سرمقاله
اسماعیل عسلی- سردبیر
چرا این همه چالش
هزینه‌ی مقاومت در برابر ملزومات زندگی اجتماعی و حیات انسانی بسیار زیاد است. شاید کسانی تنها غذا، پوشاک، مسکن و امنیت را لازمه‌ی تداوم زندگی بدانند اما هنر، آیین‌ها، بازی‌ها و انواع سرگرمی‌هایی که با دانش و هنر و فرهنگ و جغرافیا پیوند دارد نیز از ملزومات محسوب می‌شوند. تعارض‌هایی که گاه در پیوند با چنین نیازهایی خودنمایی می‌کند عمدتاً سر در آبشخور سوءتفاهم‌های ایدئولوژیکی دارد و اغلب نیز در درازمدت قابل رفع و رجوع است.
زمانی که ایرانیان اسلام را پذیرفتند با وجود اینکه بر سر اجرای دستورات مورد تأکید در قرآن مشکلی نداشتند اما در خصوص امر و نهی برخی فرمانروایان مرکزی و یا محلی بر سر دیدگاه‌های سلیقه‌ای و چگونگی اجرای فرامین قرآنی با اما و اگرهایی مواجه شدند که متقاعد کردن آنها را دشوار می‌کرد. برای نمونه ایرانیان در عهد ساسانی تصویر گل و گیاه و برخی حیوانات بومی را بر فرش دستباف نقش می‌زدند اما وقتی با ممنوعیت بافت چنین نقش‌هایی مواجه شدند، تلاش کردند با تصاویری که نمی‌شد گفت تصویر حیوان و یا گیاه است، همچنین با تنوع بخشیدن به رنگ و قرینه‌سازی، عنصر زیبایی را در فرش دستباف خود حفظ کنند. اینگونه طرح‌ها بعداً به طرح‌های اسلیمی یعنی اسلامی شده شهرت پیدا کرد و به این ترتیب ایرانیان هر چند از چارچوبی که برای آنها تعیین شده بود عدول نکردند اما حاضر به فدا کردن زیبایی که جزو جدایی‌ناپذیر هنر است نشدند. جالب اینجاست که نیاکان ما در این آب و خاک مشابه چنین رفتاری را در بسیاری از رشته‌های هنری و یا آیین‌ها تکرار کردند به طوری که گاه با افزودن و گاه با کاستن یک حرکت یا گفتار و نقش و خط، تلاش کردند شائبه‌ی غیراسلامی بودن آن را برطرف سازند. (ادامه…)