سرمقاله اسماعیل عسلی

میراث کرونا

زمزمه  هایی در محافل اجتماعی و سیاسی در گوشه گوشه ی جهان به راه افتاده که نشان می    دهد پیامدهای ناشی از هجوم کرونا ویروس تنها به خانه نشینی و قرنطینه و تلفات فراوان محدود نمی    شود و گویا بناست شاهد تغییراتی بنیانی و اساسی در معادلات منطقه ای و بین المللی و شکننده گی برخی پیمان  های سیاسی و دورنماهای ترسیم شده اقتصادی باشیم . جابجایی گرانش قدرت از غرب به شرق از جمله مسائلی است که در گمانه زنی  ها جایگاه ویژه ای پیدا کرده است . از یک سو شاهد جوانه زدن رویکردهای  های ملی و از سویی دیگر شاهد تقویت احساسات جهان وطنی هستیم . طبیعتا در این میان کسانی هم که در تحلیل رویدادهای جهان با چاشنی اعتقادات دینی و مذهبی آماده ی انطباق وقایع با پیشگویی  های صورت گرفته در متون دینی هستند ، فراخور نگاه جانبدارانه ای که به موضوعات اخلاقی و انسانی دارند به ابراز نظر می    پردازند که صد البته نمی    توان با نگاه سلبی و یا ایجابی مطلق به داوری دیدگاه  هایشان نشست . چرا که اولا مباحث آخرالزمانی محدود به دین و مذهب خاصی نیست و ثانیا تطابق رویدادها و ظهور و بروز شخصیت  ها با آنچه در متون قدیمی    آمده دشواری  های خاص خود را دارد و طبیعتا بهترین گزینه در این خصوص توسل به این حدیث است که ” آنها که در انتظار مصلح به سر می    برند باید صالح باشند ” یعنی این که منتظران ظهور وظیفه ندارند برای منجی مکان و زمان قائل شوند بلکه وظیفه ی اصلی آنها این است که خودشان صالح باشند . چرا که از دل غوغا سالاری و دکان داری در این رابطه چیزی عاید مردم نمی    شود . بر اساس آموزه  های دینی تا زمانی که تغییری در مردم ایجاد نشود هیچ اتفاقی نخواهد افتاد لذا همه چیز به مردم بازمی    گردد .
و اما این که آیا کرونا ویروس می    تواند روی معادلات جهانی و منطقه ای تاثیر بگذارد یا نه باید دید این ویروس تا چه زمانی میهمان سیاره ی ماست . طبیعتا اگر قرار باشد آن گونه که برخی دانشمندان می    گویند هر ساله شاهد هجوم این ویروس باشیم ، کمترین تاثیر آن تغییر سبک زندگی خواهد بود مگر این که واکسن آن پیدا شود .
مسئله ی بعدی بیماری  های اقتصادی شامل رکود و تورم و بیکاری ناشی از گسترش ویروس کروناست که آثار آن تا چندین سال اقتصاد جهانی را به عقب خواهد برد و در این میان کشورهای فقیر و وابسته به کمک  های جهانی ، کشورهای منزوی شده و یا در محاصره ی تحریم و همچنین کشورهایی که بودجه ی آنها به نفت وابسته است و کشورهای تک محصولی از زیانکاران بزرگ خواهند بود .
قابل انکار نیست که با وجود کرونا جنگ  های درگیرانه و گسترده با تلفات بیشتری مواجه خواهند شد و داشتن پایگاه نظامی    در کشوری دیگر برای آمریکا و روسیه و ائتلاف  های نظامی    هزینه ی بالاتری خواهد داشت .
کاهش درآمدهای ناشی از فعالیت  های ورزشی ، جشنواره  ها ، فستیوال  ها ، نمایشگاه  ها ، گردشگری ، هتلداری ، صنایع دستی ، تئاتر و سینما و انواع سرگرمی    هایی که در گرو شکل گیری اجتماعات انسانی است با وجود کرونا امری طبیعی است که بیشتر دامن کشورهای توسعه یافته را می    گیرد و محدود کشورهای جهان سومی    برخوردار از آثار تاریخی و باستانی !
با تغییر الگوهای بهداشتی باید شاهد سرمایه گذاری بیشتر روی تربیت نیروهای انسانی شاغل در بیمارستان  ها و مراکز درمانی باشیم و طبیعتا سهم تولید کالاهای بهداشتی نیز نسبت به قبل چندین برابر خواهد شد .
در صورتی که سازمان جهانی بهداشت و همچنین نهادهای حقوق بشری موفق به توقف جنگ  های خانمانسوز و ویرانگر شوند اتفاق خوبی را شاهد خواهیم بود زیرا اقتصاد جنگ ضربه ی مهلکی خواهد خورد و کشورهای تولید کننده و فروشنده ی سلاح باید به دنبال منبع درآمد جدیدی باشند .
تداوم فعالیت سازمان ملل متحد و همچنین شورای امنیت و برخی دیگر از نهادهای بین المللی به عملکرد آنها در بحث کاهش تلفات انسانی ناشی از کرونا بستگی دارد . از آنجایی که شیوع کرونا مهمترین حادثه پس از جنگ جهانی دوم است انتظارات جوامع انسانی از نهادهای بین المللی زیاد است و فلسفه ی وجودی چنین نهادهای پر هزینه ای ایجاب می    کند که جوهر و توانایی خود را در چنین مهلکه  هایی نشان دهند . به قول معروف زر سفید را برای روز سیاه ذخیره می    کنند . نظام  ها و دولت  ها نیز به همین قیاس باید کارایی و شایستگی  های خود را به نمایش بگذارند و هر کاری که می    کنند در راستای دفاع از جان و مال و آسودگی مردم باشد که چنین عملکردی بر اساس آمار صحیح قابل ارزیابی است .
متاسفانه ما در جهانی زندگی می    کنیم که امکان ایجاد موازنه بین آسودگی ملت  ها و آسودگی جهانیان وجود ندارد و چه بسا یک ملت قربانی نگاه انسان دوستانه ی خود شود لذا نقش دولت  ها در رعایت اولویت آسودگی ملت خودشان بیش از هر زمان دیگری مطمح نظراست . کرونا همه چیز را تغییر داده و کشورهای بحران زده را دچار بحران مضاعف کرده و در چنین وضعیتی باید ملت و آسودگی آنها را معیار قرار داد نه چیزهای دیگر را .