سرمقاله
محمد عسلی
چه کسانی از توافق ضرر می‌کنند؟
ماراتن نفس‌گیر گفت‌وگوهای ایران با ۱+۵ به مراحل پایانی نزدیک می‌شود و از قرائن و شواهد پیداست که توافق در دسترس است و چانه‌زنی‌های طرفین بیشتر در حاشیه و نه در متن برای مراحل اجرایی توافق دنبال می‌شود.
و اما بعد.
از مدت‌ها قبل که اصل مقدماتی توافق در لوزان سوییس شکل گرفت، نخست‌وزیر اسراییل دم از مخالفت زد و به بهانه‌های بنی‌اسراییلی سعی کرد دولتمردان و نمایندگان مردم آمریکا و نیز بعضی از کشورهای ۱+۵ از جمله فرانسه را متقاعد کند که توافق با ایران پایان خوشی ندارد، به دنبال اسراییل بعضی از کشورهای عربی از جمله عربستان این توافق را خطری برای امنیت منطقه اعلام کردند و به نوعی طرح ساخت رآکتورهای هسته‌ای را در عربستان خواستار شدند که تصور آن می‌رفت تا بدین بهانه مبالغ هنگفتی از ذخایر ارزی عربستان به جیب سازندگان آمریکایی یا اروپایی برود، البته اگر در طول مدت قول داده شده این کار جامه عمل بپوشد و حاکمیت عربستان در شرایطی باشد که بتواند چنین اقداماتی را در آنجا به منصه ظهور رساند!
آنچه مسلم است کشورهای همسایه‌ای مانند ترکیه و امارات هم که در طول مدت تحریم‌ها توانستند به واسطه خلأ ایجاد شده در رونق اقتصادی و واردات و صادرات ایران به نان و نوایی برسند از این توافق چندان شادمان نخواهند شد به ویژه آنکه شرایط کنونی منطقه به گونه‌ای است که بدون حضور ایران قدرتمند، امنیت همسایگان در خطر بیشتری قرار خواهد گرفت.
کشورهای چین و روسیه هم با برداشتن تحریم‌ها سرمایه‌گذاران غربی را رقیب جان‌سختی برای خود می‌بینند و به لحاظ اقتصادی به دنبال قراردادهای بلندمدت و پر و پیمانی با ایران هستند.
و اما آنچه بیشتر در مسایل اقتصادی در توافق جامع باید به آن توجه کرد، مسایل سیاست خارجی و به تبع آن سیاست داخلی است که هر یک تحت تأثیر این توافقات الزاماً حاصل پیام‌ها و اقداماتی خواهند بود. از جمله روابط دیپلماسی بین ایران و کشورهای اروپایی بر پایه روابط حسنه متقابل و حفظ احترام و استقلال.
بدون شک رایزنی‌های سیاسی، فرهنگی از یک سو و از دیگر سوی باز شدن درهای اروپا به روی ایران که در رونق اقتصادی و صادرات کالاهای غیرنفتی و همچنین نفت و گاز مؤثر خواهد بود زمینه رشد و توسعه بیشتر را فراهم خواهد کرد که بعضی از کشورهای صادرکننده نفت را نسبت به این رویداد منفعل و یا ناراضی خواهد کرد. زیرا ایرانی که توانست با پشت سر گذاشتن ۳۶ سال جنگ گرم و نرم و تحریم‌های ناروا با اقتدار و دست پر پشت میز مذاکره بنشیند و یک تنه با ۶ کشور مدعی و زورمند آمریکا و اروپا دست و پنجه نرم کند، بعد از این توافق در مدت کوتاهی چنان قدرتمند خواهد شد که به یک کشور ممتاز در اقتصاد تبدیل شده و اقتصاد اول خاورمیانه خواهد شد.
در خصوص مخالفت‌هایی که در داخل کشور احیاناً با این توافق خواهد شد نیز پیش‌بینی‌هایی متصور است.
یکم فرصت‌طلبان، رانت‌خواران، واسطه‌ها و کسانی که توانستند از آب گل‌آلود ماهی‌های درشت بگیرند و در شرایط تحریم انحصار ورود و خروج بسیاری از کالاهای ضروری مردم را از آن خود کنند، بعد از برداشتن تحریم‌ها دیگر به آن سودهای کلان و بادآورده نخواهند رسید و بعید نیست با جوسازی و سم‌پاشی‌هایی چند بخواهند افکار عمومی را مشوش کنند و زحمات دولت را که برای پیشگیری از خسارت و ضررهای بیشتر دست به این اقدام زده است لوث نمایند.
خوشبختانه مردم شریف ایران آنچنان فهیم و آبدیده‌اند که هر یک تحلیلگر منصفی هستند و به خوبی از پس شایعات و بدآموزی‌ها برخواهند آمد.
نکته مهم‌تر اینکه، اگر این توافق صورت نگیرد و کشور به سمت یک ریاضت اقتصادی بیشتر سوق داده شود و تحریم‌ها خزانه دولت را از درآمد تهی کند، فقر و نابسامانی، بیکاری و فساد اداری و اخلاقی بیشتری را شاهد خواهیم بود؛ هر چند اقتصاد مقاومتی کلید و راه حل مشکل است اما بدون زحمت و خسارت هم نخواهد بود و اگر گزینه نظامی هم به هر دلیل و با هر شکلی به مرحله اجرا درآید و جنگی رخ دهد که در پایان ما برنده جنگ باشیم و یا جنگ برنده‌ای نداشته باشد، باز هم ما نفع و سودی از این حوادث ناگوار نخواهیم داشت.
و در پایان ما بر این باوریم که مذاکره کنندگان مورد تأیید رهبر معظم انقلاب، تمام سعی و تلاش خود را به کار برده‌اند تا در این مذاکرات بسیار سخت منافع ملی و اقتدار مردم ایران را حفظ کنند، هر چند از ابتدا سخن‌ها و تصمیمات دال بر این بود که توافق بر مبنای برد – برد و رضایت طرفین باشد. پس باید امتیازاتی بدهیم تا امتیازی بگیریم، آنچه همه باید به آن توجه کنند این موضوع مهم است که ما در مذاکرات دستمان پر بوده که تا به این حد مذاکره کنندگان وقت گذاشتند و طرف مقابل را وادار کردند از مواضع قبلی خود که مهمترین آن مخالفت با انقلاب و نظام جمهوری اسلامی بود عدول نمایند و ایران و حاکمیت آن را به عنوان کشوری مقتدر و تأثیرگذار در منطقه پذیرفتند و خواهی نخواهی اما با اکراه پذیرفتند که تحریم‌ها نمی‌تواند ایران را از فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای محروم کند و تسلیم نماید.
نقطه قوت دیگر ما، منطق و استدلال فنی و عالمانه مذاکره کنندگان بوده است که تحمل و صبوری بیش از حد ظرفیت طرف‌های مقابل را رقم زدند، این سرمایه‌ها بی‌شک مهم‌تر از سرمایه‌های مادی و فیزیکی هستند که بعضی کشورهای عربی و نفت‌خیز بیش از ما ذخیره کرده‌اند.
عقلانیت، آگاهی، استقلال‌طلبی و پختگی دولتمردان قطعاً کلید گشایش و موفقیت این مذاکرات بوده که با رهبری خردمندانه و هوشیارانه مقام معظم رهبری به ثمر نشسته است و دوست و دشمن این موضوع را بارها بر زبان آورده‌اند.
امید که این توافق بتواند پاسخگوی مقاومت چندین ساله مردم عزیزمان باشد.