سرمقاله
اسماعیل عسلی- سردبیر
توجه به کیفیت یک سفر معنوی
با پایان یافتن مراسم اربعین با احساس فراغ بال بیشتری می‌توان پیرامون تمهیدات فراموش شده برای سهولت جابه‌جایی زائران و همچنین بازگشت آنها سخن گفت. بر اساس اظهارات مدیران و دست‌اندرکاران موکب‌ها و همچنین افسران ارشد نیروی انتظامی، تنگناهای ایجاد شده در مسیر حرکت زائران قابل مقایسه با تسهیلات سال‌های گذشته در ایران و عراق نبود. منهای موضوع تصادفات و تلفات و مجروحیت‌ها و خسارات مالی ناشی از آنها که برای جابه‌جایی چنین جمعیتی با توجه به موارد مشابه آن در مناسبت‌هایی که با جابه‌جایی جمعیت فراوانی در بازه‌ی زمانی کوتاهی مواجه‌ایم، موضوع کمبود وسیله‌ی نقلیه و مهم‌تر از آن افزایش نرخ کرایه خصوصاً در آنسوی مرز، کمبود آب آشامیدنی و حتی بهداشتی و عدم توازن موجود میان تعداد و امکانات موکب‌ها با جمعیت عبور داده شده از گذرگاه‌های مرزی و نادیده انگاشته شدن برخی از نیازهای زائران از جمله موضوعاتی بود که بارها گلایه‌ی برخی موکب‌داران و مسئولین و زائران را به دنبال داشت.
مسئله‌ی بعدی تأخیر در اطلاع‌رسانی پیرامون برخی موضوعات مهم از جمله خودداری مردم از همراه کردن بیماران و کودکان با خود بود که پس از ایجاد برخی مشکلات و افزایش مراجعات به ستادهای امدادرسانی هلال احمر رسانه‌ای شد. به هر حال مراجعه‌ی نزدیک به نیم میلیون نفر به هلال احمر برای دریافت کمک‌های پزشکی و دارویی و خدماتی نسبت به جمعیت سه میلیون نفری زائران کم نیست.
آنچه در آخرین روزهای عبور زائران از پایانه‌های مرزی رسانه‌ای شد مبنی بر اینکه از سال آینده زائران بر اساس نوبت‌بندی اعزام خواهند شد نشان می‌دهد که تمامی ارائه‌دهندگان خدمات به زائران خصوصاً در بازه‌ی زمانی ۱۰ روز آخر فشار زیادی را تحمل کرده‌اند که اختصاص بیش از ۱۱ هزار اتوبوس برای بازگشت زائران با توجه به اینکه تأثیر آن بر حمل و نقل داخلی و بین شهری قابل کتمان نیست نمونه‌ای از اینگونه فشارهاست. نیروی انتظامی، شهرداری‌ها، آتش‌نشانی‌ها، ناوگان اتوبوسرانی، خادمین موکب‌ها، عوامل امنیتی در ایران و عراق بدون اغراق فراتر از ظرفیت و توانایی خود همت کردند. همزمانی اعزام زائران با ناآرامی‌ها در جنوب عراق به حساسیت این مسافرت‌ها افزوده بود و آثار آن را می‌شد در افزایش نرخ کرایه‌ها مشاهده کرد.
اصولاً آنچه اهمیت راهپیمایی اربعین را صد چندان می‌کند، تراکم و فشردگی جمعیت نیست بلکه کیفیت رفتار و وضعیت چنین جمعیتی باید مطمح نظر قرار گیرد. از جمله آموزه‌های کربلا این است که می‌توان با جمعیتی اندک اما همدل و خالص و ناب، حماسه‌ای بزرگ آفرید لذا اهمیت راهپیمایی اربعین در کیفیت برگزاری آن است. اگر چنین سفرهایی خود به خود با زحمت و کم‌خوابی همراه است و پیاده‌روی نیز مشقات خاص خود را دارد اما بر اساس آموزه‌های دینی، حراست از تندرستی و خودداری از نزدیک شدن به مهلکه در شرایط غیربحرانی و غیرجنگی، جزو وظایف فردی و اجتماعی ماست که خوشبختانه تمامی تلاش شبانه‌روزی نیروی انتظامی و هلال احمر و سایر نهادهای خدمات‌رسان در همین راستا بود.
بی‌گمان اگر از فردای پایان یافتن راهپیمایی اربعین برنامه‌ریزی برای راهپیمایی سال بعد آغاز شود و حداقل ۶ ماه قبل از آغاز ماه صفر تعداد متقاضیان راهپیمایی و همچنین متقاضیان جابه‌جایی با اتوبوس و هواپیما مشخص باشد و اعزام نیز به صورت تدریجی و متناسب با ظرفیت‌ها و امکانات دولت و مردم عراق انجام شود، زائران بهره‌ی بیشتری از این سفر معنوی خواهند برد و از آنجایی که بازگشت زائران نیز تدریجی خواهد بود متولیان بهداشت و درمان کشور نیز بهتر می‌توانند به وظایف خود در پیوند با بحث مبارزه با انتقال بیماری از کشوری به کشور دیگر عمل کنند. اگر چه زائران به رعایت نکات زیادی برای مصون ماندن از بیماری توصیه شده‌اند اما حصول اطمینان از توجه زائران به چنین توصیه‌هایی وظیفه‌ی پایگاه‌هایی است که باید در مبادی ورودی مستقر باشند.
از جمله نکاتی که حائز اهمیت شایانی است لزوم گوش به زنگ بودن زائران به اطلاعیه‌های ستاد اربعین است به طوری که به محض دریافت پیام لزوم به تأخیر انداختن سفر همه تمکین کنند و شاهد ازدحام جمعیت در خروجی‌های تعیین شده نباشیم تا هم نیروی انتظامی و هم مسئولین موکب‌ها بتوانند با آرامش خاطر خدمات‌رسانی کنند.
از آنجایی که دولت عراق منهای افتخاری که به دلیل میزبانی از میلیون‌ها زائر نصیبش می‌شود می‌تواند از چنین فرصتی بهره‌ی اقتصادی ببرد وظیفه دارد که هر سال بهتر از سال قبل وسایل رفاه و آسایش زائران را فراهم کند. احداث بزرگراه ویژه پیاده‌روی و همچنین بزرگراهی برای عبور انواع خودروها از مبادی ورودی مرزها تا کربلا حائز اهمیت است. ضمن اینکه تنها راه مدیریت کردن چنین جمعیتی محدود کردن زمان حضور آنها در عراق است. نه در قالب توصیه بلکه با قید در گذرنامه چرا که این مسئله هم به بهبود بهداشت یاری می‌رساند، هم کنترل امنیت را برای دو کشور ایران و عراق ساده‌تر می‌کند و هم عده بیشتری می‌توانند از چنین سفری بهره‌ی معنوی ببرند.
به هر تقدیر اربعین نه تنها باید مظهر ابراز ارادت ایرانیان به شهدای کربلا باشد بلکه جهانیان باید شاهد بهترین نمونه‌های نظم جمعی، بهداشت فردی و عمومی، رعایت قانون و توجه به نکات امنیتی باشند. شکوه بزرگترین اجتماع انسانی در همراهی آن با نظم ، همدلی، امنیت، تندرستی و بهره‌ی معنوی نهفته است. حسین ابن علی(ع) در اوج نیاز خود به نیروی مددکار، به دنبال کاستن از تعداد آنها با هدف خالص گردانیدن همراهان خود است یعنی می‌خواهد کیفیت را بالا ببرد تا آنها که می‌مانند درخور آفرینش چنین حماسه‌ای باشند زائران حسینی هم باید بی‌نظیر و بی‌بدیل باشند تا ما از ته دل به آنها بگوییم زیارت قبول و شاهد گزارش پلیس عراق مبنی بر عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی توسط رانندگان ایرانی نباشیم.