سرمقاله
محمد عسلی
سزارین آری یا نه؟
دیروز در یکی از بیمارستان¬های خصوصی با برادر شهیدی ملاقات داشتم که سخت می-نالید و از ناله¬اش همگان به تنگ آمده بودند. همسرش که آخرین ماه حاملگی¬اش را پشت سر گذاشته بود کیسه آبش پاره شده راهی بیمارستان شده بود که پزشک بیمارستان می¬گفت فوراً باید سزارین شود ولی ما اجازه نداریم و باید مراحل اجازه را طی کنیم که زمان¬بر است.
او می¬گفت: مدتی است پزشکان و بیمارستان¬ها بدون اجازه از مسئولان امر نمی¬توانند مبادرت به سزارین کنند و این امر موجب شده کسانی که قصد سزارین دارند متوسل به دروغ شوند و از پزشکان گواهی مشکلات کمر و کمردردهای مزمن را مطالبه کنند.
پزشک معالج می¬گفت: من نمی¬دانم چرا هر روز مسایل پزشکی و معالجه و درمان با محدودیت¬های غیرقانونی مواجه می¬شود.
چرا گاهی مشکل دارو داریم، گاهی مشکلاتی از این قبیل و مثال می¬زد که مگر در قانون اساسی ما اختیار سزارین از مردم سلب شده است؟
و اما بعد:
محدود کردن سزارین و ملزم کردن بیماران به کسب اجازه از مراکز پزشکی مسئول مانند طرح پزشک خانواده جز ناراضی¬تراشی و ایجاد راهبندان معالجاتی حاصلی ندارد.
متأسفانه بدون در نظر گرفتن تعاملات اجتماعی آزاد که روح قانون اساسی ما با آن عجین شده است و نیز محدود کردن روش¬های معالجه و حرکات ایذایی در جهت خدمات پزشکی که امروز به صورت سلیقه¬ای و طرح¬های من درآوردی حقوق بیماران را در امور پزشکی محدود کرده و سردرگمی بسیاری را ایجاد کرده است بیماران و همراهان آنها را سردرگم کرده¬ایم.
سؤال؟
در کدام کشور پیشرفته و یا حتی عقب¬مانده دنیا که این نگارنده از آن بی¬اطلاعم زائوهای در وضعیت اضطرار اجازه سزارین ندارند و یا آنکه باید از مراجع و مراکز پزشکی مسئول مجوز دریافت کنند؟
آیا این همان حکایت قدیمی است که گفته¬اند: «تا تریاق از عراق رسیده باشد مارگزیده مرده باشد؟»
متأسفانه هر چه زمان می¬گذرد ما گرفتار یک سری محدودیت¬هایی می¬شویم که یا توجیه علمی و قانونی ندارند و یا اگر دارند به شیوه و راه و رسم مطلوبی ارائه نمی¬شوند و برای آنها فرهنگ¬سازی نمی¬شود.
اگر در وضعیت اضطراری جان مادر و نوزاد به هر دلیل به خطر بیفتد که راه نجات هر دو یا یکی از آنها سزارین باشد و زمانی هم در اختیار نباشد وجدان کدام پزشک اجازه می¬دهد مادر و بچه را رها کنند تا نیمه¬های شب به دنبال فلان مسئول یا پزشک معالج باشند که اجازه دهد فلان بیمارستان خصوصی عمل سزارین انجام دهد یا نه؟
به هر تقدیر به نظر می¬رسد مسئولان پزشکی کشور نتوانسته¬اند برای طرح¬های جدید پزشکی فرهنگ¬سازی کنند و مردم را در جریان تصمیمات جدیدی که هر چند مفید هم باشد قرار دهند.
این مسایل به شدت موجب ناراضی¬تراشی شده و گاه با جان بیماران بازی می¬شود.
به عنوان مثال طرح محدود کردن عمل سزارین و محاسن و معایب آن هنوز برای مردم توجه و به خوبی رسانه¬ای نشده است.
هر چند همه می¬دانیم که زایمان طبیعی علیرغم سختی و ایجاد درد شدید برای مادران بهتر از عمل سزارین است اگر بتوانند. اما باید تشخیص این امر را به پزشکان معالج در بیمارستان¬ها اعم از خصوصی و دولتی داده شود زیرا اگر صرفاً بیمارستان¬های دولتی را برای عمل سزارین مختار بدانیم و برای بیمارستان¬های خصوصی محدودیت ایجاد کنیم، حقی را از بیمارانی که دسترسی به بیمارستان¬های دولتی ندارند در مواقع ضروری سلب کرده¬ایم. مضافاً اینکه تبعیض بین بیمارستان¬های دولتی و خصوصی به معنای عدم اعتماد به پزشکان بیمارستان¬های خصوصی تلقی می¬شود که بخش اعظمی از مراکز پزشکی ما را تشکیل می¬دهند و با روح و صراحت قانون اساسی و سایر قوانین مدنی ما همخوانی ندارد.
استان فارس علیرغم اینکه مرکز آن قطب پزشکی کشور است و جراحی¬های سخت مانند پیوند کبد و کلیه و یا سایر اعمال مشکل پزشکی با موفقیت در بیمارستان¬های آن انجام می¬شود، استان محرومی است و به علت گستردگی و اختلاف تا ۴۰ درجه هوا از نقطه جنوب به نقطه شمال این محرومیت را به خوبی نشان می¬دهد و نیاز است به فرهنگ¬های مختلف و تعاملات سنتی توجه شود و نمی¬توان برای همه مردم محروم و غیرمحروم با آن همه اختلاف فازهای فرهنگی یک نسخه پیچید و گفت: همین که هست!
و نکته مهمی که کمتر به آن توجه می¬شود سن ازدواج بالا در خانم¬هاست که در صورت حامله شدن زایمان طبیعی آنها نسبت به دخترهای با سنین پایین بسیار سخت¬تر است و معمولاً سزارین به گفته پزشکان را ه پیشگیری از مرگ و میر نوزادان و یا مادرانشان است.
وقتی کیسه آب یک زن حامله در نیمه¬های شب پاره می¬شود و ایجاد وحشت می¬کند تا چه مدت وقت لازم است تا جان مادر و کودک در امان بماند؟
به نظر می¬رسد هر محدودیتی که نتیجه آن موجب ضرر و یا خطر جانی باشد شرعاً و قانوناً مجاز نیست. زیرا یکی از اصول فقه اسلامی ما اصل «لاضرر و لاضرار» است. بدین معنی که پیامبر (ص) فرموده¬اند: در اسلام حکم ضرر و ضرر زدنی نداریم.
اگر آزادی سزارین عوارض نامطلوبی داشته باشد که زایمان طبیعی ندارد، برعکس آن هم صادق است و آن اینکه در مواقع اضطرار و شرایط سخت باید به پزشکان اعم از دولتی و خصوصی در هر نقطه¬ای از خاک ایران اجازه داده شود با تشخیص خود مبادرت به عمل سزارین نمایند. در غیر این صورت طرح موفق نخواهد بود و جز نارضایتی عمومی حاصلی ندارد.
والسلام