سرمقاله
اسماعیل عسلی- سردبیر
مسابقه‌ی بزرگ
بحران‌ها عرصه‌ای برای بروز خلاقیت‌ها، رفتارهای عام‌المنفعه، به نمایش گذاشته شدن نفوذ چهره‌های علمی و اجتماعی و رونمایی از تدبیر مدیران جامعه و نمایش وحدت رویه مردم و مسئولین فراهم می‌کند. فرقی نمی‌کند که چنین بحرانی ناشی از یک رخداد طبیعی، هجوم بیماری ناشناخته و یا زلزله و جنگ باشد. در چنین مواقعی احساس هم‌سرنوشتی بیش از سایر مواقع خودنمایی می‌کند. اگر در شرایط بحران اقتصادی و فشار تنگنای معیشتی، احساس امنیت یک فرد ثروتمند در برابر گرانی نسبت به افراد کمتر برخوردار بیشتر باشد اما وقتی یک بیماری ناشناخته که پزشکان هنوز داروی ویژه‌ای برای آن سراغ ندارند هجوم می‌آورد حتی یک بازرگان قمی هم ناگزیر به تسلیم شدن در برابر آن است. کرونا نشان داده که عیار بسیار خوبی برای محک زدن جوامع گوناگون است. برخی فرمول‌های رایج که برای اداره‌ی جامعه در شرایط عادی کاربرد دارد در زمان هجوم یک بیماری کارکرد خود را از دست می‌دهد زیرا بیماری همه را هدف گرفته و هیچکس در امان نیست. رسانه‌ها نیز در بحث نحوه‌ی اطلاع‌رسانی محک می‌خورند زیرا باید بین القای وحشت و بی‌خیالی خطی میانه را دنبال کنند. جامعه‌ی پزشکان که همواره مورد احترام عموم مردم بوده‌اند نیز در چنین موقعیتی نوعدوستی خود را به نمایش می‌گذارند همانگونه که ارتش و نیروهای نظامی در زمان جنگ جوهر خود را نشان دادند. متصدیان داروخانه‌ها باید بدانند که زمستان می‌رود و روسیاهی به زغال می‌ماند. روز یکشنبه قیمت زنجبیل تازه در میدان تره‌بار شیراز کیلویی پنجاه هزار تومان بوده و روز دوشنبه به صد هزار تومان می‌رسد. مسلمان بودن بارفروش‌ها در چنین شرایطی محک می‌خورد! کسی که ماسک را در انبار پنهان می‌کند باید بداند که اگر فردی به کرونا مبتلا شد ممکن است ویروس را به اعضای خانواده خودش منتقل کند. در چنین بحران‌هایی همه باید احساس هم‌سرنوشتی داشته باشند. داستان هجوم یک ویروس مانند یک موضوع سیاسی نیست که جناح‌های رقیب با لجاجت بر سر تصویب و یا عدم تصویب یک طرح و لایحه با سرنوشت کشور بازی کنند و متوهمانه در انتظار مهر تأیید افکار عمومی بر عملکرد خود و همراهی مردم باشند. وقتی یک بیماری مهلک همه را تهدید می‌کند اولویت اول کشور حفاظت از جان شهروندان است.
بحران کرونا شاید بعدها به مبدأ تعیین تاریخ تبدیل شود به طوری که بگویند قبل از شیوع کرونا چنین اتفاقی افتاد یا بعد از فرونشست و مهار کرونا فلان اتفاق افتاد این بحران سرنوشت تمامی ادارات و نهادها و سازمان‌ها و وزراتخانه‌ها را به هم گره می‌زند و حرارت‌سنجی است که نشان می‌دهد حال عمومی جامعه خوب است یا بد. ویروس غیر قابل رویت کرونا اگر چه خودش دیده نمی شود اما خیلی چیزها را به نمایش می‌گذارد و با زبان بی‌زبانی به مردم و جهانیان می‌فهماند که مسئولین یک کشور تا چه اندازه نگران تندرستی مردمی هستند که آنها را به کار گمارده‌اند. چنین ویروسی همین که وارد کشور می‌شود اولین ضربه را به مسئولین وارد می‌کند زیرا آنها باید مراقبت می‌کردند تا چنین اتفاقی نیفتد. اگر فلان نماینده مجلس می‌گوید منفعت‌طلبی یک ایرلاین داخلی موجب ورود کرونا شده باید دید این ایرلاین چگونه توانسته رفتار خود را در چشم مسئولین وزارت بهداشت و علوم پزشکی موجه جلوه دهد و وقتی گذرنامه فلان بازرگان ساکن قم که نشان می‌داده پرواز غیرمستقیم به چین داشته مورد بررسی قرار نگرفته تا او را قرنطینه کنند چه کسی باید جوابگو باشد. اینکه بگوییم وی پرواز غیرمستقیم به چین داشته مجوزی برای ورود عادی او به کشور نیست. مسئولین باید پاسخ دهند با توجه به اینکه ایران در ردیف کشورهایی است که کمترین ارتباط را با جهانیان دارد و نفع چندانی هم از ارتباطات خود نمی‌برد چرا باید زیان‌های ناشی از ارتباطات کم‌صرفه‌ی اقتصادی را تحمل کند؟ ویروس کرونا تقریباً به ۳۸ کشور وارد شده که اغلب این کشورها دارای ارتباطات بازرگانی زیاد با چین هستند و یا قبل از رسانه‌ای شدن بروز این بیماری پذیرای گردشگران چینی بوده‌اند و در واقع تاوان آن همه سود را می‌پردازند.
به هر تقدیر این ویروس وارد شده که به منزله‌ی ورود ما به یک جنگ تمام عیار با بیماری است. در چنین شرایطی احساس هم‌سرنوشتی ایجاب می‌کند که همه به یاری یکدیگر بشتابند و دولت مردم را برای همراهی با سیاست‌های پیشگیرانه و بازدارنده یاری کند. این یاری صرفاً به توزیع ماسک رایگان محدود نمی‌شود بلکه چون این بیماری افراد فاقد توانایی جسمی بالا و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای را درگیر می‌کند، حمایت‌ها باید همه جانبه باشد. نباید فراموش کرد که در چنین مواردی گاه افرادی که چیزی برای از دست دادن ندارند به سرکشی مدنی روی می‌آورند که نمونه‌ای از آن در فضای مجازی به نمایش گذاشته شد و نشان می‌داد که چند جوان مبتلا شده‌ی چینی با آغشتن دکمه‌های آسانسور به آب دهان خود به دنبال فراگیر کردن این بیماری بودند. البته چنین رفتارهایی صرفاً سر در آبشخور سرکشی مدنی تحت تأثیر احساس وجود فاصله‌ی طبقاتی ندارد بلکه گاه کسانی تصور می‌کنند با همه‌گیر شدن یک مصیبت تحمل آن آسان‌تر می‌شود که به اصطلاح می‌گویند عزای عمومی عروسی است. به شوخی گرفته شدن بحث ورود کرونا در فضای مجازی نشان می‌دهد که برخی افراد سعی می‌کنند با شوخی و مطایبه از بار روانی این بحران بکاهند. به هر حال باید دید مردم و مسئولین در پایان بازی با چه نتیجه‌ای از زمین مسابقه خارج می‌شوند. اگر چه بسیاری از مسابقات ورزشی در سطح منطقه‌ای و جهانی به خاطر کرونا تعطیل شده اما مسابقه‌ای بزرگ بین ملت‌ها در حال برگزاری است. مسابقه‌ی نحوه‌ی مقابله با کرونا با بهره‌گیری از دانش و فرهنگ و احساس هم‌سرنوشتی. اول شدن در این مسابقه پیام‌های زیادی برای جهانیان دارد که اهمیت آن از اول شدن در هر جنگ و رودررویی نظامی و برد آن نیز از برد هر موشکی بیشتر است زیرا خبر آن به تمام نقاط جهان می‌رسد و شاید بهترین فرصت برای به نمایش گذاشتن همگرایی و همدلی ملی باشد. اهمیت تعیین جایزه برای پزشکان و پژوهشگرانی که موفق به یافتن واکسن و پادزهر این بیماری شوند از هر جشنواره و مسابقه‌ای بیشتر است. حالا این گوی و این هم میدان!!