعیین شده کرایه می گیرند‏.‏

به نظر می رسد به موازات تغییرات شکلی و مطلوبی که با همت شهرداری شیراز صورت می گیرد و به کلانشهر شیراز جلوه می دهد باید شاهد برنامه ریزی های حساب شده برای قانونمند کردن تمامی اموری باشیم که معیار قضاوت گردشگران پیرامون وضعیت عمومی شیراز است‏.‏ ناگفته پیداست که در بحث توسعه ی متوازن کلانشهر شیراز، سایر نهادها و ادارات و سازمان ها نیز باید ورودی معنادار داشته باشند‏.‏