یادداشت سردبیر
اسماعیل عسلی
داستان یک ارادت تاریخی
اگر بخواهیم راز ارادت ایرانیان به خاندان پیامبر را دریابیم باید بازگشتی همراه با نکته بینی به جنبش های فکری اواخر عهد ساسانی داشته باشیم. اواخر عهد ساسانی با جنگ های فرسایشی ایران و روم همراه است و این جنگ ها موجب می شود که پادشاهان و درباریان و فرمانروایان ولایات فشار اقتصادی زیادی بر مردم وارد کنند و آنها را از خود ناراضی سازند. از طرفی دستگاه عریض و طویل روحانیون (مغ ها) زرتشتی که برای دکان داری و خالی کردن جیب مردم، انواع خرافات را به آیین های دینی افزوده بودند نیز از درون دچار تلاشی شده و در نزد مردم از جایگاه و اعتبار اولیه برخوردار نبودند. به همین دلیل برخی از اندیشمندان ایرانی که از دل دستگاه روحانیون (مغ ها ) سربرآورده بودند پس از آشنایی با آیین مسیحیت از یک سو و آیین های شرقی از سوی دیگر به دنبال گشایش راهی به منظور خارج کردن تفکر و اندیشه ی دینی از تنگناهای ایجاد شده بودند.در واقع ظهور مزدکیان و مانویان که مبشر آیین های تلفیقی متاثر از مسیحیت و بودیسم و همچنین زرتشتی گری بودند به همین جنبش فکری باز می گردد. ضمن این که برخی از حکما و دانشمندان و بازرگانان ایرانی در مسافرت هایی که به سمت غرب و جنوب غربی ایران داشتند، روند تغییرات در رویکردهای دینی و مذهبی را دنبال می کردند و در یمن، عراق کنونی و همچنین سرزمین های هم مرز با امپراتوری روم که در حوزه اقتدار ساسانیان بود حضور و نفوذ زیادی داشتند. برخی نیز مانند روزبه فارسی (سلمان) در جستجوی حقیقت و برای فرار از فشارهای حکومتی و مغان به همین سمت می رود که پس از آشنایی با آیین اسلام دین جدید را می پذیرد و تلاش های زیادی برای آشنا کردن ایرانیان با اسلام انجام می دهد.
تمامی این اتفاقات نشان دهنده ی این است که فساد حکومت ساسانی و مغان و روحانیون که آیین زرتشتی را تحریف کرده و از ماهیت تهی کرده بودند موجب شده بود که نجیب زادگان و دانشمندان ایرانی آمادگی زیادی برای پذیرش تحولات فکری داشته باشند. (ادامه…)