سرمقاله
محمد عسلی
زلزله سیاسی در عربستان سعودی و چراها و اماها
بازداشت ۴۰ شاهزاده و مقام سابق سعودی و شیخ ولید الابراهیم رئیس گروه ام بی سی، ولیدبن طلال میلیاردر معروف سعودی، خالد التویحری رئیس سابق دیوان امیری و عادل فقیه وزیر سابق کار و چهار وزیر فعلی سعودی و احتمالاً افراد دیگری به تبع تحولات حکایت از یک پاکسازی سیاسی دارد که زمینه را برای انتقال قدرت از پدر به پسر فراهم می¬کند.
و اما بعد:
قبل از انتخاب محمدبن سلمان به ولایتعهدی که در خاندان سعودی سابقه نداشت به جای برادران پادشاه فرزند به ولایتعهدی برگزیده شود هم بعضی از شاهزادگان سعودی که احتمال مخالفتشان می¬رفت بازداشت شدند و یا آنکه تحت¬الحفظ در حصر خانگی هستند.
تحولات اخیر در عربستان سعودی که جنبه¬های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن چندی است بروز کرده است را می¬توان ناشی از عوامل و عوارض زیر دانست.
یکم وضعیت نابسامان خاورمیانه عربی که خواب پادشاهان و امیران کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را آشفته کرد و اتحاد آنها را با تحریم قطر مخدوش نمود.
سپس ناکامی عربستان در جنگ یمن که تصور می¬رفت چند روزه آن را جمع می¬کنند و به یک جنگ فرسایشی و خونریزی¬های زیادی تبدیل شد تا آنجا که چماق طرفداران حقوق بشر هم بر خلاف میل دولت آمریکا که خود را هم¬پیمان عربستان می¬داند بلند شد و در شورای امنیت عربستان به کودک¬کشی متهم گردید.
ناکامی عربستان در بازی سیاسی و نظامی سوریه که علیرغم کمک¬های مالی، نظامی و تجهیزاتی به مخالفان بشاراسد نتوانست آنها را پیروز گرداند.
مقابله نظامیان عربستان با قیام و انقلاب مردم بحرین که منجر به کشته و زخمی و دستگیری و زندانی تعداد قابل توجهی از انقلابیون و حصر رهبر آنان گردید.
اتهام شاهزادگان سعودی به دست داشتن در عملیات تروریستی سپتامبر سیاه در آمریکا که هنوز مانند کوه یخ عمق آن نادیده و ناگفته مانده است و کشتار عمدی زائرین خانه خدا به هنگام رمی جمرات که بیشتر آنها ایرانی بودند.
و نهایتاً حمایت مالی، تدارکاتی، نظامی و تجهیزاتی عربستان و مفتی¬های آن از وهابی¬هایی که به نام طالبان، داعش و القاعده به کشتار مردم بی¬دفاع در افغانستان، عراق، سوریه، لبنان، یمن، لیبی و چند کشور آفریقایی دیگر اقدام کردند و هنوز هم می¬کنند.
و اما بعدتر:
پادشاه و ولیعهد عربستان به منظور تطهیر بسیاری جنایت¬ها و ایجاد یک جو غالب که بتواند اصلاحات سیاسی و اجتماعی را توجیه کند با بازداشت و محاکمه ۴۰ شاهزاده سعودی و مقام¬های دیگر علاوه بر آنکه هرگونه مخالفت و اعمال قدرت بر علیه پادشاهی محمدبن سلمان ولیعهد را در نطفه خفه می¬کند بخشی از نیازهای مالی خود را با بلوکه کردن و تصرف میلیاردها ثروت این افراد تأمین خواهد کرد و چماق حقوق بشر را هم برای مدتی از بالای سر خود به دور می¬دارند.
اما ناگفته پیداست که آمریکا همان بلایی را سر پادشاه و ولیعهد سعودی خواهد آورد که بر سر محمدرضا پهلوی شاه سابق ایران آورد. فشار کارتر رئیس جمهور اسبق آمریکا به شاه برای باز کردن به اصطلاح فضای سیاسی که بتواند مخالفان و انقلابیون را آرام کند برعکس انقلاب اسلامی را جدی¬تر به جلو راند و شاه نتوانست با آن اقدام بر اشتباهات و جنایات خود قلم عفو بکشد.
بدیهی است هرگونه اصلاحات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در عربستان که سالیان دراز در فضایی بسته و استبدادی زنان و مردان را از هرگونه زورآزمایی اصلاح¬طلبانه و سیاسی اجتماعی به دور داشته برای پادشاه و دولت آن است و رضایت به بار نخواهد آورد. بلکه تقاضاها را برای تغییر نوع حکومت افزایش می¬دهد و اثر چماق و هویج نوپای ولیعهد را خنثی و ناکارآمد خواهد ساخت. مضافاً آنکه دیگر تمامی قراردادها و امتیازاتی که به آمریکا و کشورهای غربی داده می¬شود به دلیل مخالفت¬های مردمی داده نخواهد شد و آمریکا به عربستان پشت خواهد کرد و یا آن را وارد جنگی فرسایشی می¬کند.
در واقع تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی فعلی در کشور عربستان را می¬توان ناشی از اراده ولیعهد جوان دانست که تصور می¬کند می¬تواند با این اقدامات بر یک قرن استبداد پادشاهان سعودی سرپوش بگذارد و مخالفت شیعیان و انقلاب آنان را به باد فراموشی سپارد.
تاریخ سیاسی معاصر حکایتی تلخ از ناکارآمدی ثروت، پول و نظامی¬گری برای حفظ قدرت دارد که نمونه بارز آن را می¬توان در لیبی و عراق مثال آورد.
متأسفانه دولت¬ها و پادشاهان مستبد عرب در طول تاریخ خون مردم مظلوم خود را مکیده و برای حفظ قدرت به کشورهای امپریالیستی باج داده¬اند در صورتی که اگر از حمایت¬های مردمی برخوردار می¬بودند و درآمدهای کشور را صرف نیازهای مردمی می¬کردند نیاز به باج دادن نمی¬بود.
و در پایان باید دید که عربستان من¬بعد می¬تواند از اقتدار قبلی خود که ناشی از اعمال استبداد، زور و وابستگی¬های سیاسی و نظامی به آمریکا بوده است با امنیت و آرامش باشد یا نه زیرا این هنوز از نتایج سحر است باش تا صبح دولتت بدمد.
والسلام