سرمقاله اسماعیل عسلی

شناسایی ستون پنجم در جنگ با کرونا
گاهی ترکیب جمعیتی و نادیده گرفتن برخی استانداردها ، مهار بحران های بهداشتی نظیر کرونا را دشوار می سازد . معضلی که جامعه ی ما هم اکنون با آن دست و پنجه نرم می کند . کسانی که روند شیوع بیماری کرونا را رصد می کنند بر این باور هستند که مسئولیت فراگیری و شیوع این ویروس بیشتر متوجه کسانی است که یا ناقل بدون علامت هستند و یا کسانی که به دلیل نیاز مالی ناگزیر به حضور در بازار کار هستند . عده ی دیگری از عوامل انتشار ویروس کرونا مهاجرین غیرقانونی هستند که تصور می کنند با مراجعه به مراکز درمانی شناسایی می شوند . همچنین افراد معتاد ، کودکان خیابانی ، بزه کاران سابقه دار و تحت تعقیب نیز اگر مبتلا و ناقل باشند در فهرست افراد پر خطر قرار می گیرند .
تاکنون به هر دلیل رسانه ها در جریان تقسیم بندی افراد مبتلا و ناقل قرار نگرفته اند و هشدارها نیزمتوجه مناطق و طیف های اجتماعی خاص نیست و همه چیز در اولویت قرنطینه ی خانگی و کنترل هوشمند خلاصه می شود و تاکید می گردد که رفتارمردم باید به گونه ای باشد که فرض کنند هر کسی می تواند ناقل و یا مبتلا باشد . این شیوه محاسن زیادی دارد ولی تضمین کننده ی شتاب مدیریت بحران نیست زیرا عده ای از جمله مهاجرین غیرقانونی ، بزه کاران تحت تعقیب ، کودکان کار و … خارج از این دایره بدون احساس مسئولیت در جامعه می گردند . در خصوص مناطق بیشتر آلوده در سطح کلان شهرها نیز اطلاع رسانی دقیقی صورت نگرفته و همین مسئله موجب گردیده که بحث صدور مجوز برای بازگشایی کسبه ی کم خطر با اما و اگرهای فراوانی همراه باشد . شائبه هایی که پیرامون آمارهای کنونی وجود دارد عمدتا به مواردی برمی گردد که ستادهای مسئول پیگیری مبارزه با کرونا به آن دسترسی ندارند . برای نمونه مشخص نیست که در سطح استان فارس و بخصوص شیراز چند نفر مهاجر غیرقانونی به کار و فعالیت اشتغال دارند .
از طرفی دیگر بر اساس اظهار نظر متخصصان امور بهداشتی آماری که پیرامون افراد مبتلا ، بهبود یافته و درگذشته منتشر می شود نیز نمی تواند مبنای تغییر رفتار مردم باشد چرا که ممکن است در یک بازه ی زمانی به دلیل انجام آزمایش های بیشتر افراد مبتلای بیشتری شناسایی شوند که نمی توان آن را نشانه ی اوج گیری بیماری دانست . کما این که سازمان بهداشت جهانی نیز منفی بودن آزمایش افراد را مجوزی برای بازگشت آنها به محل کار تلقی نمی کند .
گاهی توصیه هایی که می شود نیز سر در آبشخور کمبود ها و یا دسترسی نسبی به امکانات دارد برای نمونه ابتدای شیوع ویروس کرونا که با کمبود ماسک و مواد ضد عفونی کننده مواجه بودیم عنوان می شد که افراد غیرمبتلا نیازی به زدن ماسک ندارند اما اکنون که با راه اندازی کارگاه های گوناگون در سراسر کشور تولید ماسک افزایش پیدا کرده و از قیمت آن کاسته شده ، زدن ماسک را برای همه ضروری می دانند .
ابتلای هزاران نفر در کشورهای توسعه یافته که استانداردهای بهداشتی را بیش از سایر کشورها رعایت می کنند به ویروس کرونا بیانگر این واقعیت است که رفتار پیچیده ی این ویروس مسئولین تمامی کشورها را برای اتخاذ شیوه ای کاملا بازدارنده دچار سردرگمی کرده ، هر چند نمی توان کتمان کرد برای کشورهایی که اقتصادی فعال و پویا و رشدی مثبت دارند امکان قرنطینه ی کامل وجود ندارد زیرا آنها را با فاجعه ای اقتصادی مواجه می کند .
ایران به دلیل قرار گرفتن در انزوای نسبی و تحریم های سخت از یک منظرآسیب کمتری در بحث افت رشد اقتصادی دیده و از منظری دیگر به دلیل کاهش قدرت خرید افرادی که روزمزد هستند و یا این که درآمد آنها در گرو رواج خرید و فروش است ، دچار بحران شده و بار دولت را در بحث جبران خسارت ها سنگین تر کرده تا جایی که موضوع واگذاری اموال و شرکت های دولتی بیش از هر زمان دیگری به صورت جدی دنبال می شود .
باید اذعان داشت روحانی هر چند برای تکیه زدن بر اریکه ی ریاست جمهوری بسیار خوش شانس بود اما فروپاشی برجام ، تنگ تر شدن دایره ی تحریم ها ، زلزله ، سیل ، منازعات جناحی و دست آخر کرونا دست او را برای عمل کردن به وعده های انتخاباتی اش بست . طبیعتا هر کس دیگری هم که به جای او بود قادر به مدیریت این همه بحران متراکم شده نبود چرا که ایرادهای مدیریتی در ایران ساختاری هستند به همین دلیل دولت ها هرگز نتوانسته اند نقشی فراتر از یک تدارکاتچی و ضربه گیر داشته باشند .
مبارزه با کرونا ریزه کاری های فراوانی دارد که صرفا با توزیع ماسک و مواد ضد عفونی کننده و قرنطینه و واریز یارانه ی و برخی مانورها عملی نیست . از جمله چالش های ستاد مبارزه با کرونا دسترسی به آمارجمعیتی غیررسمی است . در مبارزه با بیماری های مسری هر شهروند حکم یک سرباز را دارد از این رو فرماندهان و اعضای ستاد مبارزه با کرونا باید بدانند چند سرباز دارند و چه کسانی به دلیل غیرقابل شناسایی بودن نقش ستون پنجم را بازی نموده و به وحدت رویه آسیب وارد می کنند . ستاد مبارزه با کرونا باید در جستجوی نقاط کور باشد .