یادداشت سردبیر
اسماعیل عسلی
بازبینی یک شعار
از جمله شعارهای راهبردی که آبشخوری مردمی داشت و از آنجا به متن قانون اساسی راه پیدا کرد و سپس به عنوان یک معیار برای اندازه‌گیری موضع‌گیری‌ها و همچنین ترسیم دورنمای توسعه‌ی کشور مطمح نظر تئوریسین‌های انقلاب قرار گرفت شعار “استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی” بود، شعاری که به لحاظ جایگاه قانونی‌اش هنوز هم کلید بسیاری از درهای بسته تلقی می‌شود.
با تأمل در اجزای تشکیل دهنده‌ی این شعار درمی‌یابیم که ترتیبی بسیار منطقی دارد و بسیار مهندسی شده و متکی بر اندیشه‌ای واقع‌بینانه است، چرا که استقلال مقدم بر آزادی و جمهوری اسلامی قرار گرفته است. ناگفته پیداست که یک کشور تا زمانی که استقلال نداشته باشد، چارچوبی که برای آزادی در آن ارائه می‌شود جهت‌دار نخواهد بود، از طرفی بدون استقلال و آزادی، جمهوری آن هم از نوع اسلامی‌اش محقق نخواهد شد. اگر واقعیت‌های نهفته در این شعار را مد نظر قرار دهیم اعتراف خواهیم کرد که ما در حال تمرین دموکراسی هستیم و هدف اولیه ما دستیابی به استقلال است. استقلال نیز چتر گسترده‌ای دارد، استقلال اقتصادی، استقلال فرهنگی و استقلال سیاسی. هر چند برخی از رجل سیاسی اصرار دارند که استقلال در انواع گوناگونش را همزمان محقق شده ببینند اما باید اذعان داشت که استقلال فرهنگی و استقلال سیاسی در گرو تحقق استقلال اقتصادی است و تا زمانی که یک کشور نتواند حداقل از لحاظ تأمین کالاهای استراتژیک به خودکفایی برسد نمی‌تواند با دهان پر از استقلال سیاسی و فرهنگی سخن بگوید. نباید از نظر دور داشت که اتخاذ مواضع استقلال‌طلبانه برای کشوری که هنوز به استقلال اقتصادی دست نیافته در مواردی غیرممکن و در مواردی بسیار هزینه‌بر است. در حال حاضر یکی از دغدغه‌های مسئولین نظام مسأله نفوذ فرهنگی است، در حالی که بخشی از آنچه به نفوذ فرهنگی منجر می‌شود، از مسیر سلطه‌ی اقتصادی طرف مقابل می‌گذرد. چرا پس از بیش از سه و نیم دهه هنوز هم برخی از ارزش‌های غربی در اذهان طیف‌هایی از مردم تابو هستند، پاسخ روشن است، زیرا احساس نیاز ما به تولیدات آنها چنین کرنشی را در دل مردم نسبت به غربی‌ها ایجاد می‌کند، هر چند ما بسیاری از این تابوها را خصوصاً در مراکز علمی و مجامع دانشگاهی شکسته‌ایم اما تا زمانی که صنایع پایه و صنایع جنبی و اقماری و مکانیسم ایجاد ارزش افزوده بالا در بازار کار داخلی ایران نهادینه نشود و چرخش کارخانجات ما در گرو تکنولوژی و قطعات بیرونی باشد نمی‌توانیم در برابر موج تبلیغات غربی مقاومت کنیم و به مردم خود اعتماد به نفس ببخشیم. (ادامه…)