سرمقاله
اسماعیل عسلی
هدیه ی کریسمس ترامپ
خطاهای استراتژیک اعراب در سه موضوع که قابلیت تبدیل شدن به یک نقطه ضعف بین المللی را دارد موجب گردیده که آنها نتوانند مدافع خوبی برای حقوق فلسطینی ها خصوصاً در داستان اعلام پایتختی بیت المقدس باشند.
نقشی که برخی از کشورهای عربی بویژه عربستان در ماجرای ۱۱ سپتامبر داشته اند و همچنین حمایت های مالی و لجستیکی آنها از طالبان، القاعده و داعش را نباید موضوع کم اهمیتی جلوه داد. غربی ها خصوصاً آمریکایی ها که در ترسیم نقشه های اولیه در این زمینه ها با اعراب همدست بوده اند به خوبی می توانند از مدارک جمع آوری شده بر علیه آنها استفاده کنند.
نقطه ضعف بعدی اعراب به سرکوب های داخلی در پیوند با بهار عربی بازمی گردد و در این رابطه پرونده ی قطوری با اتهامات حقوق بشری آماده ی مطرح شدن است و مشاوره های اغواکننده ی آمریکایی ها به عربستان، مصر و بحرین در بحث چگونگی برخورد با مخالفان داخلی به اندازه ای روی بالا رفتن آمار جنایات آنها تأثیرگذار بوده که در صورت مطرح شدن در محاکم بین المللی قابل دفاع نیست هر چند تا زمانی که زبانشان در قضیه فلسطین کوتاه باشد قابل وتو شدن و بایگانی کردن هست.
موضوع بعدی جنایاتی است که ائتلاف عربی در یمن مرتکب شده است. تصمیم اتحادیه اروپا برای ممانعت از فروش سلاح به عربستان و موضع اخیر سازمان ملل و پیگیری این نهاد بین المللی برای گشایش بنادر و فرودگاه ها به روی کمک های ارسالی درست چند روز پیش از اعلام پایتختی بیت المقدس نشان دهنده ی بازی های پشت پرده ی بین المللی برای به کرسی نشاندن این هدف است. لذا مخالفت نیم بند اروپایی ها و برخی کشورهای عربی با این تصمیم را نباید جدی گرفت زیرا هماهنگی های لازم از قبل صورت گرفته و تنها مشکلی که در این رابطه وجود دارد چگونگی مقابله با مخالفت مردمی در کشورهای عربی و ظهور انتفاضه ی بعدی است که آن هم بدون حمایت مالی اعراب راه به جایی نمی برد و حتی محمود عباس نیز به عنوان رئیس حکومت خودگردان فلسطینی قاعدتا باید در این رابطه کاملاً توجیه شده باشد. به هر حال محمود عباس به خوبی از علت مرگ یاسر عرفات آگاه است و بعید است که با جان خود بازی کند.
این طرح بنا بود پس از ماجرای ۱۱ سپتامبر عملی شود که اگر محقق گردیده بود داستان داعش به این نحو پیش نمی آمد. ضمناً هم جرج بوش و هم دونالد ترامپ که در دو مقطع زمانی مأمور اجرای این طرح شدند با دستکاری در آرای الکترال به ریاست جمهوری رسیدند. محول کردن اجرای این طرح به ترامپ در حالی که بحث استیضاح او مطرح است گونه ای بازی سیاسی است چرا که آمریکا نمی خواهد ریسک عدم توفیق در این زمینه و پیامدهای آن به پای او نوشته شود. لذا این آمادگی در کنگره و سنا وجود دارد که در صورت تبدیل شدن این طرح به یک معضل بین المللی همه چیز با استیضاح و برکناری ترامپ به نام او نوشته شود. ضمن این که موفقیت طرح جنجالی پایتختی بیت المقدس برای اسرائیل به میزان تأثیر آن بر قیمت نفت نیز بستگی دارد و باید دید که کشورهای اسلامی عضو اوپک چه سیاستی در پیش می گیرند.
ارزیابی های صورت گرفته پیرامون نوع واکنش کشورهای همسایه با فلسطین اشغالی از بعد نظامی، کشورهای صادر کننده نفت از بعد اقتصادی و سایر کشورهای اسلامی از بعد سیاسی یقیناً آمریکایی ها را به نتایجی رسانیده که بتواند توجیه کننده ی سیاست فعلی آنها باشد. و اما همسایه های فلسطین اشغالی به استثنای دولت سوریه که معارضان داخلی او را به خود مشغول داشته اند و تداوم حیاتش نیز به انتخابات پیش رو گره خورده فاقد کارآیی لازم هستند لبنان به دلیل وجود حزب الله و همچنین تعدادی از آوارگان فلسطینی از بعد نظامی حایز اهمیت است که برای خنثی کردن آن سعد حریری اخیرا پس از بازگشت از عربستان بر سیاست عدم مداخله در امور همسایگان تأکید نموده و شرط تداوم نخست وزیری اش و همچنین ائتلاف با حزب الله را ممنوعیت کنشگری نظامی حزب الله لبنان و محدود کردنش در موضوع دفاع از سرحدات لبنان دانسته و قضیه را پیچانیده است. دهان کشورهایی نظیر اردن، مصر و عربستان نیز از قبل بسته شده که اگر غیر از این بود قرارداد فروش چند صد میلیارد دلاری تسلیحات نظامی به عربستان نقض غرض تلقی می شد. می ماند کشورهای نفت خیز عربی که بعید به نظر می رسد از حد قطعنامه ای در حد محکومیت این حرکت پا را فراتر بگذارند و سایر کشورهای مسلمان نیز در بحث برخورد جدی چشم به عربستان و مصر و کشورهای همسایه با اسرائیل دارند.
کسانی که به دنبال گره گشایی از راز سفر سعد حریری به عربستان و ماموریت داعش در سوریه و عراق و همچنین میدان داری بن سلمان و اقدامات عجیب و غریبش بودند، با اعلام پایتختی بیت المقدس پاسخ پرسش های خود را یافتند. آنچه مسلم است اگر موضوع تبدیل بیت المقدس به پایتخت اسرائیل با هزینه ای قابل تحمل عملی شود نه تنها ۴ سال به ریاست جمهوری ترامپ افزوده خواهد شد بلکه طرح بعدی او الحاق بخش های فلسطینی نشین پیرامون اسرائیل به مصر، اردن و لبنان خواهد بود تا پرونده ی فلسطین و انتفاضه برای همیشه بسته شود و اگر این طرح با مشکل جدی مواجه شود استیضاح ترامپ و برکناری او دور از انتظار نیست!
بر اساس یک گمانه زنی دیگر از آنجایی که چند قدرت رسانه ای در آمریکا به دنبال رسوا کردن داماد ترامپ در ماجرای ارتباط او با روس ها در قضیه انتخابات هستند، در صورت پیروزی این جریان خواه ناخواه پای ترامپ نیز به میان کشیده خواهد شد و ترامپ برای رهایی از این منجلاب نیازمند حمایت نمایندگان صهیونیست در کنگره و سنا خواهد بود و بحث به رسمیت شناخته شدن بیت المقدس به عنوان پایتخت اسرائیل چه نافرجام باشد و چه موفق، در این قضیه بی تأثیر نیست!
تردیدی نیست که کشورهای عربی توانایی مقابله با این طرح را ندارند مگر این که از سوی مردم و شهروندان عرب تحت فشار قرار گیرند و ناگزیر به واکنش عملی شوند؛ به هر حال باید دید هدیه کریسمس ترامپ برای صهیونیست ها یک مصیبت بزرگ است یا یک پاداش تاریخی