سرمقاله “محمد عسلی” ۹ دی ۱۴۰۰
جنگ ناخواسته

یکی از آثار نامیمون انقلاب صنعتی دور شدن از مواهب طبیعت است که بشر امروز را از فضای باز، هوای پاک و تابش آفتاب محروم کرده و در چهاردیواری آپارتمان ها در محدوده بسته ای محبوس کرده تا آنجا که در کشورهایی مانند ژاپن محل سکونت یک زوج بین ۲۵ تا ۳۰ متر در ارتفاع احداث شده تا در آنجا از پس کار روزانه توانفرسا آرام بگیرند. دیگر آن خانه های حیاط دار مشجر و آن حوض و ماهی و مرغابی ها و درختان زیبا و باغچه های پرگل و ریحان که سایه سارشان خنکای پرندگان در تابستان بود کیمیاست و به ندرت دیده می شود. مردم کشورهای اروپائی که معمولاً با آسمان ابری مواجهند و تابش نور آفتاب در آنجاها کم و کم مایه است و زندگانی در آپارتمان ها را بر خانه های باز و حیاط دار ترجیح داده اند و یا به ناچار راه گریزی جز این ندارند بیشتر از نعمت آفتاب محرومند و دیگر کشورها نیز در چنین وضعیتی هستند حتی کلانشهرهای ما نیز به تبعیت از معماری معاصر خارج به این بلیَه دچارند.
و این چنین است که ویروسی پدید می آید و سراسر جهان را درمی نوردد، کشتار می کند و هزینه های غیرقابل شمارشی به مردمان جهان تحمیل می کند.
راستی این ادعا را می توان در مقایسه ای بین کشورهای آفتاب خیز و دور بودن از شرایط جغرافیایی کشورهای اروپائی مثال آورد.
همین همسایه شرقی خودمان افغانستان را در نظر بگیرید، میزان ابتلای مردم این کشور و میزان مرگ و میر آنها را با انگلستان، فرانسه و یا آلمان مقایسه کنید. با توجه به اینکه افغانی ها از پیشرفت ها و امکانات بهداشتی بسیار کمی نسبت به کشورهای اروپایی برخوردارند اما بیماری کرونا در میان آنها بسیار کم است و تلفات آنها هم چندان قابل توجه نیست. چون در فضای باز و زیر تابش آفتاب کار می کنند. آفتاب نه تنها نور و گرما می بخشد بلکه جسم و جان را از بسیاری آفات و بیماری ها حفظ می کند هرچند هنوز به لحاظ علمی پزشکان به این نتیجه نرسیده اند اما دور نیست که مطالعه ای این چنین و پژوهشی با این هدف صورت پذیرد.
و اما بعد:
انقلاب صنعتی هرچند موجب توسعه و پیشرفت و کشف و اختراع بسیاری از دستآوردهای مورد نیاز امروز انسان شد و چهره ی شهرها و رفتار آدم ها را تغییر داد اما انسان ها را از نعمت فضای باز و هوای پاک و نیز خوراک های طبیعی و سالم محروم کرد و بیشتر از آنکه جسم و تن آدم ها را به کار گیرد و انرژی آنها را آزاد کند روان و مغز آنها را به کار گرفت تا آنجا که افسردگی و بیماری های روانی بعضاً ناشناخته ای را به بشر تحمیل نمود که انواع سرطان ها، بیماری ام اس، فشارخون، بیماری دیابت از جمله آنهاست.
انرژی های آزاد نشده و چربی های ذخیره شده ناشی از کم تحرکی که ناشی از نشستن پشت کامپیوترها و مقابل تلویزیون هاست خانواده ها را از گفت وگو و معاشرت دور کرده به گونه ای که در یک جمع خانوادگی هر کس با گوشی تلفن همراه خود در حال جستجوست و به بغل دستی کاری ندارد.
چه بسا ساکنان واحدهای آپارتمانی در یک طبقه سال هاست یکدیگر را نمی شناسند و یا نمی بینند. اتومبیل ها، فرصت راه رفتن را از مالکانشان گرفته اند.
احساس مسئولیت پذیری نسبت به یکدیگر در خانواده ها کاهش یافته و لذت فرزندآوری برای بسیاری از جوانان به فراموشی رفته است.
سنت های خوشحال کننده هم نشینی ها به هر دلیل کمرنگ شده و دیگر پختن آش نذری در جمع همسایگان امری محال می نماید و شاید کم و بیش در بعضی روستاها بتوان سراغ گرفت.
درختان خانه های قدیمی و حوض ها و فواره ها در چنگال لودرها از ریشه کنده می شوند و به جای آنها آپارتمان های مرتفع و برج های بلند ساخته می شوند.
در همین شیراز خودمان به ویژه در بافت های جدید از کوچه باغ ها و عطر درختان نارنج و چهچهه بلبلان و پرواز پرندگان خبری نیست و دست گنجشکان برای دانه ورچینی به دیوار بلند برج ها نمی رسد.
شاید به قول قدیمی ها چوب خدا بی صداست که کرونا نشانه آن است و انسان امروز را با جنگی ناخواسته روبرو کرده است. جنگی که میلیون ها نفر را کشته و صدها میلیون را بیمار کرده و هزاران میلیارد دلار خسارت وارد کرده و سیاست های اقتصادی را تحت الشعاع قرار داده است. جنگی که به سرعت جهش پذیرست و معلوم نیست این جنگ کرونا با انسان تا کی ادامه دارد. آیا وقت آن نرسیده که زندگی خود را با طبیعت خداوندی همسو کنیم و بیشتر از مواهب طبیعی بهره مند گردیم؟
والسلام