سرمقاله سردبیر اسماعیل عسلی ۲۹ فروردین ۱۴۰۰
نوشدارویی به هنگام

نظام های مبتنی بر ایدئولوژی به دلیل پای بندی به اصول و حرکت در جاده ای کم عرض و در عین حال پر پیچ و خم از سرعت بالایی برای دستیابی به رشد و توسعه برخوردار نیستند و ناگزیرند برای رفع این معضل دو مسیر با زاویه های متفاوت را برای محقق ساختن آرمان های مورد نظر خود انتخاب کنند . در مسیر اول بار اصلی بر دوش اتاق های فکر است که خروجی آن مبتنی بر تضارب آرا در چهارچوب های قابل تاملی است که صرف نظر از مستند بودن به شواهد تاریخی دوره ای آزمایشی را برای راست آزمایی پشت سرمی گذارند و ضروردت وجود انعطاف لازم برای هر گونه جرح و تعدیل را مورد تاکید قرار می دهند.
در مسیر دوم اتکای بالا به ایده های اولیه که موتور محرک مردم برای رویکرد به چنین نظامی بوده ملحوظ نظر قرار می گیرد و از آنجایی که انعطاف در چنین رویکردی با تعاریفی الزام آور همراه نیست  ، تجدید نظرها معمولا پس از تحمل هزینه های بالا امکان پذیر می شود .
در روسیه شوروی که مسیر دوم با جدیت تمام دنبال شد نهایتا بازگشت به نقطه ی اول را موجب گردید و پمپ های روشن شده در اصلاحات دیرهنگام نتوانست آب جمع شده در تالابی که کمونیست ها در آن گرفتار شده بودند را تخلیه کند . هم اکنون پوتین که سودای احیای هژمونی روس را در سر می پروراند به دنبال بازگرداندن موازنه بین شرق و غرب است و دریافت ضربات تحریمی در واقع تاوانی است که روس ها بابت اهمیت قائل نشدن برای بازار آزاد و کندی حرکت در جهت کیفیت بخشی به تولید و رشد تک ساحتی می پردازند !
سیاستمداران چینی پس از مائو که با نگاهی رادیکال و ناسازگارانه به سرمایه داری می نگریست قبل از فروپاشی کمونیسم به بازار آزاد و تجارت جهانی و تعامل فراگیر با همسایگان روی خوش نشان دادند و ظرف چند دهه به دومین اقتصاد بزرگ دنیا تبدیل شدند و هم اکنون نیز برای تصاحب رتبه ی اول اقتصاد جهانی خیز برداشته اند !
ایران نیز پس از چالش های فراوان در حوزه ی اقتصاد و فرهنگ و راهبردهای ایدئولوژیک ، نشانه هایی از سازگاری با بازسازی اقتصادی را با شعار اقتصاد مقاومتی بروز داد و به موازات آن نیم نگاهی هم به حقوق شهروندی متناسب با ذائقه ی عمومی داشت که البته هنوز زود است بتوان در باره ی نتایج چنین چرخشی با زاویه ی کم به داوری پرداخت . ظهور نظریه پردازانی از درون دایره ی قدرت با ایده های نو در کنار پوست اندازی فقه سنتی و باورمندی به نهادینه کردن ارزش های معنوی از طریق فرهنگ سازی نه ناگزیر سازی ، در ردیف اتفاقات خوشایندی است که نشانه های ملموسی دارد ، هر چند در حدی نیست که برای طیف های غیرمنعطف و شدیدا سنت گرا حساسیت برانگیز باشد .
برخی از اصلاحات صورت گرفته برای متقاعد کردن افکار عمومی در راستای بهبود شرایط اجتماعی تلفیقی از مدرنیته و اسلامیزه کردن رفتارهای پرطرفدار است ، نظیر طراحی لباس برای بانوان شناگر و ورزشکار و کشتی گیر و وزنه بردار و بحث تساوی دیه مرد و زن و کم و کیف حضور بانوان در ورزشگاه ها و مباحث ریز و درشت حقوقی که بعضا با تسامحی اصلاحگرایانه همراه است و… اما اصلاحات اقتصادی از سرعت بالایی برخوردار نیست زیرا طیف هایی که تاکنون از شرایط نابسامان و سیستم بلاتکلیف اقتصادی بهره ها برده و به نان و نوایی رسیده اند اکنون به غولی تبدیل شده اند که قادرند در برابر اصلاحات اقتصادی مقاومت کنند تا جایی که به رقیب دولت و حتی نظام برای دفاع از جایگاه خود تبدیل شده اند .نباید از نظر دور داشت که زاویه موجود بین برخی نهادها و ادارات و سازمان ها که چوب لای چرخ یکدیگر می گذارند سر در آبشخور نفوذ لابی های اقتصادی و رانت های سیاسی دارد که پیوندی غیرقابل انکار با برخی از رویداهای سیاسی و آبشخور بزنگاه های تاریخی دارند . شکی نیست که مصلحت اندیشان در آینده ای نزدیک در راستای تلاش برای حراست از تنه ی اصلی درخت سیستم موجود ناگزیر به حذف و هرس برخی از شاخه های زائد که فرصت رشد و بالندگی را از اقتصاد کشور گرفته اند ، روی خواهند آورد  .
آنچه موجب شد که درک شرایط اسف انگیز اقتصادی و ترسیم دورنمای سیاسی ناشی از آن قابل رصد و دیدبانی جدی باشد ، تنگ شدن دایره ی تحریم ها و آثار عینی آن بر معیشت مردم بود ، چرا که در این شرایط برخی از کسانی که با نفوذ در هسته های تصمیم گیری از طریق رانت وایجاد لابی های چند لایه به موقعیتی تثبیت شده دست یافته اند حتی حاضر نشدند به کمک دولت مستاصل بشتابند و در دامن زدن به نارضایتی عمومی نقشی فراتر از اپوزیسیون خارج نشین ایفا کردند . این موش های چاق شده که در بازار بی سر و سامان و آلوده به واسطه گری و سفته بازی رشد کرده اند به عنوان عامل اصلی طاعون اقتصادی نه قادر به خروج از زیستگاه متعفن خود هستند و نه برای همراهی کردن دولت ها در راستای اصلاحات اقتصادی آمادگی دارند . لذا در صورت وجود اراده ای جدی برای ایجاد تحول در کشور خواه ناخواه در فهرست بعدی حذف از شاکله ی اقتصادی کشور قرار خواهند گرفت و ریزش ها و رویش هایی را در این عرصه شاهد خواهیم بود!
کسانی که تاکنون تصور می کردند مهندسی افکار عمومی فرمول ساده ای دارد ، باید با ملاحظه ی تابو شکنی ها و آمارهای حاصل از نظرسنجی های بیطرفانه به هشیاری لازم دست یافته باشند تا برای به دست آوردن دل شکسته ی مردم به دنبال نوشدارویی به هنگام باشند . عبور از خط تعارف و بر زبان آوردن دلایل کاستی ها زمینه را برای ارائه ی تحلیل های واقع بینانه هموار خواهد کرد . شاید زمان آن گذشته باشد که بخواهیم برای حفظ شرایطی غیرقابل تحمل برخی از داشته های خود را نادیده بگیریم . آنچه مسلم است گام واقع گرایانه ی بعدی که در راستای بهبود شرایط کشور برداشته می شود ( اگر برداشته شود ) ، ایجاد پیوند بین
خوداتکایی اقتصادی و تعامل جهانی و افزایش ظرفیت  هاضمه فرهنگی برای نقش آفرینی موثر در صحنه ی جهانی خواهد بود .