سرمقاله سردبیر اسماعیل عسلی ۱۳ شهریور ۱۴۰۰
ساخت و ساز مسکن ، یک سر و هزاران سودا

اخبار مربوط به ساخت سالانه یک میلیون واحد مسکونی در دولت جدید با اما و اگرهای فراوانی مواجه است . از تخصیص زمین رایگان گرفته تا تامین مصالح و همگامی تمامی ادارات ، نهادها و سازمان ها با وزارت مسکن و شهرسازی . آنچه مسلم است اشباع کلان شهرها در پیوند با تراکم فضاهای مسکونی ، بستر آفرینی و توجه به زیر ساخت ها ، تامین آب و برق و گاز و شبکه های مخابراتی و تخصیص زمین و توجه به کیفیت سازه ها برای جلب توجه خانواده های فاقد مسکن ، رعایت اولویت برای واگذاری و ثبت نام از جمله مسائلی است که عبور از آنها برای ساخت مسکن در کلانشهرها مطرح است . مسئولین جدید در حوزه مسکن و شهرسازی هنوز نظر خود را در باره ی چگونگی بهره گیری از پتانسیل های موجود در بافت های قدیم وتاریخی در کلان شهرها اظهار نظری نداشته اند و تکلیف بانک ها نیز برای ارائه ی تسهیلات مشخص نشده است . اصولا یکی از اهدافی که به موازات ساخت و ساز مسکن در کلان شهر ها باید مورد توجه قرار گیرد کاهش مشکلات ناشی از حاشیه نشینی است که با سکونت میلیون ها نفر در خانه هایی پیرامون کلان شهرها مواجه هستیم که هم مشکل زیرساخت در بحث آب و برق و گاز و قانونی نبودن ساخت و ساز را داریم و هم این که زمینه ی جرم خیزی در این مناطق بر اساس آمار و ارقام بسیار بالاست ضمن این که در شرایط بحرانی آب و هوایی و زلزله بافت های قدیم و تاریخی و همچنین حاشیه ی شهرها همواره مسئله ساز بوده اند چرا که امدادرسانی در زمان وقوع سیل و زلزله و آتش سوزی در بافت های قدیم و تاریخی به سهولت امکان پذیر نیست و در حواشی کلان شهرها نیز به علت ساخت و سازهای غیر قانونی در مسیر رودخانه ها و حریم جاده های کمربندی خطر پذیری بالایی داشته و دارد .
تردیدی نیست که ساخت و ساز سالانه یک میلیون خانه ی مسکونی ضمن این که ظرفیت کارگاه های تولیدی که در پیوند با بحث ساخت و ساز فعالیت می کنند را به نحو چشمگیری بالا می برد ، بسیاری از افراد بیکار را نیز مشغول می کند .
از جمله مسائلی که می تواند در کنار توجه به ساخت و ساز موجب رونق خانه سازی به ویژه توسط بخش خصوصی شود حل مشکل تعاونی های مسکن است که تاکنون لاینحل مانده است . بسیاری از تعاونی ها علی رغم این که مقدار معتنابهی پول از کارمندان و کارگران عضو تعاونی گرفته اند در حال بلاتکلیفی به سر می برند . زمین های تخصیص یافته به تعاونی ها بعضا به افراد غیر عضو واگذار شده یا تبانی هایی صورت گرفته که ادامه ی کار را با مشکل مواجه کرده است .
مسئله ی دیگری که در پیوند با تامین مسکن بی خانمان ها اهمیت فراوانی دارد تعیین تکلیف خانه های خالی است . خانه های خالی تنها شامل آپارتمان های ساخته شده و اجاره داده نشده نمی شود بلکه بسیاری از خانه ها خصوصا خانه های واقع شده در بافت های قدیم و تاریخی به محل دپوی مواد مخدر ، منقل خانه و یا کانون فسق و فجور تبدیل شده و از جذابیت های این مناطق به عنوان محل سکونت خانواده های آبرومند کاسته است . برای نمونه در بافت تاریخی شیراز با مشکل رفت و آمد معتادان متجاهر ، خلافکاران و سکونت غیرایرانی هایی که مجوز اقامت ندارند مواجه هستیم و در صورتی که تصمیم درستی برای ساخت و ساز در این مناطق گرفته شود رفع این مشکلات نیز در اولویت قرار خواهد گرفت .
موضوع دیگری که نباید به سادگی از کنار آن گذشت تعیین تکلیف ساخت و سازهای نیمه کاره است که یا به دلیل افزایش قیمت مصالح روند تکمیل آن به کندی پیش می رود یا به طور کلی به دلیل کشیده شدن پرونده تخلفات به دادگاه ، متوقف گردیده است .
توجه به سبک زندگی ایرانی و همچنین فضاسازی متناسب با موقعیت هر شهر نیز موضوعی است که گاه در شورای های اسلامی شهر به صورت جسته و گریخته به آن پرداخته شده اما به نتیجه ی مشخصی نرسیده است . در هم تنیدگی تمامی مسائل مورد اشاره موجب می شود که وزارت مسکن و شهرسازی نتواند خصوصا در سال اول فعالیت خود از شتاب بالایی برای تامین مسکن مورد نیاز مردم و خانواده ها برخوردار باشد اما امید می رود با همسویی دولت و مجلس و قوه ی قضائیه و به میدان آمدن خیرین مسکن ساز و رفع مشکلات تعاونی ها و مصوبات راهگشا در شورای های شهر و روستا شاهد اتفاقات خوبی در بحث ساخت و ساز باشیم . کسانی که سکان دار این ماجرا هستند با ورود به جزئیات آن احساس می کنند ، یک سر و هزاران سودا دارند و قضیه به این سادگی نیست.