سرمقاله
محمد عسلی
پول ملی
طلا یا بلا؟
اگر پول و دارایی هر کس بستگی داشته باشد به میزان توانمندی و زحمات وی، پول ارزش جان و تن آدمی دارد. اما افسوس که چنین نیست زیرا بسیاری از ثروتمندان بدون زحمت و رنج پولدار شده‌اند.
در هر صورت پول چه در نزد شاه باشد چه در نظر گدا، باید بیان کننده ارزشی باشد که روی آن قید شده است.
اینک سؤال این است چرا پول ملی ما در برابر ارزهای خارجی کم‌بها شده است؟ مگر پشتوانه پول ملی طلا، جواهرات، ذخایر ارزی، نفت و کالاهای صادراتی نیست؟ مگر معادن، موقعیت‌های تجاری و بازرگانی، میزان صادرات غیرنفتی و نهایتاً صنایع نمی‌توانند پشتوانه پول ملی باشند؟
آیا دلار و دیگر ارزهای معتبر جهانی مانند یورو، درهم، ریال سعودی، ین، روبل، یوان و دیگر ارزهای معتبر از پشتوانه صنعت، کشاورزی، خدمات و نهایتاً میزان طلا و جواهرات ذخیره شده برخوردار نیستند؟
اگر چنین است میزان دارایی، توان صنعتی و طلاهای موجود در اختیار دولت و مردم چندین برابر بیشتر از رژیم قبلی است پس چرا مدام، ریال پول ملی ارزش خود را از دست داده است؟
کافی است به تعداد اتومبیل‌های فعلی مردم نگاه کنیم. با یک حساب سرانگشتی متوجه می‌شویم که چند صد برابر اتومبیل‌های قبل از انقلاب است.
وضعیت مردم هم به لحاظ ساخت و سازها و استفاده از امکانات و تجهیزات خانگی، البسه، بهداشت و امثالهم قابل مقایسه با گذشته نیست.
چه کسی به یاد دارد که ظرف چند ساعت در رژیم گذشته مردم توانسته باشند یکصد میلیارد تومان به حساب شرکت ایران خودرو برای خرید اتومبیل واریز نمایند؟
چه کسی به یاد دارد که سکه طلای ۷۵ تومانی به این اندازه‌ای که امروز سکه چهار و نیم میلیونی ضرب می‌شود دست به دست و یا خریداری شده باشد؟ راستی چه رمزی در کار است که دولت می‌تواند چند میلیون سکه ضرب کند و به بازار عرضه نماید اما نمی‌تواند ارزش پول ملی را حفظ نماید؟
پاسخ این سؤال و دیگر سؤالات چندان هم مشکل نیست. نخست اینکه بدانیم در برابر ورود ارزهای خارجی به ایران چه میزان خروج ارز داریم.
دو دیگر آنکه در داد و ستدهای بین بانکی در خارج چه میزان ریال دست به دست یا پذیرفته می‌شود؟
سه دیگر اینکه دولت برای مقابله با کاهش نقدینگی در چه شرایطی و با چه حجمی مبادرت به چاپ و انتشار اسکناس بدون پشتوانه می‌کند؟
و نهایتاً اینکه چه میزان از ارزهای حاصل از صادرات اعم از نفتی و غیرنفتی به داخل کشور سرازیر می‌شوند؟
و اما بعد:
نگارنده این سرمقاله نه اقتصاددان است و نه ادعای فهم اقتصادی دارد. اما در بین مردم و در کوچه و بازار شاهد است که همه نگران کاهش ارزش ریالند و نه صرفاً نگران همه دارایی‌های غیرنقدی‌شان، دولت هم هر تلاشی کرده و یا برنامه‌ای تدوین کرده به در بسته خورده است چرا؟
برای باز شدن بحث به ذکر خاطره کوتاهی بسنده می‌کنم.
وقتی صدام به کویت حمله کرد مردم آن برای مدت کوتاهی آواره شدند و امیر آن به عربستان پناهنده شد. دینار پول ملی آنها به شدت سقوط کرد و کسانی که به ایران آمده بودند کمتر کسی دینار از آنان قبول می‌کرد. ارزش پول آنها تقریباً به یک پنجم رسید اما پس از آنکه کویت آزاد شد و آمریکایی‌ها صاحب ۵۰ درصد نفت رایگان آن کشور شدند هر چند صدام آنجا را غارت کرده بود پول ملی کویت به ارزش قبلی خود بازگشت و کسانی که در ایران و یا هر کشور دیگری دینار کویتی خریداری کرده بودند با آن بهای کم به شدت سود کردند. چرا؟
چون پشتوانه دینار کویت دلار آمریکا بود و حمایت‌های سیاسی و نظامی غرب.
و اما در خصوص پول ملی خودمان که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در طول سالیان به مرور در برابر دلار و دیگر ارزها، ارزش خود را از دست داد هم جنبه سیاسی دارد و هم جنبه مدیریت اقتصادی.
نخست اینکه با فرار عده زیادی از پولداران و سرمایه‌داران داخلی و خارجی بخش قابل توجهی از ارزهای بانک مرکزی بر اساس لیست ارایه شده در سال اول انقلاب از ایران خارج شد.
دوم آنکه کارخانجات به مرور یا تعطیل شدند و یا متحمل ضرر شدند.
سوم جنگ تحمیلی ۸ ساله و هزینه‌های سرسام‌آور آن بیش از هزار میلیارد دلار به اقتصاد و توانمندی‌های اقتصادی مردم خسارت وارد کرد.
چهارم آنکه تحریم‌های اقتصادی کشورهای غربی از جمله آمریکا و دشمنی‌های آنها با نظام اسلامی کشور ما را از دسترسی به ذخایر ارزی و ارزهای حاصل از فروش نفت، گاز و فرآورده‌های پتروشیمی محروم کرد.
گویی رودخانه‌ای که سرچشمه‌های آن از غرب بود و به تمامی کشور وارد می‌شد سهم ما از آن قطره‌چکانی شد.
نهایتاً ایران‌هراسی، بهانه‌های بنی‌اسراییلی برای محدود کردن فعالیت‌های اقتصادی ایران، مقابله با فن‌آوری‌های هسته‌ای، نظامی و موشکی که حق هر کشوری است با شدت و حدت ادامه یافت تا آنکه به قرارداد چندجانبه برجام انجامید و به امضای ۶ کشور رسید و طبق آن قرارداد همه ملزم شدند تحریم‌ها را بردارند متأسفانه همان شعار بوش رئیس جمهور اسبق آمریکا که گفت هر کس با ما نیست بر علیه ماست زمینه دشمنی‌های قدیمی را در زمان ترامپ با شدت بیشتری و با تحریک نخست وزیر اسراییل فراهم کرد تا ترامپ از برجام خارج شود و به دنبال آن تحریم‌های گسترده و شدیدتری بر علیه ایران تصویب گردد.
جنگ رسانه‌ای که از همان آغاز انقلاب اسلامی بر علیه انقلاب، دولت، مردم و کشور ما ایجاد شده بود روز به روز با شدت بیشتری ادامه یافت.
تا به اینک که صدها رسانه رادیو تلویزیونی ۲۴ ساعته فعالند تا بر افکار عمومی مردم ما مدیریت کنند و آنها را از انقلاب اسلامی و دولتمردان ما بترسانند.
در بخش‌هایی هم موفق بوده‌اند که حاصل آن فرار سرمایه، فرار مغزها، ایجاد تردید در اذهان عمومی و نهایتاً پشت کردن بعضی‌ها به انقلاب و کشور بوده است.
مضافاً اینکه اختلاس‌های کلان بانکی توسط بعضی از سوءاستفاده‌چی‌ها از موقعیت‌های شغلی، خیانت خائنین به ملت و فرار خیانتکاران چون خاوری‌ها، بهانه‌های بیشتری به دست آنها داد تا بر ترفندها و افشاگری‌های خود سرعت دهند.
تمامی این موارد اقتصاد ما را بیمار کرد و وضع را بدین جا رساند تا دلار ۸ تومان سال ۵۶ هزار و پانصد برابر افزایش یابد و به بهای هر دلار ۱۴۰۰۰ تومان برسد که در واقع می‌شد چنین اتفاقی نیفتد که افتاد.
و اما بعدتر:
اینک چند راه بیشتر پیش رو نداریم یا همانند کشورهای وابسته و دلبسته به غرب مانند عربستان هویت و عزت ملی را تقدیم آمریکا کنیم و مانند شاه گوش به فرمان آمریکا باشیم و یا به اصلاح قوانین اقتصادی، سیاسی و نظام بانکی تن دهیم و کار را به کاردان بسپاریم و کاری کنیم که از فرهنگ عمومی و پشتوانه مردمی برای مقابله با احتکار، زیاده‌خواهی، فاصله طبقاتی، رباخواری، رشوه‌گیری و بیکاری برخوردار شویم و بار سنگین را از دوش دولت برداریم و به یک سری اصلاحات ضروری دست زنیم که این جو بی‌اعتمادی و دولت‌هراسی خنثی شود.
برای تحقق این خواسته‌ها نخست پیشنهاد می‌گردد کلیه اسکناس‌ها ظرف ۶ ماه از بازار جمع‌آوری شود. پشتوانه ریال بشود طلا و روی هر اسکناس قید گردد معادل چند گرم طلاست تا به جای پشتوانه ارزی دارای نوسان، طلایی با قیمت نسبتاً ثابت باشد.
برداشتن چند صفر هم بدون آنکه ذکری بر پشتوانه آن نشود ارزش ریال را حفظ نخواهد کرد. البته در راستای تحقق چنین ایده‌ای مطالعات کارشناسانه و تحولات و تغییرات ساختاری در اقتصاد کشور یک اصل اجتناب‌ناپذیر است. امید که چنین شود و گرنه تا آمریکا منافعش را همانند گذشته در کشور ما تأمین نکند از خر شیطان پیاده نخواهد شد تا چه پیش آید. آنچه فعلاً تعیین کننده است هوشیاری دولت اتحاد و حمایت مردمی است.
والسلام