سرمقاله سردبیر اسماعیل عسلی ۸ آذر ۱۳۹۹
جادوی امواج

برخی از رفتارها در دنیای خبر بسیار اغوا کننده ، عامه پسند و زرد هستند و بدون این که ذاتا ارزشی داشته باشند مردم را به خود مشغول می دارند در عین حال برخی رسانه ها با دو هدف به چنین خبرهایی دامن می زنند . یکی با هدف پر کردن سطر و ستون های روزنامه و اشغال زمان برنامه ی رسانه های صوتی و تصویری و دیگری با هدف سرگرم کردن مردم و انحراف اذهان عمومی از اخبار مهمتر . در شرایط فعلی که ایران از لحاظ تلفات کرونایی به نسبت جمعیت جزو کشورهای قابل توجه محسوب می شود ، مهمترین خبری که رسانه ها باید به آن بپردازند بحث کمبود دارو ، تحریم ، نحوه ی رسیدگی به بیماران ، بیمه و پرداخت خسارت به کسبه ی جزء است که ناگزیر از پای بندی به پروتکل های بهداشتی هستند اما ناگهان می بینید که خبری نظیر احتمال به بازار آمدن واکسن کرونا در سال آینده جای خبر های مهمتر را می گیرد . با شنیدن چنین اخباری ذهن آدم های هشیار به یاد اخبار فرعی می افتد که با هدف پرت کردن حواس مخاطبان ساماندهی شده و اثبات و تکذیب آن نیز بسیار دشوار است . مثلا همزمان با حمله ی کشوری به کشور دیگر خبری روی آنتن می رود که از کشف سیاره ای قابل سکونت خبر می دهد . وقتی به مشروح خبر گوش می دهی متوجه می شوی که این سیاره در فاصله چند هزار میلیارد کیلومتری از زمین قرار گرفته که با صدها اما و اگر سرهم بندی شده است . با این توصیف شما اگر با سرعت سیصد هزار کیلومتر یعنی با سرعت نور حرکت کنی که نمی توانی ، تازه پس از چند صد سال به این سیاره می رسی که ممکن است قابل سکونت هم نباشد ! مارادونا ستاره ی آرژانتینی فوتبال که تا وقتی زنده بود همه از کوکائینی بودن ، دخالتش در برخی ماجراهای مشکوک ، ابتلای او به ایدز و زیر پا گذاشتن قانون توسط او خبر می دادند ناگهان خبر مرگش به اندازه ای موج آفرین می شود که رئیس جمهور این کشور ۳ روز عزای عمومی اعلام می کند و تمامی شبکه ها حتی شبکه های غیر ورزشی بخشی از برنامه ی خود را به فیلم های بازمانده از حرکات این بازیکن اختصاص می دهند که پرواضح است تمامی این کارها نه به خاطر مارادونا بلکه به خاطر سرگرم کردن مردم و به موازات آن پر کردن برنامه و گرفتن آگهی و رپرتاژ صورت می گیرد . همین پرسپولیس خودمان وقتی که توانست تیم عربستانی را ببرد موجی ایجاد کرد و همه به به و چه چه کردند و چقدر سرود پخش شد و تخلیه ی روانی صورت گرفت و مردم با شکم گرسنه در خیابان ها رقصیدند و مسئولین پیغام پسغام فرستادند اما سه روز بعد از این ماجرا سرمربی تیم مصاحبه کرد که علی رغم تمامی این جنجال ها مشکلات این باشگاه به قوت خود باقی است وما آه در بساط نداریم !!
در دنیای خبر نگاه ابزاری به خبرهایی که می تواند اذهان عمومی را از مشکلات اصلی جامعه ورزشی یا هنری و علمی و مسائل مبتلابه جامعه منحرف کند ، همواره در صدر برنامه ی کسانی که خبرها را مهندسی می کنند قرار دارد . اما وای به روزی که درجه ی محبوبیت قهرمانان میادین علمی و ورزشی و هنری از حد متعارف آن فراتر رود و به آستانه ی تاثیرگذاری عمومی برسد و آن شخص هم به برخی درخواست های تبلیغاتی تن ندهد ، آنگاه رسانه ها چنان او را از دایره ی فعالیت خارج می کنند که تصویرش هم از خاطر مردم برود . معمولا به خبرهایی که بزرگنمایی آن حسی موقتی و فاقد ارزش ایجاد می کند و ندانستن آن هم به روند زندگی آسیبی نمی زند در عرف رسانه ای خبر زرد می گویند . مثل خبر طلاق و ازدواج فلان خواننده یا هنرپیشه و تغییر اندازه کفش فلان بازیکن و مدل ریش فلان شاعر یا چانه زنی یک بازیکن خارجی بر سر مبلغ قراردادش با یک باشگاه معمولی . طرح سئوالات بسیار خصوصی از یک هنرپیشه یا ورزشکار در برنامه ای که برای هر دقیقه پخش آن چند میلیون تومان از جیب مردم هزینه می شود و رد و بدل شدن خنده های آبکی و خاطرات خودساخته و از قبل طراحی شده و یا پخش چند باره ی پشت صحنه ی برخی فیلم ها و برداشت های متنوع و پرخطا از برخی سکانس ها آنچنان برای طیفی از مردم دلخوش کنک می شود که حتی تکرار آن را هم تماشا می کنند در حالی که هیچ دستاوردی هم برای آنها ندارد! .
در همین ماجرای کرونا تاکنون شاهد پخش ده ها خبر پیرامون رویدادهایی که هنوز محقق نگردیده بوده ایم و هستیم . یک روز می گویند فلان گیاه را بخورید و فردای آن روز تکذیب می شود و معلوم نیست که این همه قبض و بسط و شل کن سفت کن تا کجا می خواهد ادامه داشته باشد .
چند ماه دیگر که خبرگزاری ها از خواب بیدار شدند تازه متوجه می شوند که پشت پرده ی بچه بازی های ترامپ بر سر رخ دادن تقلب در انتخابات چه اتفاقات بزرگی در دنیا رخ داده که کسی متوجه آن نشده است زیرا ترامپ حواس همه را پرت کرده و وظیفه ی خود را به خوبی انجام داده است !! و میلیون ها نفر را وادار به خواندن اراجیف خود در فضای مجازی و پرداخت پول کرده و در عین حال چگونه قند در دل برخی آب می شود !!
باید باور کنیم که برخی خبرها مانند آمپول بی حس کننده عمل می کنند . خبر فرو ریختن برج های دوقلو در نیویورک و اتفاقات همزمان و بعدی آن را به خاطر بیاورید که چگونه دنیا را سرکار گذاشتند و با این حقه ی کثیف به دنبال تغییر نقشه ی خاورمیانه بودند و متعاقب آن چند میلیون مسلمان بر سر این موضوع کشته ، بی خانمان و آواره و اسیر و مجروح شدند و بازجستی هم نبود !
به راستی جادوی امواج با افکار عمومی جهانی چه ها که نمی کند ! ترامپ آمار مرگ و میر کشور خودش را رها کرده و از سقوط شاخص های اقتصادی کشورهای رقیب سخن می گوید و رقبایش هم به همین شیوه تلافی می کنند و همگان به یکدیگر مشغول شده اند در حالی که اگر سر هر کسی در گریبان خودش باشد امور کشورها بهتر اداره می شود .
این که می گویند بی خبری خوش خبری است چندان هم پر بیراه نیست ! وای از جادوی امواج !!