سرمقاله
محمد عسلی
بعد از رفع تحریم‌ها چه کنیم؟
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پاسخ به نامه ریاست محترم جمهور جناب روحانی، ضمن اعلام خرسندی از توفیقات به دست آمده و تلاش‌های انجام شده، تذکراتی داده‌اند که ضمن بیان واقعیت‌های ناشی از توافق ۱+۵ در خصوص برجام توجه به نکات عنوان شده از بیان ایشان می‌تواند ما را در اصلاح ساختار اقتصادی و رفع مشکلات فعلی راهنما باشد.
نخست اینکه معمولاً به گونه‌ای تبلیغ می‌شود که مشکلات اقتصادی ما بیشتر ناشی از تحریم‌هاست و با رفع آنها، این مشکلات برطرف می‌شود. در صورتی که القای چنین فکری ما را از وقوف به واقعیت‌های چم و خم اقتصادمان دور می‌کند.
زیرا کسانی که طالب بررسی عمیق و تاریخی بحران اقتصادی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی هستند به خوبی می‌دانند، بعد از سقوط شاه و پیروزی انقلاب اسلامی، میزان قابل توجهی ارز توسط فراریان و مهاجران به آمریکا و سایر کشورهای غربی از کشور خارج شد که در سال ۵۷ بخش اندکی از آن توسط بانک مرکزی در لیست بلندبالایی با ذکر اسامی درباریان، طایفه هزارفامیل، صاحب‌منصبان، هنرپیشگان و خوانندگان و نیز تجار و صاحبان کارخانجاتی که تعطیل شده بودند، منتشر گردید.
بعد از اعلام تحریم‌های اولیه ناشی از گروگان‌گیری جاسوسخانه آمریکا نیز عده‌ای فرار را بر قرار ترجیح دادند، در جنگ تحمیلی ۸ ساله علاوه بر خسارات و ضرر و زیان اعلام شده که بیش از هزار میلیارد دلار اعلام شد، تعداد قابل توجهی از کارگاه‌ها و کارخانجات از جمله پالایشگاه‌ها و کارخانجات پتروشیمی یا در اثر بمباران‌های هوایی کلاً نابود شدند و یا بخش‌هایی از آنان تخریب شد. مسلماً عوارض و عواقب جنگ تحمیلی به لحاظ خسارت مالی، بیکاری و مهاجرت را در پی داشت که متأسفانه کمتر به آن پرداخته شده، مدیریت اقتصاد کشور در شرایط بحرانی ناشی از جنگ، تحریم و تهدید که می‌طلبد کشور هزینه‌های دفاعی را بیشتر مد نظر داشته باشد باعث عدم سرمایه‌گذاری در بخش‌های اقتصادی دیربازده شد که عوارض آن عدم ایجاد اشتغال مورد نیاز برای جوانان فارغ‌التحصیل است.
پذیرش بیش از سه میلیون مهاجر افغانی به علت انساندوستی خود هزینه‌هایی را به کشور تحمیل کرد که مهم‌ترین آن تهیه خوراک و مقابله با ناامنی‌هایی بوده که ناشی از مهاجرپذیری است. پس نقش تحریم‌ها هر چند بسیار مؤثر بوده، اما وضعیت اقتصاد بیمار کنونی صرفاً ناشی از وضع تحریم‌ها نیست.
نکته‌ای که در سخنان رهبر می‌باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد، هزینه‌هایی است که کشور برای رفع تحریم‌ها و توافق هسته‌ای پرداخت کرده و امتیازاتی که داده است؛ زیرا طرف غربی بدون کسب آن امتیازات از موضع خود عقب‌نشینی نکرد، هر چند منافع پس از برجام با اعلام آمادگی برای مراودات تجاری و تعاملات سیاسی هوشمندانه و خردمندانه حفظ شد و در واقع این یک معامله برد – برد است.
و اما بعد:
آنچه از همه این نکته‌های مهم، مهم‌تر است، توجه به اقتصاد مقاومتی و رها نکردن آن به امید رفع تحریم‌هاست.
چون استقلال سیاسی و اقتصادی کشور در گرو خودکفایی است و خودکفایی بدون اقتصاد مقاومتی امکان‌پذیر نیست.
اگر دروازه‌های مرزی برای ورود کالاهای خارجی به گونه‌ای باز شود که تولیدات داخلی کاهش یابد و یا نتواند با کالاهای خارجی رقابت کند در آینده شاهد بیکاری‌های بیشتری خواهیم بود.
نفوذی که از آن نام برده می‌شود صرفاً نفوذ سیاسی نیست. بلکه نفوذ اقتصادی و فرهنگی هم مخاطره‌آمیزند. هر چند سرمایه‌گذاری خارجی، اصلی است که می‌تواند رونق اقتصادی ایجاد کند و به میزان قابل توجهی اشتغال ایجاد نماید، اما نباید به گونه‌ای باشد که صنعت مونتاژ را دوباره به کشور تحمیل نماید و با دستمزد اندکی عده‌ای از کارگران به بیگاری گرفته شوند.
انتقال سرمایه به معنای انتقال تکنولوژی و کارخانه و بومی کردن تولیدات برای بهره‌وری بیشتر و نهادینه کردن اقتصاد مقاومتی یک ضرورت است و نباید از آن خوف داشت.
حفظ وحدت ملی و احترام به شئونات مردم و حفظ دستاوردهای انقلاب موجب عزت و سرافرازی است و ما را همانند شرایط فعلی که به عنوان کشوری مقاوم و با استقامت در جهان مطرحیم ممتاز می‌کند و می‌توانیم برای کشورهای مسلمان الگو باشیم.
و در پایان ذکر این نکته مهم هم خالی از لطف نیست که دیپلماسی و گفت‌وگو سلاح کارآمدی است و مسلماً بهتر از چالش و جنگ و قهر و درگیری است و ما ثابت کردیم با هوشمندی و خردورزی می‌توانیم آمادگی دولتمردانمان را به رخ دنیا بکشیم و به قول ریاست محترم جمهور در معامله‌ای برد – برد سهم داشته باشیم. امروز بر همگان روشن است که مذاکرات هسته‌ای اخیر و توافق با ۱+۵ در تاریخ انقلاب اسلامی یک نقطه عطف است و زحمات شبانه‌روزی مذاکره‌کنندگان هسته‌ای قابل تقدیر و جزو افتخارات ملی است.
هیچ شک نباید داشت
که روز خوبتر فرداست
و با ماست
والسلام