• print
سرمقاله “محمد عسلی” ۲۶ مرداد ۱۴۰۰

سرمقاله محمد عسلی ۲۶ مرداد ۱۴۰۰
آثار تربیتی عاشورا

حماسه عاشورا هرچند راویان را به شرح و بسط جنگ و شهادت و کشتار عادت داده است و مداحان برای گریاندن شیعیان به ذکر مصیبت ها می پردازند و بسیار بیش از آنچه رخ داده به حاشیه ها دل خوش می کنند و بعضا روایت های نادرستی را به خورد عزاداران می دهند اما آنچه معمولا فراموش می شود متن است. متنی که در آن روح اسلام ناب باشد. متنی که به تعبیر قرآن اراده آزاد اسلامی در انتخاب راه راست تعلیم دیده باشد و اثرات تربیتی آن در اصلاح جامعه برای جهاد فی سبیل الله ایجاد آمادگی کند که اگر بیشتر در ذکر وقایع عاشورا به علت ها، خواستن ها، شجاعت نه گفتن ها و چرائی ها بپردازیم و بپردازند کودکان و نوجوانان تحریک شده و احساسی فهم خواهند کرد که دروغ یعنی ظلم و ظلم یعنی زورگویی و زورگیری و هکذا.
اینک از پس گذشت هزاران سال از نهضت امام حسین(ع) که در واقع انقلابی مانا و جاودانه را رقم زده است ما شاهد یک فرهنگ و سنتی هستیم که همانند درختی کهن پیوندهای دوستی، دین باوری، جهاد، شهادت، شجاعت، حریت و آزادگی و خشونت و انتقامجویی و… به تنه و شاخ و برگ آن زده شده و کماکان زده می شود.
تنها نام حسین(ع) و یا ابوالفضل و زینب کافی است که همگان از کوچک و بزرگ اشک در چشمانشان جاری شود و احساسات امام دوستی آنان تحریک گردد. این تحریک احساسات نه بخشنامه ای است و نه سفارشی بلکه تبلور یک فرهنگ و سنتی است که سالیانی زیاد در جسم و جان شیعیان نهادینه شده است. به عنوان مثال محرک نیروی اراده سربازانی سر از پای نشناخته برای حمله ور شدن به دشمن بعثی را در جنگ تحمیلی به یاد داریم و فراموش نمی کنیم.
پس اثر تربیتی وقایع عاشورا در اهمیت جهاد و چگونه پرداختن به آن خود یک فرهنگ مسلمانی است و وظیفه ای است دینی که مستقیم و بی واسطه مورد پذیرش قرار می گیرد.
درس دیگر، درس پایداری و شجاعت است در مقابل ظلم و ظالم، جمله هیهات من الذله امروز به یک مکتب تبدیل شده به نحوی که عزت پذیری مقابل ذلت پذیری است.
عزت پذیری که در معادله ثروت اندوزی، مقام پرستی و فخرفروشی جایی ندارد. بلکه عزتی است که راه نزدیکی و تقرب به خدای سبحان را پیش روی عزت پذیران قرار می دهد. انقلاب اسلامی ایران برای پیروزی از این واژه بهره ها برد. وقتی امام خمینی(ره) خطاب به سران ارتش شاه گفت: «ما می خواهیم شما آقا باشید، نوکر نباشید…»
امام حسین(ع) خطاب به سپاه یزید فرمود: «اگر دین ندارید لااقل آزاده باشید…» در آزادگی، عزتمندی است، در آزادگی ترس نیست، شجاعت است و در شجاعت پیروزی است. آثار تربیتی روایت های عاشورا کم نیستند که همه ریشه در تعالیم قرآنی دارند. قرآن بالاترین مرتبه را از آن خدا می داند، خدایی که زنده پایدار و قدرت مطلق است و در مقابل باورهای مسیحیت می گوید: نه زاده شده و نه می زاید و او واحد است. امام حسین(ع) و یارانشان با این باور توانستند تا سرحد شهادت از آنچه هستند دفاع کنند و از مرگ نهراسند.
این نیروی عظیم باور در آن وادی چنان تأثیرگذار شد که تمامی اصحاب را برای شهادت مصمم کرد و در اراده آنان هیچ خللی وارد نشد.
تبلور این باور را در حماسه های بسیاری در جنگ تحمیلی از سربازان و بسیجیان وطن دیدیم و به خاطر سپردیم. این آثار تربیتی حاشیه هایی هم داشته و دارد. نذرها، کمک به مستمندان، حضور یکدست و یک نشان با لباس یک رنگ در محافل و مجامع سوگواری و سینه زنی و ابراز همدلی و همنوایی چنانکه میلیونها نفر در جای جای ایران و در دورافتاده ترین نقاط با راه و بی راه همه را به سوگ می نشاند و چشم ها را اشکباران می کند، اشک هایی که مهربانی و یاری را نوید می دهند و دوستی با امام حسین(ع) و شهداء کربلا را تجدید می کنند.
چنانکه بشر امروز در هر نقطه ای از این خاک و با هر مذهب و مرامی گاه و بیگاه تاریخ حماسه های نیاکانش را از یاد می برد و یا آن را به گورستان تاریخ می سپرد. اما پیوند حماسه عاشورا با دین و مذهب مدام همانند باران چهارفصل مریدان و شیعیان را به برگزاری مراسم و آئین بندی تشویق می کند.
تمامی این مراسم هرچند بعضی از افراطیون را به کارهای ناشایست و نازیبا مانند قمه زنی و ادا و اطوارهای نچسب و نامطلوب برای خودنمایی وا می دارد و به تحریک بی هدف احساسات آنها منجر می شود اما اصالت فرهنگ ایرانی عاشورا که محبّت علی(ع) و اولاد آن حضرت را به سنتی دیرپا تبدیل کرده خود کلاس درسی است که دانش آموزان و دانشجویان و محققان را فرصت پژوهش و تحقیق داده است تا عمق نهضت حسینی را دریابند و به دیگران بیاموزند.
این آتشی که به هر سال شعله ور می شود، دود و خاکسترهایی هم با خود دارد که همان ریاکاران و سوءاستفاده کنندگان از باور مردم هستند، گاه زیاد و گاه کم که اگر شعله های باور پرنهیب و پرفراز باشند دود و خاکسترها هم کم خواهند شد. عاشورا ، هم شاگردان درس خوان و باهوش دارد هم شاگردانی که تن به مطالعه نمی دهند و توقع نمره قبولی دارند.
امید که فرصت فهم از جهاد عاشورایی، دفاع عاشورایی و شجاعت و آزادگی عاشورایی نصیمان شود به نحوی که از حاشیه ها و پیرایه ها بپرهیزیم و به اصالت ها و اصول دینداری بپردازیم.
والسلام

Comments are closed.