سرمقاله
محمد عسلی
چرا ارز گران شد؟
وقتی انقلاب پیروز شد، بانک مرکزی ایران یک لیست چند صد نفره از فراریان و خارج کنندگان ارز منتشر کرد و متعاقب آن اعلام خطر نمود. سران ارتش، وزرای دولت، صاحبان کارخانجات، طایفه هزار فامیل درباری و تمام کسانی که جمهوری اسلامی را برنمی تابیدند به میزان زیادی که سابقه نداشت ارز از کشور خارج کردند. شاه و برادران و خواهرانش هم قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ارزهای کلانی از کشور خارج نمودند.
در چنین شرایطی ارز ۸ تومانی تا ده برابر گران شد و ارزش پول ملی ظرف دو الی سه ماه به یک هشتم تقلیل پیدا کرد. وقتی سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام تسخیر شد و کارکنان و دیپلمات های آن به گروگان گرفته شدند، آمریکا تحریم های چندی بر علیه ایران اعلام کرد و نرخ ریال را شناور ساخت.
روند کاهش پول ملی گاه به سرعت و گاه به آرامی ادامه یافت. جنگ تحمیلی هشت ساله که بر اساس اعلام دولت وقت ۱۰۰۰ میلیارد دلار خسارت بر جای گذاشت تقریباً تمام ذخایر ارزی ایران را بلعید و به قول یکی از دست اندرکاران بانکی آن زمان یکی از دلایل قبول قطعنامه ۵۹۸ به ته دیگ خوردن کفگیر بود.
بعد از پذیرش قطعنامه، نخست نرخ ارز روند نزولی گرفت و سازندگی شروع شد اما تحریم های دولت آمریکا به مرور و به بهانه های مختلف از جمله مخالفت با فراوری های انرژی هسته ای همه گیر شد و دولت های اروپایی هم به آن پیوستند. این روند اقتصاد ایران را نشانه رفت و چون دولتمردان ایرانی را نتوانستند به سازش بکشانند فشارهای سیاسی و اقتصادی را با جنگ نرم که همان جنگ رسانه ای باشد افزایش دادند تا آنجا که نرخ یورو در سال ۸۴ تقریباً به ۱۰۰۰ تومان رسید. (ادامه…)