سرمقاله محمد عسلی ۱۳ مهر ۱۳۹۹
به بهانه روز نیروی انتظامی
نیروی انتظامی و اما و اگرها

ناصرالدین شاه قاجار در بازدید از یگان های پلیس در یکی از سفرهایش در اروپا یک افسر مشاور ایتالیایی تبعه اتریش به نام کنت دو مونت فورت را به کار گرفت تا نخستین سامانه پلیسی نو را در ایران بنیان نهد.
پلیس در ایران ابتدا با نام نظمیه شروع به کار کرد و سپس به نام شهربانی تغییر نام داد.
ژاندارمری پلیس مرزی شد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۷۰ مجلس شورای اسلامی ادغام شهربانی، ژاندارمری و کمیته انقلاب اسلامی را با نام نیروی انتظامی تصویب کرد.
نیروی انتظامی زیر مجموعه ستاد کل نیروهای مسلح محسوب می شود. هم اینک نیروی انتظامی از سه سازمان مختلف شامل فرماندهی ناجا، حفاظت اطلاعات ناجا «ساحفا ناجا» و سازمان عقیدتی ناجا «ساعس ناجا» تشکیل شده است.
شعار نیروی انتظامی آیه شریفه: «کونوا قوامین لله شهداء بالقسط» است. [همواره برای خدا قیام کنید و به عدالت گواهی دهید.]
آخرین آماری که اعلام شده تعداد ۶۰ هزار نفر نیروی رسمی و ۳۵ هزار نفر پلیس افتخاری در پلیس ایران مشغول به کارند. ایجاد نظم و نظارت بر حسن اجرای قانون عمده وظایف نیروی انتظامی است که مسئولیت حفظ امنیت داخلی کشور را نیز به عهده دارد.
نیروی انتظامی شامل ۱۸ رشته است که مهمترین آنها، مرزبانی، ترافیک «راهنمایی و رانندگی» جرم شناسی «پلیس آگاهی و پلیس مبارزه با مواد مخدر» و پلیس فتاست.
اشاره ای کوتاه به تاریخچه، ساختار و وظایف نیروی انتظامی در این نوشتار به علت آشنایی بیشتر خوانندگان با این نهاد است که در رسانه ها کمتر به آن پرداخته شده است.
و اما بعد:
آنچه از عملکرد نیروی انتظامی برای مردم قابل مشاهده است بیشتر حضور پلیس در میادین و چهارراه ها برای نظارت بر اجرای صحیح قوانین رانندگی و روانی ترافیک است و مبارزه با قاچاق مواد مخدر، مقابله با اوباش و افراد شرور که امنیت داخلی را به خطر می اندازند و دستگیری مجرمین و پلیس ۱۱۰ است. اما پلیس محور پیشگیری از ناامنی و ارتکاب جرائم و در واقع تکیه گاه امنیتی مردم است.
بیداری پلیس در شبانه روز هر چند کار دشواری است و مردم چندان توجهی به این بیداری ندارند اما ناگفته پیداست که رفت و آمد خارج از خانه و خواب امن بدون حضور پلیس وظیفه شناس میسر نمی شود.
پیچیدگی زندگی شهری و شرایط سخت دوران تحریم و جنگ حساسیت عملکرد نیروهای انتظامی را دو چندان می کند.
۱۳ هزار شهید نیروی انتظامی که بیشتر آنها در مبارزه با قاچاقچیان مواد مخدر به شرف شهادت نائل شده اند اهمیت حضورشان را برای مردم بیش از پیش روشن کرده است.
جرایم جدید در فضاهای مجازی که منجر به انواع و اقسام کلاهبرداری های پیچیده شده و ربودن متقلبانه مال مردم از این طریق بار سنگینی است که بر دوش پلیس فتا و نیروی انتظامی گذاشته شده و می باید برای نوسازی و تکمیل ساختار نیروی انتظامی بودجه و وقت بیشتری صرف نمود.
پلیس امروز می باید از اتومبیل ها و وسائل نقلیه مدرن و پرسرعت برخوردار باشد تا بتواند در تعقیب و دستگیری مجرمینی که معمولا از اتومبیل های لوکس و پرسرعت استفاده می کنند موفق تر عمل کند.
دانش آموزان مدارس به ویژه در مقاطع دبستانی و در کتاب های درسی می باید بیشتر با پلیس و وظایف آن آشنا شوند. تخلفات راهنمایی و رانندگی که متأسفانه موجب تصادفات عدیده شده بیشتر ناشی از عدم رعایت قوانین و مقررات است و بعضا جاده های ناامن که بار سنگینی را بر دوش پلیس راهنمایی برای رسیدگی و حضور در سر صحنه تصادف می گذارد تخلفاتی که به دور از چشم پلیس انجام می شود و چانه زنی های مرسوم با پلیس راهنمایی مشکل دیگری است که می باید فرهنگ سازی شود.
اهمال در خط کشی خیابانها، ناهمواری بعضی خیابان ها و جاده ها، عدم وجود تابلوهای هشداردهنده در بعضی نقاط شهر و جاده و تعداد کم پلیس در نقاط جرم زا از جمله مواردی است که می باید به آنها توجه شود.
بستن کمربند ایمنی در همه اوقات رانندگی، عدم برچسب معاینه فنی اتومبیل، از دور خارج کردن اتومبیل های فرسوده و دودزا، سوار کردن مسافرین بیش از ظرفیت، رانندگی در حال مستی و مصرف مواد مخدر، حضور اتومبیل های باری در خیابان های شهر به دور از چشم پلیس، سرعت بیش از حد مجاز، عبور تاکسی ها از چراغ قرمز به بهانه تمایل به سمت راست، توقف تاکسی ها در فاصله نزدیک به چهارراه ها که موجب ترافیک می شوند، عدم دید رانندگان به علت نصب تابلوهای تبلیغاتی عریض و طویل و موارد دیگر از جمله معضلاتی است که می باید پلیس به آنها توجه ویژه داشته باشد.
رعایت نظم و انضباط و پوشیدن لباس تمیز و صاف و کفش های واکس زده و نحوه برخورد با رانندگان عصبی از جمله موارد مهمی است که پلیس می باید به آنها توجه خاص داشته باشد، رعایت نظم و مقررات در کلانتری ها و حضور تمام وقت مسئولان برای پاسخگویی در دستور کار پلیس ناجا هست که نیاز به توجه بیشتری دارد.
توجه خانواده ها و اولیاء دانش آموزان به اهمیت کار پلیس و آموزش و مقید ساختن فرزندان به مقررات و قوانین بالطبع موجب امنیت و آرامش بیشتری در جامعه می شود که متأسفانه کمتر به آن توجه شده است.
در بسیاری از کشورهای اروپایی و نیز کشورهای آسیایی پیشرفته در بسیاری از موارد، مردم خود پلیس یکدیگرند و موارد خلاف را تاب نمی آورند و به یکدیگر تذکر می دهند و یا پلیس را خبر می کنند زیرا امنیت با حساسیت و دقت همگان میسر می شود و صرف حضور پلیس همیشه کارساز نیست. چنین به نظر می رسد که در اینگونه موارد کمتر فرهنگ سازی شده و به نوعی در بعضی مواقع ترس از پلیس جایگزین همکاری می شود.
فرهنگ ستیزی، قانون گریزی، واسطه گری و رانت خواری شرایط وزمینه های ارتکاب جرائم را افزایش می دهد: پلیس یک رکن امنیت است و مردم با فرهنگ و مقید به ضوابط و قوانین رکن دیگرند که اهمیت آنها به لحاظ پیشگیری از جرائم بیشتر است. ما باید به این مهم توجه ویژه داشته باشیم و مدارس و دانشگاه ها و اداراتمان متولی فرهنگ سازی باشند تا کشوری امن تر و قانونمندتر داشته باشیم.
والسلام