سرمقاله
اسماعیل عسلی
همگرایی جهانی در سایه ارتباطات نوین
شاید بتوان دگرگونی در ارتباطات را با ظهور صنعت چاپ در اروپا مقایسه کرد از این جهت که هر دو بر محدویت‌های بی‌شمار خط بطلان کشیدند. تا پیش از اختراع صنعت چاپ کتاب مقدس در اختیار کلیسا بود و گردانندگان کلیسا تفسیر و تحلیل آن را نیز در انحصار گرفته بودند و متناسب با نوع کار و انتظاری که از مردم داشتند بندهایی از کتاب عهد جدید یا عهد قدیم را می‌خواندند و شأ ن نزول آن را نیز خودشان تعیین می‌کردند. سایر کتاب‌ها نیز معمولاً در کتابخانه‌های وابسته به دربار نگهداری می‌شد چرا که حجم کتاب‌ها مکان بزرگی را طلب می‌کرد و نسخه‌برداری از روی آنها نیز مستلزم صرف هزینه بود که از عهده‌ی مردم عادی بر نمی‌آمد. طبیعی بود که دانشمندان و هنرمندان و نویسندگان نیز برای برخورداری از حمایت دربار که هزینه چاپ و صحافی و نگهداری و نسخه‌برداری از روی آثار آنها را قبول می‌کرد ناگزیر به تعریف و تمجید از پادشاهان و بزرگان کشور باشند و چه بسا اثر خود را به نام آنها بنویسند. در همین راستا رقابتی که بین دربارها برای در اختیار گرفتن دانشمندان و هنرمندان وجود داشت به تأسیس کتابخانه‌های چند هزار جلدی می‌انجامید و در موارد زیادی اتفاق می‌افتاد که نسخه‌برداران مطابق سلیقه‌ی خود در متن و محتوای یک اثر دست می‌بردند. بیهوده نیست که پس از اختراع صنعت چاپ شاهد تحولی عظیم در دانش و صنعت و فلسفه و تجدید نظر پیرامون برخی باورها هستیم. چرا که نویسندگان دیگر ناگزیر نبودند برای تکثیر کتاب خود مجیزگوی بزرگان باشند و هزینه و وقت زیادی صرف کنند و به تدریج از میزان وابستگی هنرمندان و نویسندگان و حتی متولیان دین به مراکز قدرت کاسته شد. (ادامه…)