سرمقاله سردبیر اسماعیل عسلی
چه کرده ایم و چه خواهیم کرد

تحلیل رفتارها و کشف انگیزه هایی که واکنش ها را توجیه می کند این امکان را به ما می دهد که با در نظر گرفتن جهت گیری های رایج و پر بسامد اجتماعی در باره ی رویکرد غالب مردم داوری کنیم . این که رسانه ها خصوصا رسانه های رسمی بیشتر چه اخباری را بازتاب می دهند نمی تواند مبنایی برای نتیجه گیری باشد بلکه در این مورد نیازمند تحلیل تمامی نمونه های آماری هستیم . فرض کنیم ما می خواهیم به بررسی دلایل مرگ در یک جامعه بپردازیم . فهرستی که در اختیار ما قرار می گیرد بسیار کلی است . به این معنا که فرضا گفته می شود کهولت سن ، رفتار پرخطر ، اعتیاد ، تصادف ، مسمومیت ، برخورد فیزیکی ، حادثه در حین کار ، سوانح طبیعی نظیر سیل ، زلزله ، رانش زمین و …. از جمله عوامل پر شمار مرگ و میر هستند . اما چنین فهرستی نمی تواند به ما برای ارائه ی تحلیلی راهگشا که الهام بخش مسئولین برای قدم برداشتن در جهت کاهش مرگ و میرها باشد ، یاری رساند بلکه باید نگاهی ریزتر و نزدیکتر به دلایل مرگ داشته باشیم . وقتی از مرگ در اثر زلزله سخن می گوییم باید بدانیم که شدت زمین لرزه چقدر بوده و ساختمان ها چه شرایطی داشته ، مسمومیت می تواند عمدی و ناشی از خودکشی باشد و اگر سهوی است آیا ریشه در بیسوادی و نقصان فرهنگی داشته یا مسمومیت در یک منبع غذایی عمومی ایجاد شده است و به همین ترتیب می توان در پایان نتیجه گیری کرد که با برنامه ریزی و اقدامات پیشگیرانه چگونه می توان از آمار مرگ و میر کاست .
اگرهمین آماری که ما در جامعه ی خودمان پیرامون دلایل مرگ و میر گردآوری کرده ایم را با آماری مشابه که در جامعه ای دیگر فراهم شده مقایسه کنیم ممکن است در برخی زمینه ها وضعیت ما بهتر و یا بدتر باشد . فرضا ممکن است مرگ در اثر استعمال مواد مخدر در ایران بیشتر از مرگ در اثر مصرف الکل باشد . یا این که مرگ در اثر سوانح طبیعی و حوادث جاده ای در کشور ما شمار بالایی از تلفات را به خود اختصاص دهد که در این صورت باید به تحلیل دلایل آن بپردازیم . برای نمونه برخی از کارشناسان بر این باور هستند که جایگزین شدن مواد مخدر به جای مشروبات الکلی به خاطر حرمت شدیدی که از لحاظ شرعی دارند موجب سبقت گرفتن مرگ ناشی از مصرف مواد مخدر در سنین پایین تر ازمیانسالی شده است . یا در بحث آمار بالای تلفات در سوانح جاده ای موضوع کیفیت خودروهای تولید داخل ، غیرمهندسی بودن جاده ها و فرسودگی خودروها و عدم قانونمندی رانندگان مطرح می شود .
امروزه با تکیه بر تحلیل های آماری می توان دورنمای روشن تری از آینده ترسیم کرد . اتکا به تحلیل های آماری در تمامی زمینه ها کارساز است و نهادهای قانون گذار از مجلس شورای اسلامی گرفته تا شوراهای اسلامی شهری و روستایی باید برای پژوهش های مبتنی بر آمار دقیق اهمیت ویژه ای قائل باشند .
در شرایطی که کشور ما به دنبال تغییر شیوه های ناکارآمد اداره ی کشور است باید رویکردی هدفمند به تهیه تحلیل های آماری که بیانگر لحاظ برخی اولویت ها در گزینش نیروها و تعیین مسئولیت هاست ، داشته باشد . باید دید توجه به شم اقتصادی شخصی که بناست عهده دار مسئولیتی خطیر شود چه اندازه است . کارآفرینی و ایجاد شغل و درک اقتصادی تصمیمات کلان در بحث گزینش نیروهای مسئول برای کشوری که در حال پوست اندازی اقتصادی است حائز اهمیت شایانی است . این که چند نفر از نمایندگان منتخب فارس و شیراز در دوره ی اخیر با مبانی کار اقتصادی آشنایی دارند تاثیر زیادی روی آینده ی این استان خواهد داشت .
با نهایت تاسف ظرف چند دهه ی گذشته معیارهایی که برای گزینش مسئولین و نمایندگان مجلس از سوی گروه های سیاسی و احزاب ملحوظ نظر قرار گرفته تناسبی با ریل گذاری ها و برنامه های پنج ساله نداشته و از آنجایی که گروه های اصلاح طلب و اصولگرا فاقد بدنه ی کارشناسی قوی بوده اند ، نتوانسته اند اهداف و شعارهای خود را در فهرست بندی های انتخاباتی جلوه گر سازند . انباشت تجارب تلخ تاریخی در ذهن یک فرد برای تصدی گری او کافی نیست و این تلقی که فلانی پس از اشتباهات فراوان هم اکنون مجرب شده و راه را از چاه تشخیص می دهد و نباید او را نادیده گرفت ، قانع کننده نیست . گزینش های مبتنی بر توصیه های هرمی کمر سیستم اداری را خرد کرده و تراکم چهره های تکراری که مانند مهره های شطرنج از خانه ای به خانه ی دیگر منتقل می شوند قابل انکار نیست . نگاه آماری به چهره های سیاسی از جمله راهکارهای قابل اطمینان برای مهره چینی توسط جناح های سیاسی است که متأسفانه در جامعه ی ما مطمح نظر نیست. در برخی کشورها وقتی می خواهند شخصی را از یک نقطه به نقطه ای بالاتر ارتقاء دهند به آمارعملکرد او در کارآفرینی و حفظ مشاغل در حوزه ی کاری اش توجه می کنند . شما وقتی می خواهید از بین ۱۰ راننده داوطلب برای اعزام به جبهه یکی را انتخاب کنید قاعدتا کسی را برمی گزینید که آشنایی بیشتری با سلاح و جنگ افزار و جغرافیای منطقه داشته باشد ، کشور ما هم اکنون در حال نبرد اقتصادی است بنابراین هم مسئولانش و هم نمایندگانش در تمامی سطوح مدیریتی باید برای کارزار اقتصادی اهلیت داشته باشند . اهلیت داشتن با تاجر مسلک بودن و رانت بازی و لابیگری برای تصدی پست های نان و آبدار فرق می کند . کسی که بتواند تمامی بستگان خود را سر کار بگذارد به درد مردم نمی خورد بلکه کسی که می تواند با اتخاذ تصمیمات کارساز در بزنگاه ها و فرصت های ایجاد شده شاخص های اقتصادی را به نفع ملت تغییر دهد می تواند عنصر مفیدی باشد . کسی که مردم را خرج خودش می کند و کسی که خودش را خرج مردم می کند یکسان نیستند . شعاری واقع بینانه است که مبتنی بر آمار درست باشد . این آمارها هستند که تایید می کنند چه کرده ایم و چه خواهیم کرد .