سرمقاله
محمد عسلی
نماز جمعه و اما و اگرها
در سال‏های اولیه پیروزی انقلاب اسلامی که بازار احزاب و گروه‏های سیاسی گرم بود باخبر شدم حضرت آیت‏الله خامنه‏ای و آیت‏الله هاشمی در ملاقاتی با حضرت امام راحل مطرح کردند که اجازه فرمایید ما دو حزب اسلامی تشکیل دهیم با دو روش که خلأ احزاب قوی و پرطرفدار پر شود و این دو حزب در رقابتی سالم نسبت به عضوگیری اقدام نمایند.امام راحل (ره) در پاسخ فرموده بودند شما سعی کنید همین جمعیت نماز جمعه را حفظ کنید که پایگاه محکم عبادی سیاسی است.
هر چند حزب جمهوری اسلامی را آقایان تشکیل دادند، اما این حزب هم همانند سایر احزاب چندان موفق نبود و تأثیرگذار نشد و شاهد بودیم که منافقین مقر حزب را منفجر کردند و ۷۲ تن از فعالین سیاسی – مذهبی را به شهادت رساندند. اما برگزاری نماز جمعه در تهران و سایر نقاط ایران با قوت ادامه یافت و مورد اقبال عمومی قرار گرفت تا جایی که من به یاد دارم قسمت‏هایی از خیابان‏های اطراف مسجد و بازار وکیل در شیراز هم برای استقرار نمازگزاران مورد استفاده قرار می‏گرفت.
و اما بعد:
حجت‏‏الاسلام سقاچی در دیداری که چند روز پیش از روزنامه «عصر مردم» داشت و بخش‏هایی از مصاحبه ایشان چاپ شد اظهاراتی کرد و درد دل‏هایی در خصوص وضعیت کنونی مساجد و عدم اقبال بسیاری از نمازگزاران برای اقامه نماز در مساجد شیراز، از جمله اینکه ایشان گفت سرجمع طلبه‏های حوزه‏های علمیه شیراز بیش از هزار نفر است اما حداکثر ۲۰ الی ۳۰ نفر از آنان در نماز جمعه دیده می‏شوند.
این اظهارات ایشان به عنوان کسی که متولی و دست‏اندرکار مساجد و نماز است مرا بر آن داشت تا نقدی بر این وضعیت داشته باشم.
نخست اینکه قرآن در برگزاری نماز جمعه صراحت دارد و به عنوان یک امر الهی یا تکلیفی برای مسلمانان روشن کرده است که: «وقتی ندا داده می‏شود برای نماز جمعه بشتابید برای یاد خدا و کسب و کار را تعطیل کنید…»
اگر منادیان و مبلغان دین و مذهب که همان روحانیون و طلبه‏های دینی هستند در صفوف اولیه نماز نباشند و یا تعدادشان به حداقل برسد چه توقعی است که مدیران و صاحب منصبان و دیگر مسلمانان به ویژه جوانان با شور و اشتیاق به صفوف نماز جمعه بپیوندند.
نماینده محترم ولی فقیه در استان و امام جمعه شیراز حضرت آیت‏الله ایمانی که یکی از افراد صاحب نام و باتجربه‏ای است و در طول سالیان، امامت جماعت شهر کازرون، بوشهر و شیراز را عهده‏دار بوده‏اند بارها به اهمیت نماز جمعه و وجوب آن اشاراتی داشته‏اند زیرا در نماز جمعه می‏توان برای عارف و عامی و باسواد و بیسواد مسایل دینی، سیاسی و مذهبی و اخلاقی را به زبان ساده بیان کرد و کشور و انقلاب و اسلام را از مخاطرات دشمنان آگاه نمود و بر وحدت و یکپارچگی ملت تأکید کرد و میعادگاهی را مقتدرانه اداره نمود که ابهت اسلام را به چشم جهانیان می‏کشاند زیرا به فرموده امام راحل هیچ حزب و جمعیتی نمی‏تواند همانند نماز جمعه ساده و بی‏دردسر دائر شود و برکاتی داشته باشد.
و اما در خصوص مساجد شیراز و سایر شهرستان‏ها و بهتر بگویم مساجد کل کشور ما با انتقاداتی مواجهیم که بعضاً به حق است و اگر به آنها رسیدگی شود و رفع نقص گردد، شاهد حضور حداکثری جوانان در صفوف نمازهای یومیه خواهیم بود.
نخست نظافت و بهداشت و تمیزی و زیبایی مساجد است. از سرویس‏های بهداشتی گرفته تا نظافت فرش‏ها ما به یک برنامه و تجدیدنظر نیاز داریم.
اگر به گذشته‏های نه چندان دور که مردم جوراب نمی‏پوشیدند و پای در کفش‏های روبسته نداشتند فکر کنیم هیچ پایی عرق نمی‏کرد که بو بدهد، وقتی با پاهای عرق کرده و جوراب‏های بدبود به سجده می‏رویم و نمازگزاران در صفوف فشرده به هنگام سجده سر بر زمینی می‏گذارند که معمولاً چسبیده یا با فاصله کمی از پاهای خمیده نمازگزاران مقابل است، هر کس منتظر است سریع سر از سجده بردارد؛ فرش‏ها هم همان بوی عرق پا را می‏دهند هر چند روزانه تمیز شوند و یا شسته شوند روز دیگر بدبو می‏شوند.
پس ترتیبی بدهیم تا نمازگزاران پس از به جای آوردن وضو و مسح پا، پاهای خود را بشویند و بدون جوراب وارد مسجد شوند؛ می‏توان این خواسته معقول را به مرور به عادت در آورد.
نکته مهم‏تر آنکه هم مساجد هم ائمه جماعات و هم متولیان مساجد باید دارای جاذبه باشند. اینکه وقتی وارد مسجد می‏شوی با یک متولی کج‏خلق مواجه شوی که مدام اظهار گلایه و ناراحتی می‏کند و گویی طلبکار نمازگزاران است، نباید انتظار داشته باشیم جوانان از این وضع استقبال کنند. به نظر می‏رسد متولیان به وظایف خود آگاه نیستند.
امروز که اکثر مساجد برای برگزاری مراسم ختم از یک هفته یا دو هفته قبل نوبت می‏دهند و برای هر مراسم هم پول کافی دریافت می‏کنند، می‏توان از وجوهات حاصله هزینه‏های بهداشتی و حقوق مکفی متولیان را تأمین کرد.
سؤال: آیا بر این دریافتی‏ها نظارتی و حساب و کتابی هست؟
مسأله دیگر آنکه حضور در مسجد برکات و صواب عظیمی دارد چنانکه در گذشته اکثر مشکلات مردم در مساجد عنوان می‏شده و در همان مساجد هم رفع و رجوع می‏شده، این مطلب متأسفانه هنوز جا نیفتاده.
نباید نگاه به مسجد صرفاً به عنوان یک سنگر سیاسی باشد، هر چند به فرموده امام (ره) مساجد سنگرند. اما نخست سنگر دینداری و خدامحوری‏اند سپس یک سنگر سیاسی برای مقابله با مهاجمان و برهم‏زنندگان نظم اجتماعی و شهری.
به هر تقدیر این جمعیت نمازخوان چه در نماز جمعه و چه در مساجد شیراز که شهر اولیاءالله است و سومین حرم اهل‏بیت خوانده می‏شود در شأن مردم خداجو و مسلمان شیراز نیست و می‏باید در این راستا حرکتی ایجاد شود. نخست اینکه از طلبه‏های حوزوی دعوت کنیم به نماز جمعه بیایند و صفوف اولیه را پر کنند؛ چرا که دو صد گفته چون نیم کردار نیست.
والسلام