سرمقاله
اسماعیل عسلی- سردبیر
دست بجنبانید
حرف و حدیث‌های تغییر نرخ بنزین ظرف دو دهه‌ی گذشته ماه‌های پایانی هر سال را در آستانه‌ی ارائه و تصویب بودجه به خود اختصاص می‌دهد و همواره بین برخی از دولتمردان و مجلسی‌ها و کارشناسان اقتصادی بر سر این که آیا اساساً یارانه دادن به بنزین و برخی از اقلام ضروری و استراتژیک کار درستی است یا نه شاهد بروز چالش‌هایی هستیم. امسال که این قضیه با افزایش نرخ دلار و تشدید تحریم‌ها گره خورده به حساسیت این موضوع افزوده شده است. وقتی از منظر اقتصادی خصوصاً اقتصاد آزاد که در آن پرداخت یارانه‌های دولتی به کالاهای مصرفی امری نکوهیده و مانع توسعه تلقی می‌شود به این موضوع نگاه می‌کنیم، ناگزیر می‌پذیریم که اساساً تخصیص یارانه شاید در شرایط جنگی برای عبور از بحران‌های ناشی از آن تا حدودی قابل توجیه باشد اما به طور کلی کار درستی نیست چرا که اولاً موجب می‌شود مردم درک واقع‌بینانه‌ای از ارزش واقعی کالاهای استراتژیک نداشته باشند و صرفه‌جویی برای آنها توجیهی نداشته باشد و ثانیاً کالایی که یارانه می‌گیرد کالایی رقابتی نیست که بتواند در بازار جهانی عرض اندام کند زیرا نرخ آن واقعی نیست مگر این که بخواهیم مانند پراید آن را به نصف قیمت واقعی برای پز دادن به همسایگان خود بفروشیم! از همه‌ی اینها گذشته وقتی به یک کالای ضروری یارانه تعلق می‌گیرد امکان قاچاق و سوءاستفاده از آن بسیار زیاد است کما این که بنزین و نان و گندم حتی گاه از مبادی رسمی قاچاق می‌شود. کارخانجات خودروسازی داخلی را در نظر بگیرید که اگر یارانه‌های دولتی را از آنها بگیریم حتی ۶ ماه هم نمی‌توانند دوام بیاورند. همین یارانه‌ها و تنگناهای گمرکی که بر واردات خوردوهای خارجی بسته‌اند سایپا و ایران خودرو را سر پا نگه داشته است و چنین کارخانجاتی نه از لحاظ کیفی و نه در بحث ارزآوری هرگز به جایی نمی‌رسند و به پیشرفت صنعت خودروسازی در ایران نیز کمکی نمی‌کنند زیرا بالای ۵۰ درصد از قطعات اصلی آنها وارداتی و مونتاژ است به طوری که سخن گفتن از خودرو ملی را گزافه‌گویی جلوه می‌دهد! از این مقوله که بگذریم تقسیم یارانه در ایران هیچ گاه عادلانه و هدفمند نبوده است. برای نمونه در شرایطی که نزدیک به ۶۰ درصد مردم فاقد خودرو هستند سهم این ۶۰ درصد از یارانه بنزین چیزی جز تولید آلودگی و تحمل ترافیک و اعصاب خردی و منابعی که نابود می‌شود نیست! ضمن این که سالانه میلیاردها تومان از طریق قاچاق و مصرف بی‌رویه بنزین به هدر می‌رود. (ادامه…)