سرمقاله
اسماعیل عسلی
سلام بر یلدا
آیین های ملی به دلیل چتر گسترده ای که دارند با استقبال طیف های گوناگون اجتماعی مواجه می شوند ضمن این که با سنت هایی همراه هستند که با محوریت استحکام خانواده و تقویت مناسبت های اجتماعی نزدیکی آحاد مردم به یکدیگر را هدف می گیرند و در حاشیه ی چنین مناسبت هایی حراست از ارزش های بومی و فرهنگی و تقویت زبان و ادبیات تعلیمی مد نظر قرار می¬گیرد‏.‏ از جمله ویژگی های آیین هایی نظیر نوروز و شب یلدا مبنا قرار گرفتن سال خورشیدی و تغییرات فصلی و آب و هوایی است و از آنجایی که بزرگداشت چنین آیین هایی بیانگر پیوند عمیق این مناسبت ها با اصلی ترین دلمشغولی ایرانیان یعنی کشاورزی و دامپروری است‏،‏ هم روستائیان که تولید کننده و فعال در این عرصه به حساب می آیند و هم شهرنشینان که از محصول تلاش کشاورزان و دامپروران بهره می برند به استقبال چنین مناسبت هایی می روند‏.‏
با دقت در نحوه برگزاری آیین های ملی در می یابیم که حراست از کانون خانواده با محوریت ارج گزاری به بزرگترها و حرف شنوی از آنها زمینه ساز انتقال فرهنگ و داشته های معنوی و پاسداشت ارزش هایی است که به استحکام خانواده می انجامد که البته در شرایط کنونی با شکل گیری خانواده های هسته ای که در مواردی منجر به انتقال پدربزرگ ها و مادربزرگ ها به خانه ی سالمندان و به حاشیه رفتن برخی از سنت ها گردیده به نظر می رسد که شب یلدا دیگر آن حال و هوای قدیمی خود را از دست داده و برگزاری آیین های مرسوم در چنین شبی با تمامی جزئیات و زیبایی هایش تنها در برخی از خانواده ها رواج دارد‏.‏ هر چند رسانه ی ملی تلاش می کند با هدف تأثیرگذاری هدفمند بر مخاطبان خود ضمن بهره گیری از مجریان توانمند سهم قابل اعتنایی در جلوگیری از بایگانی شدن چنین آیین هایی داشته باشد‏.‏
یلدا طولانی ترین شب سال و نماد غلبه ی روشنایی بر تاریکی است چرا که با پایان یافتن این شب‏،‏ روزها روند طولانی تر شدن را آغاز می کنند و این مرزبندی زمانی برای ایرانیانی که هویتی پیوند یافته با طبیعت داشته و دارند حائز اهمیت شایانی است‏.‏
شاید در زمانه ای که وسایل نوین حمل و نقل و سردخانه های پیشرفته امکان نگهداری و عرضه ی انواع میوه ها را فراهم نموده اند و محصولات تولید شده در نیمکره ی جنوبی در کمتر از یک روز قابل فروش در شهرهای واقع شده در نیمکره ی شمالی است‏،‏ استفاده از انواع خشکبار و آجیل های رنگارنگ صرفا رفتاری در راستای تداعی آیین های رایج در گذشته باشد آن هم در شرایطی که بخاری های گازی و شوفاژهای مرکزی جای کرسی را گرفته و دیگر نیازی به چشم دوختن به دست دانای خانواده که دیوان حافظ را می گشاید نیست بلکه تنها با فشار دکمه موبایل یکی از اعضای خانواده هم می توان به این منظور نائل گردید‏.‏ خلاصه این که دیگر آن حال و هوایی که یلدا را برای یلدا نشینان خاطره انگیز می کرد و چشم انتظاری پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها برای در آغوش گرفتن فرزندان و عروس ها و داماد ها و نوه ها و نبیره ها و نتیجه ها را حلاوت می بخشید تقریباً به تاریخ پیوسته است چرا که این روزها کمتر کسی موفق به دیدار نوه هایش می شود چه رسد به نبیره ها و نتیجه ها‏.‏ به هر تقدیر با تغییر سبک زندگی شاهد برخی تغییرات شکلی و بعضاً محتوایی در برگزاری آیین های ملی هستیم‏.‏
با این وجود آنچه در چنین مناسبت هایی بیش از هر چیز حائز اهمیت است جنبه ی نمادین آیین هایی نظیر شب یلدا برای به نمایش گذاشتن وحدت ملی است که گاه حتی فراتر از مرزهای جغرافیایی کنونی جلوه گری می کند و بیانگر گستره ی فرهنگ ایرانی است و یادآور بسترهای مناسب موجود برای بهره گیری از پیوندهای فرهنگی است که با کشورهای پیرامونی خود داریم‏.‏ یلدا بخشی از شناسنامه ی هر ایرانی است‏.‏ عمرتان یلدایی باشد‏.‏ به امید روزهای بهتر و غلبه ی روشنایی بر تاریکی در جهان‏.‏ سلام بر یلدا