سرمقاله
محمد عسلی
چرا سقوط؟
صبح روز دوشنبه ۲۹ بهمن هواپیمای مسافربری ATR متعلق به شرکت آسمان که از تهران عازم یاسوج بود بعد از ۵۰ دقیقه پرواز روی ارتفاعات رشته کوه¬های زاگرس (قله دنا) از رادار خارج شد و پس از بررسی و تحقیق اعلام گردید هواپیمای فوق¬الذکر با ۶۶ نفر مسافر و خدمه در ارتفاعات دنا سقوط کرده و هر ۶۶ نفر مسافر و خدمه در دم جان باخته¬اند.
از همان ساعات اولیه اعلام خطر نیروهای امدادی در محل حاضر و علیرغم بارش برف، سرمای شدید و بوران و رطوبت و مه¬گرفتگی تلاش برای یافتن لاشه هواپیما و اجساد کشته شدگان آغاز گردید که هنوز با گذشت سه روز فقط تعدادی از اجساد کشته شدگان با هلی¬برد از ارتفاع ۴۲۰۰ متری به پایین انتقال یافته و بعضاً به کمک نفرات حرفه¬ای از جمله کوهنوردان زبده¬ای که شب را در چادرها در دل ارتفاعات برفی به صبح رسانده¬اند به پایین آورده شده¬اند.
و اما بعد:
این سقوط نه اولین است و نه آخرین خواهد بود. از زمانی که ایران نخستین تأسیسات هوانوردی را بنا نهاده شاهد سانحه¬های هوایی متعددی گاه و بیگاه بوده است که برای آنها دلایل و شواهدی ذکر شده است. زیرا به نسبت سایر کشورها ایران یکی از بالاترین میزان وقوع حوادث را در جهان داراست.
از دلایل ارائه شده توسط کارشناسان، تحریم¬های اقتصادی غرب علیه ایران، اشتباه خلبان و کنترل کیفی آنان، ضعف در عمل به معیارهای ایمنی هواپیماها و سوءمدیریت و برنامه¬ریزی-های نادرست است.
دیروز دکتر رضایی نماینده مردم جهرم در مجلس شورای اسلامی در مصاحبه با خبرنگاران اعلام کرد که کمیسیون تحقیق و تفحص مجلس شورای اسلامی در بررسی¬های انجام گرفته چند سؤال از مسئولین هواپیمایی کشوری دارد؛ از جمله اینکه آیا در شرایط آب و هوایی فعلی که منطقه بارانی و برفی بوده است و هواپیما می¬باید با گذر از روی ارتفاعات بلند برای فرود در فرودگاه یاسوج ارتفاع کم کند خلبان اجازه پرواز داشته است یا خیر؟
و سؤال دیگر اینکه هواپیما برای پرواز به لحاظ فنی آماده و ایمن بوده است؟
و نهایتاً سؤالات دیگری که پاسخ صحیح به آنها بتواند از چنین وقایع ناگواری پیشگیری کند.
و اما بعدتر:
بر اساس آمار شبکه ایمنی هوانوردی ایران تاکنون ۱۵۳۰ سانحه هوایی در میان هواپیماهای ایران رخ داده است که بین ۵۰ تا ۷۰ سانحه آن مرگبار بوده¬اند.
۴۰ حادثه هوایی از سال ۱۹۴۴ میلادی تا انقلاب ایران در سال ۵۷ ثبت شده است.
بعد از انقلاب اسلامی تاکنون بیش از ۱۴۰۰ نفر در سوانح هوایی جان خود را از دست داده¬اند که در این میان سقوط هواپیمای ایرباس A300 در پرواز شماره ۶۵۵ ایران ایر به وسیله ناو جنگی وینسنت آمریکا در خلیج فارس هشتمین حادثه هواپیمایی در دنیا از لحاظ تعداد مسافرین کشته شده می¬باشد زیرا تمام ۲۹۰ نفر مسافر آن کشته شده¬اند.
نتیجه آنکه تاکنون ۱۷ فروند از هواپیمای ATR مشترک فرانسه و ایتالیا تاکنون در کشورهای مختلف سقوط کرده¬اند که ۴ فروند آن به علت یخ¬زدگی قطعات آن بوده است و بعید نیست که علت سقوط هواپیمای ATR شرکت آسمان در ارتفاعات دنا نیز یخ¬زدگی قطعات در هوای ۴۰ درجه زیر صفر باشد.
چنین به نظر می¬رسد از زمانی که به بخش خصوصی اجازه داده شده شرکت¬های هواپیمایی جهت حمل مسافر تأسیس کنند و آنها به خرید یا اجاره هواپیماهای دست دوم اقدام نمایند تعداد سوانح هوایی نیز بیشتر شده است و ایمنی هواپیماها هم به لحاظ منافع شرکت¬ها کمتر رعایت شده است که در این میان بیشترین سوانح هوایی در میان شرکت¬های هواپیمایی را بخش خصوصی شرکت هواپیمایی آسمان داشته است.
در پایان ذکر این نکته مهم است که نظارت بر عملکرد شرکت¬های هواپیمایی در خرید یا اجاره هواپیماهای دست دوم و نحوه ایمن¬سازی پروازها یک ضرورت است که به نظر می¬رسد کمتر به آن توجه شده است. متأسفانه مدیریت پیشگیری دچار ضعف¬هایی در ناوبری هوایی است که می¬باید برای رفع آن اقدامات عالمانه و کارشناسانه¬ای انجام شود. به گونه¬ای که اگر مسافرین روی زمین بمانند بسیار اولی¬تر است تا آنکه با هواپیماهای غیرایمن یا توسط خلبانان کم¬تجربه پرواز کنند.
هر چند ایران از ابتدای تأسیس هوانوردی تاکنون به لحاظ دارا بودن خلبانان زبده و باتجربه زبانزد است اما «یک داغ دل بس است برای قبیله¬ای…»
جا دارد مسئولان امر بیش از پیش برای حفظ جان مسافران و خلبانان و گروه پروازی دارای طرح و برنامه اجرایی باشند و نظارت¬ها را حرفه¬ای¬تر کنند زیرا هر انسانی که با هر سن و سال و ویژگی¬های شخصیتی و علمی از دست می¬رود علاوه بر آنکه اقوام خود را داغدار و متألم می¬کند تبعات روحی و مادی غیرقابل جبرانی در میان مردم به جای می¬گذارد که جایگزینی آنها سالیانی به طول می¬انجامد و هیچکس نمی¬تواند جای دیگری را پر کند. به قول سنایی:
«عمرها باید که تا یک کودکی از روی طبع
عالمی گردد نکو یا شاعری شیرین سخن»
والسلام
———————————-
منابع آماری: ویکی پدیا اینترنت