سرمقاله محمد عسلی ۱۱ آذر ۱۳۹۹
چرا قانون اساسی از یادها رفته؟

امروز سالگرد تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی است.
۴۱ سال از تصویب این قانون می گذرد اما کمتر ایرانی است که با اصول و محتوای آن آشنایی کامل داشته باشد.
پیش نویس قانون اساسی توسط اساتید حقوق دانشگاه تهران با نظارت و مشورت آیت ا… شهید مطهری، دکتر بهشتی و مهندس بازرگان تدوین و تنظیم شد و به عرض امام خمینی(ره) رسید.
دکتر ناصر کاتوزیان، دکتر حسن آیت، دکتر حبیبی، دکتر جعفر جعفری لنگرودی که همگی روی در نقاب خاک دارند از جمله تدوین کنندگان بخش های مختلف قانون اساسی بودند قانون اساسی در ۱۲ فصل و ۱۷۵ اصل به تصویب مجلس خبرگان رسیده و ده سال بعد اصلاحاتی در آن انجام شده و هم اینک دارای ۱۴ فصل و ۱۷۷ اصل است در مقدمه این قانون آمده است: «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مبین نهادهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه ایران براساس اصول و ضوابط اسلامی است که انعکاس خواست قلبی امت اسلامی می باشد. ماهیت انقلاب عظیم اسلامی ایران و روند مبارزه مردم مسلمان از ابتدا تا پیروزی که در شعارهای قاطع و کوبنده همه قشرهای مردم تبلور می یافت این خواست اساسی را مشخص کرده و اکنون در طلیعه این پیروزی بزرگ، ملت ما با تمام وجود نیل به آن را می طلبد…»
فصل سوم این قانون که حقوق ملت را دربر می گیرد یکی از مترقی ترین قوانینی است که ملهم از قرآن و حقوق مترقی کشورهای آزاده می باشد.
در اصل نوزدهم آمده است: «مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ، زبان، نژاد و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود».
اصل بیستم تمامی ملت را اعم از زن و مرد در حمایت قانون قرار داده و همه یکسان از همه حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلامی برخوردارند.
در اصل بیست و دوم، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است و در اصل بیست و سوم از ممنوعیت تفتیش عقاید سخن رانده شده و اینکه هیچ کس را نمی توان به صرف داشتن عقیده ای مورد تعرض و مؤاخذه قرار داد آزادی مطبوعات و نشریات که مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی نباشند در اصل ۲۴ آمده و عدم سانسور و افشای مخابرات تلگراف و تلکس و مکالمات تلفنی و استراق سمع و تجسس و ممنوعیت آنها در اصل بیست و پنجم ذکر شده است. آزادی احزاب، جمعیت ها، انجمن های سیاسی و صنفی و انجمن های اسلامی یا اقلیت های دینی شناخته شده در اصل بیست و ششم مشروحاً بیان شده است آزادی تشکیل اجتماعات و راهپیمائی ها بدون حمل سلاح مشروط به آنکه مخل به مبانی اسلام نباشد در اصل ۲۷ تدوین شده است.
برخورداری از تأمین اجتماعی، دولتی بودن وسایل آموزش رایگان برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه و نیز تأمین وسائل تحصیلات عالی تا سرحد خودکفایی به طور رایگان در اصول ۲۹ و ۳۰ به صراحت آمده است.
اصل بر برائت، عدم هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار و یا کسب اطلاع و ممنوعیت آن در اصول ۳۷ و ۳۸ و عدم هتک حرمت و حیثیت افراد بازداشت شده و زندانی در اصل ۳۹ قانون اساسی ذکر شده و جای هیچ گونه ابهامی ندارد. با این وصف جای چند سؤال باقی است.
یکم آیا تمامی این اصول اجرائی شده اند؟ اگر شنیده یا گفته می شود که مثلاً افرادی در زندان شکنجه شده اند و یا چرا برای تمامی افراد و آحاد ملت نیازمند به آموزش رایگان مدارس از اولیاء دانش آموزان مطالبه شهریه می کنند و… تا چه میزان جلو این قبیل اعمال خلاف قانون اساسی گرفته شده یا می شود؟
دوم آیا همه ملت که حق دارند نسبت به قانون اساسی آگاه باشند و مطالبه گر واقعاً آگاهی دارند؟ اگر ندارند در این زمینه چه نهادها و یا ارگان هایی مقصرند؟
آیا مدارس، مطبوعات، قوای مجریه و مقننه و قضائیه برای آگاه نمودن مردم از حق و حقوقشان در قانون اساسی اقدامات شایسته، مستمر و به جائی انجام داده اند یا همه غفلت کرده اند؟
آیا این همه تابلوهای تبلیغاتی عریض و طویل که در مرئی و منظر عمومی و در چهارراه ها نصب شده و می شوند جایی برای نقش یکی از اصول قانون اساسی دارند؟ آیا در کتاب های مدارس به خوبی توانسته ایم دانش آموزان و دانشجویان را با اصول قانون اساسی و اهدافی که از آن متصور است آشنا کنیم؟
آیا از طریق رادیو، تلویزیون و این همه شبکه های ماهواره ای قانون اساسی برای مردم تفهیم شده و یا نقدهایی به آن وارد شده است؟
متأسفانه شاهدیم که از طریق شبکه های ماهواره ای دشمنان و مخالفان با انقلاب اسلامی مدام از ضایع شدن حقوق ملت ایران بحث به میان می آورند و تحلیل ها و تفسیرهای مغرضانه ای را ارائه می دهند اما گاهی به اصول مترقی قانون اساسی توجهی نمی کنند و ما خود نیز از آن غافلیم.
آنچه بیشتر مورد توجه و هجمه ضد انقلاب و مخالفان است اصول مربوط به ولایت فقیه و حاکمیت اسلامی است و نمی گویند و نمی شنویم که بگویند در قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی قوانین مترقی هم برای حفظ حقوق ملت هست برای نسل ها و جوانان فعلی که هیچ ذهنیتی از قانون اساسی و انقلاب اسلامی ندارند و برای آیندگانی که می آیند و می روند در شناخت و آگاهی از قانون اساسی که پایه و بن مایه نظام جمهوری اسلامی است کاری صورت نگرفته و یا اگر به تصادف و به صورت مقطعی کاری شده پاسخگوی نیاز جامعه نبوده است. اگر مجریان قانون و مسئولان امر، قانون اساسی را وجهه همت و آگاهی خود قرار دهند بی شک دست به خطا و تقصیر به واسطه عدم اطلاع نمی زنند.
اگر مردم از حقوق و منزلت خود در قانون اساسی آگاهی داشته باشند، مطالبه گر می شوند و اجازه نمی دهند کسی یا کسانی حقوق آنها را نادیده بگیرند و یا ضایع کنند.
بیائیم قانون اساسی را مطالعه کنیم و اصول و جزئیات آن را به اطلاع مردم برسانیم و بدانیم که در این راه قصور یا تقصیر کرده ایم.
والسلام