سرمقاله ” اسماعیل عسلی” ۱۷ آذر ۱۴۰۰
حضور واقعی در دنیای مجازی

اگر روزی پژوهشگران حوزه تاریخ تحولات اجتماعی ظهور فضای مجازی را در کنار کشف خاصیت آتش و عصر فلز که موجب عبور از دوران کمرنگی تمدن گردید بگذارند ، نباید موجب شگفتی شود چرا که با به صحنه آمدن فضای مجازی نه تنها سبک زندگی بلکه نیاز یا عدم نیاز به نیروی انسانی برای انجام برخی کارها دچار دگرگونی اساسی گردیده است . شاید بتوان گفت همگرایی انسان ها و حرکت به سمت رفع سوء تفاهم های فرهنگی و فرقه ای که دکان داران نظریه پرداز بازار آن را گرم نگاه می داشتند آینده ی روشنی خواهد داشت .این روزها دیگر کسانی که منزل خود را به کارگاه تولید صنایع دستی تبدیل می کنند برای فروش کالای خود نیازمند واسطه های چند لایه نیستند چرا که با قرار دادن عکس کالای تولیدی خود در فضای مجازی و اعلام ویژگی ها و جنس آن می توانند مشتریان خوبی داشته باشند . بیهوده نیست که با ایجاد محدودیت ها در فضای مجازی شاهد بیکاری هزاران نفر هستیم!رسوخ فضای مجازی به تمامی زوایای زندگی آشکار است .
پیش از به میدان آمدن فضای مجازی ما هرگز نمی توانستیم دوستان دوران کودکی ، هم محله ای ها ، دوستان دبستانی و دبیرستانی و دانشگاهی و دوران سربازی که دست سرنوشت بین ما و آنها فاصله انداخته بود را به سادگی پیدا کنیم مگر به صورت اتفاقی و یا در اختیار داشتن نشانی های قبلی آن هم در صورتی که تغییر نمی کردند ؛ اما اکنون با جستجو در فضای مجازی پیدا کردن تمامی کسانی که روزگاری با ما بودند و دست سرنوشت آنها را از ما دور کرده و زنده هستند ، کار چندان دشواری نیست . در گذشته نه مردم عادی در اقصای عالم آگاهی همه جانبه ای پیرامون فرهنگ و باورها و رفتار ما داشتند و نه ما به درستی می دانستیم که دقیقا در خارج از ایران و یا حتی استان های همجوار چه می گذرد ، چرا که دکانداران به مردم نشانی غلط می دادند تا ملت ها و باورمندان به مذاهب گوناگون را با اطلاعات اغوا کننده از یکدیگر دور و دشمن نگه دارند . گسترش ارتباطات به اطلاع رسانی سرعت بخشیده و امر مقایسه دولت ها و ملت ها را آسان کرده است به همین دلیل وجوه اشتراک و وجوه تمایزآشکارتر شده هر چند هنوز هم تا رسیدن به مرحله ی انجام مقایسه ای تمام عیار راه زیادی پیش رو داریم . در گذشته تنها به کمک مورخین آن هم پس از گذشت سالها می شد به دلیل وقوع برخی از رویدادهای تاریخی پی برد اما امروزه دیگر نمی توان گفت که تاریخ را فاتحان می نویسند چرا که افراد زیادی از قدرت اظهار نظر پیرامون آنچه بر خودشان ، همنوعانشان و جامعه جهانی می گذرد برخوردارند . در هیچ زمانی تا این اندازه شاهد جابجایی ارزش ارزهای جهانی و طلا نبودیم تحت تاثیر تبادل سریع اطلاعات نبودیم  . جنس و طعم احساس دوری تغییر کرده چرا که فرزندان و بستگان ما در هر کجای جهان که باشند می توانند از طریق ارتباط تصویری تشنگی دیدار را تا حدود زیادی برطرف کنند.
عملکرد زمامداران در سراسر کره خاکی قابل مقایسه و داوری است کما این که در جریان شیوع کرونا حتی آمار جزیی بیماران و فوت شده گان و بهبود یافتگان به صورت لحظه ای در اختیار جهانیان قرار می گیرد و سمت و سوی حرکت ویروس و میزان خطر ویروس های جهش یافته ، مسئولین امور بهداشتی کشورهای گوناگون را به چاره جویی ترغیب می کند .
افسانه پردازی و بزرگنمایی پیرامون هژمونی و هیبت و اقتدار و توانایی شخصیت های علمی و فرهنگی و سیاسی و دینی که در گذشته ای نه چندان دور منجر به ارائه ی تصویری استثنایی و غیر واقعی از شخصیت های مشهور و تاریخی می شد ، اکنون جای خود را به تحلیل های مقایسه ای و منطقی بر اساس آمار و واقعیت ها و توفیقات و شاخص ها داده است .
اگر زمانی آمریکا پس از سالها جنگ در ویتنام با موج مخالفت افکار عمومی در داخل و خارج مواجه شد ، چندی پیش خروج فضاحت بار این کشور از افغانستان در کمتر از ۲۴ ساعت به یک سونامی خبری و رسوایی تبدیل گردید و این شتری است که جلوی در خانه ی هر زمامدار و دولتی زانو می زند
بدون تردید فضای مجازی در آینده ای نه چندان دور نوع جدیدی از مردم سالاری را بر سیستم های حکومتی در سراسر جهان تحمیل خواهد کرد که البته در گام های اول عاری از شانتاژ و پروپاگاندای چالشی و تحت تاثیرامپراتوری های رسانه ای نخواهد بود اما به تدریج شاهد عقب نشینی اداره کنندگان کشورها در برابر مطالبات مردمی خواهیم بود به طوری که توجیه کنندگان را به منتقدین پیوند می دهد
سیاست رواج جنگ های نیابتی در واقع اقدامی در جهت کاهش نفرت از دخالت های خارجی است که با توجه به موج آفرینی ها در فضای مجازی اتخاذ شده است . به همین دلیل کشورهای قدرتمند ترجیح می دهند به جای تن دادن به تلفات انسانی در جنگ های رو در رو با دمیدن در تنور اختلافات فرقه ای و به میدان آوردن کنشگران پوپولیست و کوتوله های کم عمق و فرقه بازها و تهییج ناسیونالیسم افراطی دراقصی نقاط جهان خصوصا جهان سوم به جنگ های نیابتی دامن بزنند . لذا به نظر می رسد مردم جهان خصوصا جوامعی که ظرفیت فرهنگی پایینی دارند و بیشتر مقلد و تاثیر پذیر هستند تا مبتکر ، نیازمند حضوری واقعی در دنیای مجازی هستند  .