سرمقاله
محمد عسلی
چرا جوانان امروز در مساجد حضور ندارند؟
«به بهانه روز جهانی مسجد»
تاریخ بشریت گواه این ادعاست که در طول تاریخ اماکن مقدسه اعم از مساجد، کلیساها، کنیسه¬ها، دیرها و نهایتاً زیارتگاه¬ها نسبت به سایر بناهای شهری و روستایی از زیبایی، استحکام و لطافت خاصی برخوردار بوده¬اند.
در ایران بعد از اسلام مساجد نه تنها سجده¬گاه ماندگارند بلکه در حجره¬های آنها طلاب علوم دینی درس می¬خوانده و زندگی می¬کرده¬اند.
آبریزگاه¬ها و حوض و محوطه¬سازی¬ها به گونه¬ای دلربا بوده¬اند که هر شهروندی آنجا را از خانه و کاشانه خود زیباتر می¬دیده و برای رفتن به آنجا هیچ فرصتی را از دست نمی¬داده است.
پس تمامی اماکن مقدسه برای عبادت¬کنندگان زیبا، معطر و مأمنی خاص بوده¬اند به گونه-ای که هر متجاوز بیگانه¬ای هم پس از تصرف شهرها مساجد و مکان¬های مقدس را از خرابی و آسیب در امان می¬داشته.
در مساجد مسایل اجتماعی و فردی هم مطرح و برای رفع نگرانی¬ها در اجتماعات آنجا ارائه طریق می¬شده.
و اما بعد:
امروز ما وارث چند گونه ساختار در مساجد هستیم.
یکم، مساجدی که از گذشته¬های دور به ما رسیده و به علت گذشت قرن¬ها و عدم رسیدگی و ترمیم خرابی¬ها فرسوده و ناایمن شده¬اند هر چند برای تماشاگران و جهانگردان به لحاظ قدمت بااهمیت¬اند و حکایتگر تمدن، فرهنگ و باورهای دینی¬اند.
دوم، مساجدی که هر چند دارای قدمت باستانی¬اند اما هنوز مورد استفاده¬اند و از زیبایی¬ها و معماری¬های ویژه¬ای برخوردارند.
سوم، مساجد بعضاً تازه احداثی که گر چه دارای معماری¬های جدیدی هستند اما از چندان استحکامی برخوردار نیستند.
و نهایتاً مساجدی که نیاز به تعمیرات اساسی دارند هر چند بیش از نیم قرن از احداث آنها نمی¬گذرد.
نکته قابل توجه آنکه اکثر مساجد از تمیزی، نظافت و زیبایی چندی برخوردار نیستند و به علت بوی جوراب به هنگام سجود احساس خوبی به نمازگزاران دست نمی¬دهد؛ و از طرفی اماکن زیبا و دلچسبی در تمامی نقاط شهرها احداث شده¬اند که جوانان را جذب می¬کنند. چه اشکال دارد که نمازگزاران بعد از وضو پاهای خود را بشویند و وارد عبادتگاه شوند.
و اما بعدتر:
کشور مالزی که استقلال آن به هفتاد سال هم نمی¬رسد به تقلید از کشورهای اسلامی مساجد زیبایی در فضاهای سبز و جنگلی ایجاد نموده که از بدو ورود با گل و گیاه آرایش داده شده و امکانات بهداشتی رایگان در مدخل ورودی صحن مساجد برای وضو و شستشوی پا و حتی حمام و حوله¬های یکبار مصرف در دسترس نمازگزاران قرار داده شده است.
در مساجد مالزی مراسم عقد و جشن¬های مذهبی با حضور زنان و مردان در صفوف متحد برگزار می¬گردد و تمامی فضاهای داخلی و بیرونی مساجد معطر و خوش¬بویند اما بسیاری از مساجد ما از چنین ویژگی¬هایی برخوردار نیستند.
متولیان مقیم در مساجد ما اکثراً افراد مسن کم¬سواد و بی¬انگیزه¬ای هستند که صرفاً به علت مشکلات معیشتی تن به این کار داده¬اند و نگاهشان بیشتر مادی است تا معنوی.
درب مساجد ما در ایام روز به جز اوقات نماز به روی مراجعین بسته است و مکان¬های بهداشتی و دستشویی¬ها از پاکی و نظافت کم¬بهره¬اند.
سخنرانی¬های طولانی و مداحی¬های بعضاً بی¬ارتباط با مسایل روز و عدم شادی و نشاط در مساجد قابل تحمل برای نوجوانان و جوانان نیست. زیرا جوان روحی لطیف دارد و به دنبال شادی و نشاط است.
احساس عمومی نسبت به مساجد، مکانی برای برگزاری مراسم یادبود مردگان است و برگزاری مراسم تعزیه و روضه¬خوانی در مناسبت¬های مذهبی.
اگر می¬خواهیم جوانان را به عبادت در مساجد ترغیب کنیم باید شرایطی فراهم کنیم که جوان در آنجا احساس وابستگی و نشاط داشته باشد.
این سخن بدان معنی نیست که مساجد محل سخنرانی، وعظ و یا روضه¬خوانی نباشد بلکه بدین معنی است که در این امور افراط نشود و جاده یکطرفه نباشد. زیرا انسان¬ها با شادی و غم و لذت و رنج در یک تضاد دائمی روزگار می¬گذرانند. ما باید تعادلی بین این دو برقرار کنیم؛ زیبایی¬ها را دوست بداریم و برای ایجاد شرایطی فراخور حال سرمایه¬گذاری کنیم.
باعث تأسف است که صرفاً مساجد به شعار سیاسی بسنده کنند و از ادبیات و اخلاق به دور بمانند و ما به ندرت شاهد سخنرانی¬هایی باشیم که از بزرگان دین و دانش و هنر و شعر و ظرافت¬های ادبی نشانی در آنها نیست.
تحلیل¬های تکراری سیاسی، دفاع غیر حرفه¬ای و ناشیانه از بعضی وقایع سیاسی که در تخصص سخنرانان نیست نوعی انفعال و زدگی ایجاد می¬کند.
چرا نباید از اساتید دانشگاه¬ها، هنرمندان، نویسندگان و صاحب¬نظران در مساجد استفاده شود؟
چرا مساجد صرفاً پایگاه عده¬ای خاص است حتی برای سی و چند سال تا یا مریض شوند و یا از دنیا بروند که دیگری جایشان را بگیرد؟
تنوع و نوآوری است که جوانان را جلب و جذب می¬کند.
بیاییم مساجد را با نگاه دومی هم ببینیم. نگا هی از سر تدبیر و تأمل برای به روز بودن و نه صرفاً از دید تعصب و خشک¬ورزی¬ها.
در مساجد مهربانی تقسیم کنیم؛ عشق بورزیم و یکدیگر را دوست بداریم.
والسلام