سرمقاله سردبیر اسماعیل عسلی ۲۲ شهریور ۱۴۰۰
لولوی قرن بیست و یکم

بیشترین آسیب کرونایی متوجه کودکانی شد که تاکنون فضای کلاس و مدرسه را تجربه نکرده اند . اگرچه برخی از مدارس پیش از ظهور پدیده کرونا در راستای ارتقای کیفیت آموزشی مبادرت به خرید و نصب امکانات پخش فیلم های آموزشی در مدارس کرده بودند اما همه ی آنها نمی توانست جایگزین مناسبی برای تمامی ویژگی هایی باشد که یک مدرسه دارد .
وقتی از خود می پرسیم مدرسه چه ویژگی هایی دارد که آثار تربیتی متفاوتی را نسبت به خانواده و جامعه برجای می گذارد پاسخ های زیادی دریافت می کنیم . فضای مدرسه با خانه متفاوت است . بچه ها در مدرسه با مفهوم و مصداق نظم و ترتیب و برنامه ریزی آشنا می شوند و بسیاری از کارهایی که در خانه از انجام آن شانه خالی می کنند را انجام می دهند . ورزش کردن ، گوش دادن ، بازی های دسته جمعی ، انتخاب دوست در محیطی مطمئن تر از جامعه ، کشف توانایی های خود به کمک معلم ، تلاش گروهی در قالب تیم های ورزشی ، گشت و گذار آموزشی ، کسب آگاهی های لازم به منظور آماده شدن برای زندگی در جامعه ، آشنایی با علوم گوناگون به صورت پلکانی و فراخور توانایی های فردی ، رقابت سالم با گروه های سنی همگن ، رسیدن به درک شرایط متفاوت دیگران و تلاش برای تعیین موقعیت ، تجربه ی هیجانات سالم و طبیعی ، استفاده از تجربیات معلمان برای جبران عقب ماندگی های ناشی از تنبلی و بی تفاوتی ، آشنایی با الزامات زندگی اجتماعی در فاصله بین خانه و مدرسه ، بهره مندی دانش آموزان از محصول تعاملات بین والدین و معلمان ، آموزش گفتگو با همسالان ، یادگیری نه گفتن به انواع پیشنهادها ، حرکت و رشد جسمی و روانی در سایه تشویق ، درک و تشخیص تدریجی تفاوت بین وظایف مدیر ، معاون ، معلم ، مشاور ، خدمتگزار ، دفتردار ، راننده سرویس و … ، پی بردن به اهمیت یادگیری با شرکت در آزمون های جمعی ، قرار گرفتن تحت پوشش آموزش های استاندارد ، استفاده صحیح از ابزارها خصوصا لوازم تحریر نظیر خودکار و مداد و کاغذ و کتاب و … ، تنظیم شدن ساعت بیداری و خواب و استراحت و غذاخوردن کودک و نوجوان وهمه ی آن چیزهایی که زندگی یک کودک را از حالت یکنواختی بیرون می آورد و به آن تنوع می بخشد .
کرونا همه ی این موهبت ها را از کودکان ما گرفت و خانواده ها را دچار حالت بلاتکلیفی کرد . بدون تردید تداوم این وضعیت منجر به پرورش نسلی خواهد شد که قادر به پذیرش مسئولیت های بزرگ اجتماعی نخواهد بود ضمن این که وسایل ارتباط جمعی خصوصا صدا و سیما هم به دلایل فنی و هم ذوقی و سلیقه ای نتوانستند جای معلمان را پر کنند . این معضل برای کودکانی که پدر و مادری کم سواد داشتند و یا پدر و مادرشان ناگزیر به کار در بیرون از خانه بودند بیشتر خود را نشان داد . در حال حاضر تکلیف کودکانی که ظاهرا یکسال تحصیلی را بدون حضور در مدرسه پشت سر گذاشته اند از لحاظ میزان برخورداری از سواد روشن نیست و وضعیت سالی که در پیش است نیز در هاله ای از ابهام قرار دارد .
به نظر می رسد بیشترین آسیب متوجه کودکانی گردیده که سال اولی بوده یا سالهای ابتدایی مدرسه را تجربه می کردند . به هر حال در حال حاضر وزارت آموزش و پرورش تلاش می کند با واکسینه کردن معلمان و دست اندرکاران آموزش و پرورش در هر شرایط سنی زمینه ی بازگشایی مدارس را حداقل بعد از پاییز فراهم سازد که البته تحقق این مهم به سرعت واکسیناسیون و همچنین عدم تغییر رفتار ویروس کرونا بستگی دارد . نباید فراموش کرد که امسال کودکان و نوجوانانی احتمالا پا به مدرسه می گذارند که بعضا مرگ برخی از بستگان دور و نزدیک را با چشم دیده و یا پدر و مادر خود را در اثر این بیماری مخوف از دست داده اند و از لحاظ روحی در شرایطی آرمانی به سر نمی برند . بی گمان اگر شرایط به گونه ای پیش رود که آنها ناگزیر شاهد مرگ برخی از همکلاسی های خود باشند آنگاه مدرسه برای آنها به عاملی آزار دهنده تبدیل می شود . متولیان آموزش و پرورش باید برای پیشگیری از ایجاد شرایط غیر مطلوب در مدارس تمامی همت خود را به کار گیرند و با توجه به این که رفتار ویروس کرونا قابل پیش بینی نیست و سن ابتلا و مرگ و میر هم پایین آمده ، برای پایش همه جانبه شرایط بهداشتی مدارس و حتی سرویس ها از آمادگی بالایی برخوردار باشند .
بر اساس پیش بینی متخصصان علوم پزشکی و بهداشتی احتمال دارد که ویروس کرونا تا پنج سال دیگر هم به عنوان میهمانی ناخوانده حضور و هزینه داشته باشد . بر این اساس آموزش چگونگی رعایت پروتکل های بهداشتی هم باید در کنار سایر دروس قرار گیرد و نقش مربیان بهداشت برای نظارت دائمی بر وضعیت معلمان ، دانش آموزان و کلاس ها و گزارش هر گونه تغییر وضعیت جسمی دانش آموزان بسیار برجسته است . زیرا خدایی ناکرده اگر شرایط در مدارس به گونه ای پیش برود که اولیاء دانش آموزان نسبت به جان و سلامتی فرزند خود دچار نگرانی شوند ممکن است عطای مدرسه را به لقای آن ببخشند . تاکنون شرکت در مراسم عزا و عروسی و آیین های ملی و مذهبی و تجمع در نمایشگاه ها و تئاتر و سینما و … به عنوان عامل انتقال ویروس از یکی به دیگری مطرح بود . حال اگر مدرسه هم در ردیف این عوامل قرار گیرد جایگاه مناسبی در ذهن و زبان اولیاء و دانش آموزان نخواهد داشت . نباید شرایطی ایجاد شود که کودکان ما بعدها از کرونا به عنوان لولوی قرن بیست و یکم یاد کنند .