یادداشت سردبیر
اسماعیل عسلی
تأثیر مطالعه بر سبک زندگی
نهادینه شدن برخی رفتارها روی سبک زندگی تأثیر بسزایی دارد به گونه‌ای که راهی فراخور ارزش‌های نهفته در خود را پیش پای انسان قرار می‌دهد. دلبستگی به کتاب را باید رفتاری فرهنگ‌ساز و سبک آفرین در زندگی به شمار آورد. کسی که اهل مطالعه باشد مخاطب نویسندگان و متفکران و شاعران و دانشمندان است و دایما با آنها ارتباط دارد و از آنها الگو می‌‌گیرد. پاتوق و قرارگاه بیرونی او معمولاً کتابخانه، کتابفروشی، پژوهشکده، سالن سخنرانی، سالن تئاتر و سینما، نمایشگاه‌های مرتبط با دانش و هنر و صنعت است. دوستان او نیز کسانی هستند که با او اشتراک نظر دارند و دغدغه‌های مشترکی را دنبال می‌کنند. کسی که اهل مطالعه باشد در تفریح و گشت و گذار و سیر و سیاحت نیز به دنبال افزودن بر ذخایر ذهنی و دانش خود است. از این رو در سفر نیز همواره به دنبال دیدن چیزهایی است که در کتاب‌ها خوانده و پاسخ پرسش‌هایی است که در جریان مطالعه برایش پیش آمده است کسی که اهل مطالعه باشد در مناسبات اجتماعی و محاورات روزمره تلاش می‌کند که با اطرافیان خود اعم از اعضای خانواده، همسایگان، خویشاوندان، همشهریان، همکلاسی‌ها، هم سن و سال‌ها، هموطنان و تمامی انسان‌ها رابطه‌ای منطقی برقرار کند و هر جا که احساس کرد باید از خود دفاع کند پیش از هر چیز از گفتگو و منطق کمک می‌گیرد زیرا در جریان مطالعه به این حقیقت غیرقابل انکار پی برده است که گفتگو و مصالحه هزینه‌ی دستیابی به اهداف گوناگون در تعامل با دیگران را کاهش می‌دهد.
کسی که اهل مطالعه باشد خود به خود زمینه‌ی بهره‌مندی‌اش از تجربیات ارزشمند نویسندگان و دانشمندان فراهم می‌شود و چه بسا با سن و سال پایین رفتاری مشابه یک انسان دنیا دیده داشته باشد لذا این شانس و اقبال را دارد که از اشتباهی که دیگران مرتکب شده و تاوانش را هم داده‌اند عبرت بگیرد و کیفیت عمر خود را بالا ببرد.
کسی که اهل مطالعه باشد رفتاری قابل توجیه دارد زیرا در جریان مطالعه و تفکر به یک اصل مهم پی برده و آن اینکه نباید نادانسته به دنبال این و آن راه بیفتد. به همین دلیل حتی عبادتش نیز ارزشمندتر است چرا که خدا را نیز دانسته و از روی یقین ستایش می‌کند.
کسی که اهل مطالعه باشد هیچ سخنی را بدون سند و مدرک و منبع قابل اعتماد نمی‌پذیرد و به همین دلیل تا حدود زیادی از افراد کلاش و کلاه‌بردار و زبان‌باز و پشت هم‌انداز که سادگی و بی‌خبری دیگران را دستمایه‌ی تجارت خود می‌کنند در امان است.
بدون تردید کسی که اهل مطالعه باشد برای تشکیل خانواده نیز به دنبال کسی می‌گردد که علایق او و همنشینی‌اش با کتاب مخالفتی نداشته باشد و فرزندانش نیز تحت تأثیر او و همسرش اهل مطالعه خواهند شد.
دستاورد همنشینی با اهل علم و ادب و هنر در مجالس و محافل گوناگون نزاکت در رفتار، سنگینی و وقار، آراستگی و نظم و ترتیب و وقت‌شناسی و آداب‌دانی را برای او به ارمغان می‌آورد و بدین ترتیب به بسیاری از فضایل اخلاقی که جایگیر شدن هر کدام از آنها در رفتار و پندار و گفتار و انسان نیازمند سال‌ها تمرین و ممارست است آراسته می‌گردد.
کسی که اهل مطالعه باشد به تدریج شخصیتی از خود بروز می‌دهد که دیگران را ناگزیر به ادای احترام می‌کند و همه‌ی کسانی که از او شناخت دارند مناسبات خود را به گونه‌ای با وی تنظیم می‌کنند که فراخورشان و جایگاهش باشد. لذا همین شخص وقتی وارد مجلسی می‌شود که در آن مراسم ختم و یادبود برگزار می‌شود، حتی سخنران نیز دست و پای خود را جمع می‌کند و مانند دانش‌آموزی که خود را در برابر معلم می‌بیند سعی می‌کند حرف‌های حساب شده و منطقی بزند تا با نگاه تأییدآمیز او مواجه شود و به بی‌سوادی متهم نگردد.
کسی که اهل مطالعه باشد در اقدامات عام‌المنفعه مشارکت می‌کند و حتی اگر توان مالی هم نداشته باشد سعی می‌کند از وجهه و موقعیتی که در نزد مردم دارد برای جلب نظر آنها و ایفای نقش در جهت راه‌اندازی کار مردم پایمردی و وساطت کند.
کسی که اهل مطالعه باشد طرف مشورت مردم قرار می‌گیرد چرا که مردم او را فردی مطلع و آگاه به روند امور می‌دانند، واکنش چنین شخصی در برابر نگاه احترام‌آمیز مردم به شرم و حیای او می‌افزاید و مانع از این می‌شود که رفتاری مغایر شئونات یک فرد فهیم از او سر بزند.
اینجاست که درمی‌یابیم چگونه اهل مطالعه بودن روی سبک زندگی انسان تأثیر می‌گذارد.
البته منظور ما از اهل مطالعه بودن داشتن کتاب در خانه و مدرک گرایی عالیه و چاپ مقاله دیگران به نام خود و خریدن کتاب‌های گران‌قیمت و تلاش برای فضل‌فروشی نیست زیرا مردم کم و بیش می‌دانند که اگر قرار بود پشت این رفتارها فضیلتی نهفته باشد، با وجود این همه افراد تحصیل‌کرده و مقالات ثبت شده و کتاب‌های موجود در خانه‌ها و مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترا که قاب گرفتن آنها و آویختن به دیوار خانه الی ماشاءالله بعضاً بدون کنکور و پیشینه‌ی مناسب تحصیلی هم میسور است، باید همه چیزمان درست و حسابی باشد که البته نیست. منظور از اهل مطالعه بودن، دل سپردن به دانش برای کسب همان فضایلی است که از آن سخن گفتیم.