سرمقاله
محمد عسلی
اسلام، انتخابات و دموکراسی
اسلام دینی است که به آزادی‌های فردی و جمعی قائل بوده و در قرآن بر آزادی‌های تن، بیان، دین و اجتماعات تأکید شده است. در بین ادیان الهی اسلام کامل‌ترین دین‌هاست که در آن به حقوق مردان و زنان به تفکیک سفارش شده است.
احکام خمسه تکلیفیه یعنی واجب، مستحب، حرام، مکروه و مباح احکامی هستند که زمانمند نبوده و تا انسان بر روی زمین زندگی می‌کند با آنها سر و کار دارد.
هر چند شکل برگزاری انتخابات از قوانین غربی اخذ شده است اما به لحاظ محتوایی اسلام انتخابات را همان شورا و مشورت قلمداد کرده و بر اساس آیات «و امرهم شورا بینهم» و «وشاورهم فی الامر» بر آن تأکید کرده است.
یکی از مهمترین راه‌های مردم‌سالاری انتخابات است که مفهوم دموکراسی که واژه‌ای یونانی است همان معنای حکومت مردم بر مردم، یا مردم‌سالاری را دارد.
اگر انتخابات از حکومت‌های مردم‌سالاری گرفته شود و یا به نوعی کمرنگ و تشریفاتی اجرا گردد که حضور جدی مردم برای انتخاب فرد، افراد نماینده را دربر نداشته باشد مردم‌سالاری بی‌معنی می‌شود.
معمولاً نظام‌های حکومتی مردم‌سالار که توسط مردم تعیین سرنوشت می‌شوند یا از نوع ریاستی هستند و یا پارلمانی.
در حکومت‌های ریاستی رئیس جمهور مستقیماً از طرف مردم انتخاب می‌شود و بالعکس در نظام‌های پارلمانی رئیس جمهور یا نخست وزیر به وسیله پارلمان انتخاب می‌شود مجلس در تمامی نظام‌های مردم‌سالار یکی از شاخص‌‌های عمده است.
نظام جمهوری اسلامی ترکیبی از نظام ریاستی و پارلمانی است که مجلس شورای اسلامی بر عملکرد قوای سه‌گانه نظارت می‌کند و بعد از انتخاب رئیس جمهور توسط مردم، رهبر که همان ولی فقیه باشد آراء مردم را تنفیذ می‌کند و به اصطلاح رئیس جمهور انتخابی را تأیید می‌کند و به نحوی ولی فقیه و مجلس بر سلامت انتخابات صحه می‌گذارند.
با این وصف قانون اساسی جمهوری اسلامی به شرح و بیان اصولی می‌پردازد که در واقع شکل و محتوای نظام، مجلس، قوای سه‌گانه، حقوق ملت و وظایف و نحوه انتخاب رهبر را دربردارند لذا می‌توان گفت مجلس وظایف سخت و سنگینی دارد و به همین دلیل از اهمیت ویژه و فوق‌العاده‌ای برخوردار است.
عمده وظایف مجلس شورای اسلامی بر اساس اصول قانون اساسی را می‌توان به شرح زیر به صورت خلاصه عنوان نمود:
تصویب قوانین در قالب طرح یا لایحه، سؤال از وزرا و رئیس جمهور، ارسال مصوبات قانونی به شورای نگهبان جهت انطباق آن با قوانین و مقررات اسلامی به لحاظ شکل و محتوی که مغایرتی با اسلام نداشته باشند. شرح و تفسیر قوانین عادی، تحقیق و تفحص در تمام امور کشور، تصویب عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌های بین‌المللی، تصویب تغییرات خطوط مرزی، تصویب حکومت نظامی در حالت جنگ و یا شرایط اضطراری که مدت آن نمی‌تواند بیش از سی روز باشد، گرفتن و دادن وام یا کمک‌های بلاعوض داخلی و خارجی از طرف دولت باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد. استخدام کارشناسان خارجی از طرف دولت در موارد ضرورت باید به تصویب مجلس برسد، انتقال بناها و اموال دولتی که از نفایس ملی است در صورتی که منحصر به فرد نباشد جز با تصویب مجلس امکان‌پذیر نیست، رأی اعتماد به هیأت وزیران و در صورت لزوم استیضاح آنان نیز از وظایف مجلس است، استیضاح رئیس جمهور با درخواست حداقل یک سوم عده نمایندگان با مجلس شورای اسلامی است و نهایتاً رسیدگی به شکایات مردم از هر یک از سه قوه به عهده مجلس است.
و اما بعد:
این وظایف سنگین و خطیر که قانون اساسی برای مجلس و مجلسیان انشاء و مصوب نموده حکایت از آن دارد که به واقع مجلس در رأس امور است و تحقق این مصوبات که سرنوشت ملت، کشور و انقلاب به آن بسته است با نمایندگان متقی، کارآمد، آگاه و شجاع که دارای سلامت نفس هستند به منصه ظهور می‌رسد.
انتخاب نیروهای اصلح پس از تأیید سوابق نامزدها توسط شورای نگهبان بر عهده مردم است و مردم می‌باید ضمن اشراف کامل بر توانمندی‌ها و صفات و ویژگی‌های نامزدهای انتخاباتی به آنها رأی دهند. اگر بعضی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در دوره‌های قبل خلاف و یا تعدی از قوانین داشته‌اند و مرتکب فساد اداری، مالی و یا اخلاقی شده‌اند به علت آن است که هم شورای نگهبان و هم مردم دقت لازم در تأیید و انتخاب آنها نکرده‌اند و یا آنکه شرایط مجلس به گونه‌ای بوده که این ارتباطات رانتی را اغماض می‌کرده و نظارتی بر اعمال نمایندگان نبوده است.
به هر تقدیر آنچه مهم است؛ مجلس می‌باید با نمایندگان صالح، درستکار و خداترس به وظایف خود عمل کند این مهم میسر نمی‌شود مگر آنکه همه مردم به پای صندوق‌های رأی حاضر شوند و دست به انتخاب اصلح بزنند.
والسلام