چرا یک شیخ و دو خواجه فیلم می شوند؟
ز خاک سعدی شیراز بوی عشق آید
هزار سال پس از مرگ وی گرش بویی «سعدی»
ز حافظان جهان کس چو بنده جمع نکرد
لطائف حکمی با نکات قرآنی «حافظ»
مکن از خاک در خویش جدا خواجو را
که بود خاک ره آن کس که ز کوی تو جداست «خواجو»
و اما بعد:
وقتی ز خاک سعدی شیراز بعد از این همه سال و گذر قرن ها از این هویت ملی زبان و ادب فارسی بوی عشق می آید و شکوفه های رنگارنگ و زیبای گلستانش در چهار فصل سال مرغان نغمه خوان را بر سر شاخسار همیشه بهار آن دل مشغول می دارد و بوستان و بدایع متنوع سخنان دُرفشانش در اقصی نقاط گیتی به هر زبان او را به شاعری بی نظیر تبدیل کرده است تا شمع روشنای عشق و فهم وی در قالب کلمات سرسرای سازمان ملل را نورافشانی کند و حکایات بی بدیل آن بزرگ خود قصه پرداز هزاران فیلم و نمایش است چه بهتر که از زندگی این انسان عظیم الکلام فیلم و یا سریالی درخور ساخته و پرداخته شود و چه افتخاری بالاتر از این که متولی آن صدا و سیمای مرکز فارس باشد.
بی شک اقدام خداپسندانه و مردم خواست صدا و سیمای مرکز فارس در زمان مدیریت جناب آقای سهرابی می تواند کارنامه پربار ایشان را تکمیل نماید و اثری فاخر باشد در آیینه نگاه مردم ایران و به ویژه فارسیان عزیز.
اینکه بتوان زندگی و ارزش هنری و معنوی سه اسطوره زبان و ادب فارسی خفته در خاک فارس را به صورت فیلم در آورد و سعدی و حافظ و خواجو را بیش از پیش به جهانیان معرفی کرد فرصتی مغتنم است برای تهیه کننده و سازندگان آن زیرا شیخ کبیر سعدی، خواجه اهل راز حافظ و استاد خواجوی کرمانی قرن هاست آرامگاهشان زیارتگاه صاحبدلان، هنردوستان، اصحاب قلم و قدم و بالاخره مردمانی است که چه بسا از دیار دور و دورتر پای به این خاک پاک می گذارند و بر سر تربت این بزرگان می نشینند.
به قول حافظ عزیز:
«بر سر تربت ما چون گذری همت خواه
که زیارتگه رندان جهان خواهد بود…»
حافظ که به قول «گوته» شاعر مشهور آلمانی هنوز ناشناخته مانده و این نشانه ای از بزرگی اوست حق بزرگی به گردن مردم شریف و ادیب پرور ایران دارد زیرا هنر شاعری او نه فقط آرام بخش دل دردمندان و تسلی بخش روح و روان تفأل زنان است بلکه موسیقی اصیل ایرانی در پرده ها و دستگاه های مختلف رهین منت این بزرگوار است که هر خواننده خوش صدایی توانست گوی هنری از این میدان به در برد به مقام و بزرگی رسید.
شعر لطیف و بهاری و روح افزای حافظ که ملهم از آیات کریم و شریف قرآن است چنان فضای معنوی و آرامش روانی در خواننده ایجاد می کند که به ندرت شاعری توانسته تا به این حد قلب و روح خواننده را در اختیار گیرد.
مسلماً اگر در فیلمی که ساخته می شود انواع هنرهای حافظ و یا سعدی و خواجو را نمایانگر شود حقی است که به نحوی ادا می شود؛ زیرا حافظ به چندین هنر آراسته بوده است.
نخست هنر در حافظه داشتن قرآن به ۱۴ روایت که خود مدعی آن است.
عشقت رسد به فریاد، گر خود به سان حافظ
قرآن ز بر بخوانی در چارده روایت
دوم هنر عشق ورزیدن
عشق می ورزم و امید که این فن شریف
چون هنرهای دگر موجب حرمان نشود
سوم خوش صدایی
غزل دانی و خوش خوانی نمی ورزند در شیراز
بیا حافظ که تا خود را به ملک دیگر اندازیم
و یا
غزل گفتی و در سفتی بیا و خوش بخوان حافظ
که بر نظم تو افشاند فلک عِقد ثریا را
چهارم
غزل دانی که تمام غزلیات عرفانی حافظ مؤید این سخن است
پنجم آشنایی با دستگاه های موسیقی ایرانی
مطربا پرده بگردان و بزن راه عراق
که بدین راه بشد یار و ز ما یاد نکرد
و در پایان آشنایی کامل حافظ با فلسفه، حکمت، فقه، ادبیات، سخنوری و مصیبت ها و مشقاتی که برای نقدها و اعتراضات خود بر علیه ریا و ریاکاری صاحب منصبان عصر خویش متحمل شده است نمونه هایی از ویژگی های زندگی این شاعر بزرگ جهانی است که در این خاک خفته است.
امید که دست اندرکاران بتوانند هم در شرح و بیان زندگی واقعی سعدی و حافظ و هم خواجو اثری ماندگار به جای گذارند که این اقدام ایشان گر چه دیر اما بسیار ارزشمند است.
ناگفته پیداست که خاک دامنگیر شیراز و تعلق خاطری که خواجوی کرمانی به شیراز داشته و در این شهر رحل اقامت افکنده و به دیار باقی شتافته خود مؤید فضای دلپذیر و هنر مهمان نوازی شیرازی هاست چنانکه حافظ هم متأثر از شعر خواجو بوده است. چنانکه حافظ خود گواه این مدعاست و چنین سروده است:
«استاد غزل سعدی است نزد همه کس اما
دارد سخن حافظ طرز سخن خواجو…»
امید می رود صنعت گردشگری شیراز با نمونه هایی از این دست کارهای سترگ بتواند در جلب توریست بیش از پیش موفق باشد.
به هر تقدیر شیخ کبیر سعدی علیه الرحمه و دو خواجه فرهنگ، ادب، شعر و عرفان «حافظ و خواجو» گنجینه های پربها و یلان عرصه هنر این دیارند که آرامگاهشان به ارزش معنوی و گردشگری شیراز افزوده و میراث های کهن شهر ما را تکمیل کرده اند.
نگاهی به ویژگی های تاریخی و آثار باستانی شیراز مؤید این ادعاست که هیچ شهری به لحاظ داشتن این همه آثار مادی و معنوی در ادوار تاریخی همانند شیراز نیست و به ندرت می توان مثال آورد شهری را در ایران و یا حتی در جهان که چنین آثار و بزرگانی را از اهل دانش و بینش و فلسفه و عرفان و مهندسی و معماری آثاری عظیم و امامزاده های متعدد و متفرق در خود جای
داده باشد.
امید می رود که ساخت فیلم از زندگی بزرگان این دیار سنتی شود که تمامی آنان اعم از سعدی، حافظ، خواجو، شیخ روزبهان، ملاصدرا، قاضی عضدالدین ایجی، حاجی قوام، سید ابوالوفا، کریم خان، کوروش و امثالهم را در بر گیرد و بابی شود تا از بزرگان دانش و قلم معاصر هم یاد و نامی زنده گردد.
والسلام
- دوشنبه ۷ اسفند ۱۳۹۶
- سرمقاله

سرمقاله “محمد عسلی” ۸ اسفند ۱۳۹۶