سرمقاله

اسماعیل عسلی

در جستجوی عید

در آموزه های اسلامی تمامی تعاریف ارزش مدارانه است‏،‏ بر این مبنا عید نیز در همین چارچوب هویت پیدا می کند بدین معنا که مومنین زمانی که به توفیقات معنوی در راستای تحکیم و گسترش فضائل انسانی نائل می آیند به مرتبه ای از خرسندی و خوشایندی می رسند که شادی و سرور برای آنها مفهوم و عینیت پیدا می کند‏.‏ از این رو عید به انسان ها بستگی دارد نه به زمان یعنی برای رسیدن به آن باید طی طریق کرد‏.‏ توفیق حاجیان در به جا آوردن مناسک حج به عید قربان منتهی می شود و پیروزی یک مسلمان در مبارزه با غرایز نفسانی که با خودداری از خوردن و آشامیدن و پرهیز از گناه و اشتغال مستمر به ذکر خداوند محقق می شود نیز به عید فطر ختم می گردد‏.‏ بنابراین در جهان بینی اسلامی انسان زمانی در قله ی شادی قرار می گیرد که در قله ی معنویت باشد‏.‏

ویژگی بارز آموزه های اسلامی وجود پیوند ناگسستنی بین مولفه هایی است که ملحوظ نظر قرار دادن آنها به یک مسلمان هویت می بخشد‏.‏ در این چارچوب نگاه جزیره ای به هیچ یک از تکالیف‏،‏ احکام و مناسک پذیرفتنی نیست‏،‏ به این معنا نه تنها هیچ رفتار توصیه شده ای در اسلام با رفتارهای توصیه شده ی دیگر منافات ندارد بلکه مکمل و موید هم هستند و فراتر از آن گاه قبول یکی منوط به تحقق دیگری است‏.‏ در همین راستا اگر چه روزه تعریف و نشانه های خاص خود را دارد اما به کمال رسیدن و اوج مقبولیت و تاثیر گذاری آن در گرو پایبندی شخص روزه دار به رفع حوائج سایر مسلمین در صورت برخورداری از استطاعت است‏.‏ اینجاست که فطریه تعریف و جایگاه ویژه ای می یابد و به عنوان بخشی از دستاوردهای خودداری یک ماهه از خوردن و آشامیدن نمود پیدا می کند و به درجات معنوی شخص روزه دار می افزاید‏.‏ نخوردن و نیاشامیدن و بزرگداشت شعائر الهی خود به خود به عنوان رفتاری ارزشمند شخص روزه دار را چندین پله بالا می برد اما مرتبه ای که شخص روزه دار در عید فطر به دنبال بخشش و دهش پیدا می کند قابل قیاس با مراتب قبلی نیست‏.‏ اتفاقی که در عید فطر می افتد این است که تلاش فردی یک ماهه برای خودسازی به تلاش برای ساخت جامعه تبدیل می شود‏.‏ درست مانند این که قطره ها به دریا بپیوندند‏.‏ قطره هر چند پاک و عاری از آلودگی باشد اما همواره در معرض تهدید و فساد است و آنچه این قطره  را مصونیت می بخشد پیوستن به دریاست‏.‏ فاصله ی دعاهای شب قدر تا اجابت در روز عید فطر به اندازه ی چندین برابر کمتر می شود چرا که قطره نمی تواند موج ایجاد کند اما دریا خود به خود موج آفرین است‏.‏ هر دعایی نیازمند آمین است. آمین دعاهای شب قدر توسط کسانی بر لب جاری می شود که توسط روزه داران در عید فطر مورد تفقد قرار گرفته اند و از آنها دلجویی شده است. (ادامه…)