یادداشت الف بیدار ۱۳ مرداد ۱۴۰۰
یادداشت آبکی

بحران آب بحرانی جهانی است که در آینده مرزها را در خواهد نوردید و تاثیر زیادی روی جانمایی شهرها و مناطق مسکونی خواهد گذاشت . ایران سرزمینی خشک و نیمه خشک است که ساکنان آن از دیرباز خود را با شرایط کم آبی وفق داده اند . اگر به گذشته برگردیم متوجه می شویم که گذشتگان و نیاکان ما بهتر از ما الگوی مصرف را رعایت می کردند چرا که با زحمت فراوان به آب دسترسی داشتند . شیوه های مصرف آب در گذشته از سوی طبیعت بر مردم تحمیل می شد . به این صورت که مردم برای شستشو و استحمام و تغذیه دام هایشان از آب های جاری استفاده می کردند و برای خوردن هم نیاز خود را از سرچشمه ها و آب انبارها تامین می کردند . به همین دلیل برای آب قدر و قیمتی قائل بودند به طوری که اغلب چشمه ها زیارتگاه بود و نام بسیاری از روستاها و شهرها را از روی نام چشمه و منبع تامین آب منطقه تعیین می کردند . استفاده از آب تابع آدابی بود که همه خود را ملزم به رعایت آن می دانستند . اما هم اکنون که آب قابل آشامیدن از طریق لوله کشی به تمامی خانه ها رسیده مردم از این آب برای مصارف گوناگون استفاده می کنند از نوشیدن گرفته تا پخت غذا و شستشوی ظرف و لباس و خودرو و کولر و امثال ذالک . آب مصرفی ساکنان کلان شهرها از آب سد و حفر چاه های عمیق تامین می شود که بخشی از آن پس از مصرف از طریق مسیرهای فاضلاب به سمت تصفیه خانه ها هدایت می شود و بخشی دیگر نیز جذب زمین می شود و یا تبخیر می گردد . مشکلی که هم اکنون در کلانشهرها وجود دارد هرزروی آب است که در اشکال گوناگون شاهد آن هستیم . برای نمونه در برخی از آپارتمان ها هر خانه ای برای خود منبعی جداگانه در نظر گرفته که توسط پمپ به طبقات مختلف هدایت می شود . آبفای شهری هم نظارتی بر چند و چون نصب این منبع ها و پمپ ها ندارد و چه بسا فردی که تنها پنج روز در هر ماه ساکن خانه خود است به اندازه ی مصرف چندین خانوار آب در منبع ذخیره دارد . منهای آبی که در اثر نشتی وارد حیاط خانه و باغچه می شود . نشتی کولرها هم حکایت خود را دارد . در چنین شرایطی عده ای در کلان شهرها با کمبود آب مواجه هستند . در حال حاضر از سوی آبفای شهری نظارت کاملی بر نحوه مصرف آب توسط شهروندان وجود ندارد و هر کسی مطابق سلیقه خودش آب را مصرف می کند . این در حالی است که در کشورهای اروپایی که با معضل کمبود آب هم مواجه نیستند استفاده از انواع آب قواعد مخصوص به خود را دارد . یکی از وجوه رعایت عدالت این است که متوسط سهم هر شهروند از آب مشخص باشد و همگان خود را ملزم به رعایت الگوی مصرف بدانند . گاهی می بینیم بین مصرف آب و مصرف برق رابطه ای وجود دارد وقتی در یک آپارتمان ۴ طبقه ۸ خانوار هر کدام برای خود منبع و پمپی در نظر می گیرند . برای هر منبع پمپی می گذارند که مصرف برق آن بالاست در حالی که همه می توانند از یک منبع تغذیه کنند اما چون نظارتی نیست هم شاهد افزایش مصرف آب هستیم و هم مصرف برق بالا می رود . شاید اگر این مشکل خصوصا در کلان شهرها حل شود سالانه شاهد صرفه جویی آب متناسب با حجم یک سد بزرگ باشیم . ایجاد هماهنگی در رفتار مردم می تواند از مصرف آب آغاز شود .