سرمقاله سردبیر اسماعیل عسلی ۳ دی ۱۳۹۹
چالش های پیش روی فضای مجازی

دیگر حتی به اندازه ی سر سوزنی هم تردید وجود ندارد که تکنولوژی چند سالی است هجوم بی سابقه ی خود را برای تغییر سبک زندگی ، جابجایی مولفه های تشکیل دهنده ی فرهنگ ، ایجاد زلزله ی اقتصادی ، بروز نشانه های واگرایی در دنیای سیاست و همگرایی در برخی موضوعات بنیادین اجتماعی آغاز کرده است . این که شما بتوانی بدون کمترین سرمایه گذاری ( به استثنای تخصص و زمان ) در خانه بنشینی و درآمد داشته باشی اگر چه اتفاق جدیدی نیست اما با ژرفایی و گستره ی کنونی آن سابقه نداشته است . این که سیاستمداری مانند ترامپ بتواند با حاشیه سازی پیرامون نتایج انتخابات در آمریکا و مقاومت در برابر پذیرش چنین واقعیت غیرقابل انکاری از طریق توئیت کردن و ترغیب طرفدارانش به دنبال کردن دیدگاه های او در فضای مجازی ، درآمدی میلیون دلاری داشته باشد ، مسئله ای در خور تامل است .
این که کسانی بتوانند با هک و نفوذ در سایت ها ، محصول سالها تحقیق و پژوهش سایر افراد و یا دولت ها و شرکت های خصوصی و کانون های علمی را سرقت کرده و با کپی برداری از آنها سود فراوانی کسب کنند نیز یک اتفاق تازه است که چند سالی بیشتر از عمر آن نمی گذرد !
کسب درآمد از طریق بازی با حیثیت افراد و گروه ها ، ورود غیرقانونی به حریم خصوصی شخصیت های مطرح و سلبریتی ها و دروغ پردازی و نشر شایعات و تکذیب آنها اگر چه در گذشته هم در رسانه های مکتوب و صوتی تصویری رایج بوده اما فراوانی آن در این حد نبوده است .
ایجاد امکانات فراوان ارتباطی برای گروه های فکری و صاحبان ایده های جدید و حتی قدیمی اما تخطئه شده برای نشر اعتقاداتشان و همچنین دفاع از خود در برابر اتهاماتی که متوجه آنها شده و می شود خصوصا در جوامع سنتی و دست و پا بسته نیز از جمله دستاوردهای تکنولوژی در حوزه ی ارتباطات است .
تجاوز به حقوق معنوی انسان ها و رواج گونه ای آنارشیسم فرهنگی نیز در کنار سایر دستاوردهای تجربه شده در عرصه ی ارتباطات قابل کتمان نیست .
تا پیش از رواج بهره مندی گسترده از وسایل نوین ارتباطی امکان این که سیاستمداران خصوصا قدرت هایی که انحصار مالکیت آژانس های خبری را در اختیار داشتند بتوانند بدون هیچ مشکلی در سایه ی وارونه جلوه دادن حقیقت و غوغاسالاری اهداف پلید استعماری خود را پیش ببرند ، فراهم بود اما هم اکنون با استفاده از امکانات فضای مجازی می توان از سرزمین های محصور شده ای نظیر غزه و یمن  و… فریاد دادخواهی غیرنظامیان را به خاطر ویرانگری ، نسل کشی و تحریم به گوش جهانیان رسانید .
پیام اصلی محصولات نوآوری صورت گرفته در عرصه ارتباطات تسهیل شده و فرامرزی این است که تغییرات زیادی در راه است  .
تا پیش از رواج وسایل نوین ارتباطی انسان ها با مشکل زبان واحد برای سخن گفتن با یکدیگر مواجه بودند اما هم اکنون این امکان وجود دارد که با زبان تصویر و هنر به سمت درکی مشترک و مفاهمه ای سودمند هدایت شوند . بدون تردید ، حراست از سنت دیرینه ای نظیر یلدا در شرایط کرونایی با استفاده از قابلیت های فضای مجازی ، دورنمایی را ترسیم کرد که بتوان این گونه همگرایی ها را به تمامی دغدغه های فرهنگی ، اعتقادی و اجتماعی تسری بخشید .
جابجایی مخاطبان ، ابراز همرنگی با مردم برای جلب مخاطب ، تساهل و تسامح و چشم پوشی از انتظارات فرامنطقی برای جلوه گری در فضای مجازی ، نگاه به مخاطب به عنوان منبع درآمد ، امکان تهییج مخاطبان در کوتاه مدت به منظور بهره گیری از آن با اهداف گوناگون ، انعطاف بخشی به ذهن و زبان مطلق گرایان و کوچانیدن انحصارطلبان به خلوت گاه های خالی از مخاطب و همچنین ایجاد انتظار برای شنیدن خبرهای خوب در گستره ی جهانی نیز از جمله دستاوردهای فضای ارتباطی حاکم شده بر جهان است .
چه کسی باور می کرد که روزی ، روزگاری ، اندیشه و خبر بیش از نفت و معادن زیرزمینی و ذخایر مادی به عنوان منبع درآمد مطرح شوند و دنیا این گونه به روی تغییرات زیربنایی آغوش بگشاید . شاید فردای بهتری در راه باشد شاید هم باید در انتظار فاجعه ای هولناک چشم به افق های دوردست بدوزیم !
بی گمان اگر چالش های به وجود آمده ناشی از حاکمیت فضای مجازی کار را به جایی برساند که دولت ها خصوصا در کشورهای توسعه یافته و قدرتمند از جهات اقتصادی و سیاسی احساس ناامنی کنند ممکن است در آینده ای نه چندان دور شاهد مرزبندی هایی فراتر از آنچه تاکنون در فضای مجازی اعمال می شود ، باشیم .