سرمقاله “محمد عسلی” ۴ خرداد ۱۳۹۸سرمقاله
محمد عسلی
سفارشات امام علی (ع) به حکام اسلامی
ای مالک اشتر:
«زنهار زنهار خدا را، خدا را. ای مالک، در طبقه پایین، محروم و نیازمند. رنجدیدگان را دریاب. از حال از کارافتادگان جویا شو. شخصاً و بدون وساطت دیگران وضع آنها را در سراسر کشور اسلام زیر نظر بگیر و اجازه دخالت دیگران را به کس دیگر نده و به طور مداوم از آنها سرکشی کن تا مشکلات همگی با سرپنجه عدالت گشوده شود…»
فقط کافی است همین فراز از سخنان امام علی(ع) را در نهجالبلاغه به یاد داشته باشیم که امام علی(ع) تا چه میزان در باب عدالت و دادگری این چنین به مالک اشتر سفارش میکند.
کافی است به این جمله معروف وی توجه کنیم که خطاب به امام حسن(ع) فرمود: «یا بنی اجعل نفسک میزاناً فی ما بینک و بین غیرک» [ای پسرم! نفس خود را میزانی قرار ده بین خود و دیگری…]
متون نهجالبلاغه همه جا حاکی از تأکید بر لزوم حمایت مستمندان و بیچارگان و مبارزه و مقابله با فاصلههای طبقاتی است. مقابله با مالاندوزان از خدا بیخبری که از هر فرصتی برای مالاندوزی و تکاثر ثروت تلاش میکنند و با ترفند و فرصتطلبی خون آحاد جامعه را میمکند و پیوسته در موضع طلبکاری هم هستند.
و اما بعد:
راز و رمز جاودانگی مقام و اعتبار امام علی(ع) در نزد خاص و عام قبل از هر چیز به رفتار و کردار وی در دوران کوتاه حکومتش برمیگردد.
آن شجاع نستوه دادگر خداترس که عشق به خدمت مظلومان و پاسخ منفی و محکم به ظالمان علاوه بر جگرخونیها و فشارهای مداوم دنیاطلبان او را تا پای شهادت برد اما لحظهای از حق و حقگویی و حقجویی غافل نماند.
او که حتی در برابر اصرار برادر نابینایش عقیل برای دریافت جیرهای بیشتر از بیتالمال تسلیم نشده و در مقابل اصرار و خواهش بیش از حد وی آهن گداخته را در نزدیکی دستش قرار داد تا او را از آتش جهنم بترساند و خود را از آنچه گناه میدانست و خیانت برهاند.
علی کسی بود که در باب حکومت و ریاست چنین میگفت:
و در همین راستا فرمود:
«فرمانداری بر مردم همچون آبی متعفن و یا همانند لقمهای که گلوگیر میشود؛ آنان که میوهاش را پیش از رسیدن چینند به کسی مانند که بذر را در کویر و شورهزار پاشند….»
آن امام همام در باب دعوت مردم به اتحاد و استقامت و پایداری میفرماید:
«ای مردم! امواج کوهپیکر فتنهها را با کشتیهای نجات علم و ایمان و اتحاد درهم بشکنید و از راه اختلاف و پراکندگی دور شوید. تاج تفاخر و برتریجویی را از سر بنهید…»
وقتی پرچم را به دست فرزندش محمد حنفیه داد در جنگ جمل خطاب به وی چنین فرمود:
«اگر کوهها متزلزل شوند تو تکان مخور. دندانهایت را بهم بفشار. جمجمهی خویش را به خدا عاریت ده. قدمهایت را بر زمین میخکوب کن از آنچه باعث ترس میشود چشم بپوش و بدان که نصرت و پیروزی از جانب خدای سبحان است…»
و اما بعدتر:
متأسفانه امروز کشور و نظام ما با دشواریهای زیادی روبهرو است که نه فقط تحریمهای تمام عیار و کمرشکن بر گرده اقتصاد ایران فشار آوردهاند بلکه خیانتکاران و دزدان و اختلاسگران کلان بیش از دشمنان خارجی چونان موریانه و موشهای موذی در تاریکی و روشنایی بیتالمال را به تاراج بردهاند و اگر این اختلاسهای کلان و خروج ارزهای بیشمار در کشور اتفاق نمیافتاد امروز با بیکاری و فقر و بیچارگی بسیاری از هموطنان مواجه نبودیم. ببینیم امام علی(ع) در این خصوص چه فرمایشی دارند:
«به خدا سوگند! آنچه از بیتالمال مسلمین به این و آن بخشید، اگر بیابم به صاحبانش برمیگردانم اگر چه زنانی را به آن عقد بسته و یا کنیزانی را با آن خریده باشند. زیرا عدالت گشایش میآورد و آن کس که عدالت بر او گران آید، تحمل ظلم و ستم بر او گرانتر خواهد بود…»
افسوس که قرآن و نهجالبلاغه در خانههای ما خاک میخورد و کمتر مدیر یا مسئولی را امروز سراغ داریم که به قرآن و نهجالبلاغه تأسی کند در عمل و نه در شعار که اگر این چنین نمیبود ما کارگزارانی خداترس و علیدوست میداشتیم که نه در حرف بل در عمل متقی و متکی به فرمایش امام میبودند.
مشکل عمده ما جناحگراییهای بیریشهای است که به راست و چپ شهرت یافتهاند وقتی دولتی راستگرا بر سر کار میآید چپروها را کنار میگذارد و چون چپها بر سر کار میآیند به هر نام و نشانی یک برچسب اصلاحطلبی یا انقلابی داشته باشند رقبای راست خود را از گردونه خارج میکند که این نه خواست و اراده مردم در آن دخیل است و نه با اهداف جمهوری اسلامی و انقلاب شکوهمند ما همخوانی دارد و چون هر جناح در این تصور است که چند صباحی بیش بر اریکه قدرت تکیه نمیزند بیشتر در اندیشه و عمل حفظ موقعیت و اقتدار است تا در اندیشه حفظ اقتدار نظام و ریشههای انقلابی این داغ بر دل نه هم اینک بر جریانهای سیاسی مستولی است و خود منشأ اختلاف و چندگانگی است بلکه در زمان پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) هم یکی از مسایل عمده مملکتداری اسلامی بوده است.
به عنوان مثال: فرازی از سخنان امام علی(ع) را برای نمونه میآورم:
«انحراف به راست و چپ گمراهی و ضلالت است، راه مستقیم و میانه جاده وسیع حق است. قرآن و آثار نبوت همین طریق را توصیه میکند و سنت پیامبر(ص) نیز به همین راه اشاره مینماید…»
همین جاده مقیاس کردار همگان است آنکس که به ناحق ادعا کند، هلاک گردد و آنکس که با دروغ و افتراء پیش رود بیچاره و بدبخت شود و آنکس که در بین مردم نادان حق را اظهار کند از نظر بیفتد…»
و در پایان به این نکته هم اشاره میکنم که شکایت امام علی(ع) از گروهی که در جهل و نادانی زندگی میکنند و در گمراهی جان میدهند به فرموده وی بدان جهت است که:
«در میان آنها متاعی کسادتر از قرآن نیست. اگر آن را آنچنان که باید تلاوت کنند و متاعی نزد آنان رایجتر از آن نتوان یافت اگر آن را تحریف سازند و طبق دلخواهشان تفسیر کنند و در نظر آنان چیزی زشتتر از معروف و نیکوتر از منکر وجود ندارد.»
والسلام
- دوشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۸
- سرمقاله